Evropski naučnici traže od vlasti u BiH da istraže pomor u Neretvi i rad elektrane Ulog

Više od 190 naučnika iz Evrope uputilo je pismo vlastima u Bosni i Hercegovini, u kome traže hitnu reakciju i nezavisnu istragu, zbog ekološke katastrofe koja je sredinom septembra pogodila gornji tok rijeke Neretve.

U toj rijeci su, 12. septembra, nizvodno od hidroelektrane Ulog, u dužini od sedam kilometara ribolovci pronašli uginule ribe.

Pismo je vlastima uputio konzorcijum stručnjaka za riječnu ekologiju, s dugogodišnjim poznavanjem rijeke Neretve i hidroelektrane Ulog, a upozoreno je na više dokaza koji sugeriraju da je "pomor izazvan radom hidroelektrane Ulog, iako to nadležne insitucije negiraju", saopćio je Centar za životnu sredinu.

Hidroelektrana "Ulog" nalazi se na jugoistoku BiH, u opštini Kalinovik i na samoj granici entiteta Federacije i Republike Srpske.

Koncesiju za njenu izgradnju je 2009. godine dobila kompanija "EFT", u vlasništvu biznismena iz Srbije Vuka Hamovića.

Naučnici u pismu navode i da je do pomora došlo najverovatnije ispuštanjem vode, siromašne kisikom i bogate sumporvodonikom, iz dubokih slojeva akumulacije.

"Posljedice su katastrofalne – uništen je veliki broj ribljih vrsta, uključujući i ugroženu mekousnu pastrmku, kao i populacije veoma ugroženog bjelonogog raka", navedeno je.

Ističe se, također, da ovo nije izoliran incident, te da je pomor ribe već zabilježen tokom izgradnje hidroelektrane Ulog 2023. godine, dok je prvo punjenje akumulacije 2024. izazvalo uzbunu zbog pogoršanja kvaliteta vode.

Zahtijevaju hitnu i nezavisnu istragu o pomoru ribe, pozivanje operatera na odgovornost, praćenje kemijskog sastava vode u akumulaciji i nizvodno, uzimanje uzoraka ribe za patološku analizu, te ponovno razmatranje ekoloških rizika hidroelektrane Ulog.

U pismu se navodi da je Neretva jedna od posljednjih divljih rijeka u Evropi i globalno značajna tačka biodiverziteta.

"Dozvoliti ponovljene pomore ribe u ime 'zelene energije' predstavlja ništa manje od ekocida", navedeno je u pismu.

Iz kompanije "EFT"-a nisu odgovorili na raniji upit Radija Slobodna Evropa (RSE) o tome da li su radili provjere i šta se dogodilo na dan pomora ribe.

Zbog ovog slučaja, tužilaštvo Hercegovačko-neretvanskog kantona formiralo je predmet, u kome su ranije za RSE naveli da su naložena vještačenja.