OLX'даги бола сотилиши шов-шуви: ҳақиқий ҳолат ва мутахассис изоҳи
Сўнгги кунларда ижтимоий тармоқларда OLX онлайн савдо платформаси орқали 3 ёшли бола сотувга қўйилгани ҳақида хабарлар кенг муҳокамага сабаб бўлди. Кўпчилик бу хабарни ҳайрат ва хавотир билан қабул қилди.
— Аслида нималар рўй берди?
Маълум қилинишича, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар томонидан ўтказилган тезкор-қидирув ҳаракатлари натижасида, мазкур эълон ким томонидан, қайси манзил ва аккаунтдан жойлаштирилгани қисқа вақтда аниқланган. Очиқланган ҳолатга кўра, Тошкент шаҳри Учтепа туманида яшаётган 2012 йилда туғилган И.А. ўзининг кичик укаси — 2022 йилда туғилган А.М.ни “шўхлиги учун” жазо бериш мақсадида OLX’га сотув ҳақида эълон жойлаштирган. Сотув нархи эса 150 минг сўм деб кўрсатилган.
— Бу қандай қабул қилинди?
Болалар омбудсмани ушбу ҳолатни “болаларча ўйловсизлик” деб атади. Бу ҳодиса оила, жамият ва интернетда болалар хавфсизлиги масаласи яна бир бор диққат марказига чиқишга сабаб бўлди. Бу ҳақда расмий изоҳда алоҳида таъкидланди: “Ҳар қандай ҳолатда ҳам болалар манфаатлари устувор бўлиши шарт. Бу эса масъулият ва огоҳликни талаб қилади.”
— Ҳозирда тергов қандай кетмоқда?
Учтепа туман ИИБ томонидан ҳолат юзасидан терговга қадар текширув ишлари олиб борилмоқда. Болалар омбудсмани эса бола манфаатлари нуқтайи назаридан назоратни давом эттираётганини маълум қилди. Бу ҳолат болаларни интернетда муҳофаза қилишнинг қанчалик муҳим эканини яна бир бор эслатди.
— Болалар ва ота-оналарга қандай сабоқ?
Мутахассислар таъкидлаганидек, бу каби ҳолатлар болалар ва ота-оналарнинг интернетдаги фаолияти устидан доимий назорат зарурлигини кўрсатади. Замонавий технологиялар, ахборот тарқалишининг тезлиги болаларга қўшимча хавф ҳам олиб келиши мумкин. Шунинг учун ҳар бир оилада рақамли маданият, ахборот хавфсизлиги бўйича суҳбатлар ўтказиб туриш тавсия этилади.
Хулоса ўрнида:
Бола сотилиши ҳақидаги OLX’даги эълон — аслида болаларча ўйин, ўйловсизлик ва эҳтимол тарбиявий бўшлиқ оқибати бўлгани аниқланди. Ҳолат юзасидан ҳозирда ҳуқуқий ва психологик чоралар кўрилмоқда. Бугун болаларни рақамли дунёда хавфсиз сақлаш — ҳар бир катта инсоннинг вазифаси. Бундай вазиятлар эса жамиятда доимий назорат ва ўзаро ишонч муҳитини шакллантириш зарурлигини яна бир бор кўрсатиб берди.