Хитой тажрибаси: аввал огоҳлантириш — кейин эса жазо

Хитойда йўл ҳаракати қоидаларини бузиб, автомобилни нотўғри жойга қўйган ҳайдовчига аввало мобил телефони орқали огоҳлантирувчи хабар юборилади. Агар у 10 дақиқа ичида транспорт воситасини ўша жойдан олиб чиқмаса, шундагина расмий жарима қўлланилади. Бу тизим нафақат оддий ва самарали, балки ҳайдовчиларда қонунга ҳурмат ва шахсий масъулиятни кучайтиришга ёрдам беради.

Ўзбекистонда ҳам айни шу тажрибани амалга татбиқ этиш вақти келгани аён. Сабаби, ҳар бир қоидабузарлик — бу дарҳол жазо бериш учун эмас, балки аввало одамни онгли равишда хато қилганини англатишга хизмат қилувчи ҳолатдир. Агар ҳайдовчига аввал огоҳлантирувчи хабар юборилса, унинг вазиятни тезкор баҳолаши, ўз хатосини англаб, ундан воз кечишига имконият яратилади. Бу эса нафақат жазонинг олдини олади, балки тўғри ҳаракат қилиш маданиятини шакллантиради.

Афсуски, ҳозирги кунда юртда кўплаб ҳайдовчилар кутилмаганда жаримага учраб, кейинчалик бу ҳолатлар ортидан низолар келиб чиқмоқда. Тасаввур қилинг, агар ҳайдовчи ўз машинасини тезкорлик билан жойидан олиб кетса, у жазодан қутулиб қоларди. Шунингдек, жарималар миқдори баъзан катта бўлиши мумкин, бу эса оддий меҳнаткаш одамларга оғирлик қилади.

Огоҳлантириш орқали тўғри йўлни кўрсатиш — бу тўғри ёндашув. Бу нафақат инсоннинг хатосини тузатишга ёрдам беради, балки давлат билан фуқаро ўртасида ишончли муносабатни таъминлайди. Хитойдаги каби тизимни жорий қилиш орқали кўплаб можароларнинг олдини олиш мумкин.

Ушбу усул жамоат тартибини сақлашда ҳам катта аҳамиятга эга. Ҳар бир ҳайдовчи билсинки, у жиноятчи эмас, балки вазиятни тушунмаган шахс сифатида биринчи марта кечирилади. Лекин агар у қандайдир сабаб билан ўз хатосини бартараф этмаса, шундагина расмий чоралар кўрилади.

Аввал огоҳлантириш, кейин жарима — бу фақатгина енгил йўл эмас, балки ҳақиқий адолатнинг намунаси. Шундай тизим юртда ҳам татбиқ этилса, юклатилган жазолар адолатли, вазиятга мос ва таъсирли бўлади.