Νέο θεσμικό πλαίσιο για σχολάζουσες κληρονομιές και κοινωφελή ιδρύματα

Τον δρόμο για την αξιοποίηση από το Δημόσιο χιλιάδων ακινήτων που σήμερα παραμένουν στα αζήτητα, καθώς και των περιουσιών αδρανών κοινωφελών ιδρυμάτων ανοίγει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τις σχολάζουσες κληρονομιές και τις κοινωφελείς περιουσίες και δωρεές προς το Δημόσιο, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση.

Με το νομοσχέδιο επιχειρείται η ψηφιακή χαρτογράφηση όλων των κοινωφελών περιουσιών και των σχολαζουσών κληρονομιών, καθώς σήμερα το Δημόσιο δεν γνωρίζει ποια είναι η οικονομική αξία των εκκρεμών κληρονομιών, πόσα και ποια ακίνητα παραμένουν ανεκμετάλλευτα ή απαξιώνονται. Την τελευταία πενταετία εκκαθαρίστηκαν μόλις 100 ακίνητα από σχολάζουσες κληρονομιές, ενώ τα υπόλοιπα παραμένουν ανεκμετάλλευτα.

Οι νέες διατάξεις προβλέπουν:

Σχολάζουσες κληρονομιές: Δημιουργείται η ψηφιακή πλατφόρμα «e-diadoxi» για την άμεση και ενιαία καταγραφή των σχολαζουσών κληρονομιών, με στόχο τον περιορισμό του χρόνου που απαιτείται για να περιέλθει μια σχολάζουσα κληρονομιά στο Δημόσιο. Δικαστικές αποφάσεις για αναγνώριση κληρονομικού δικαιώματος του Δημοσίου καταργούνται και αντικαθίσταται μέσα από μια διοικητική διαδικασία ασφαλή και ταχύτατη. Η πλατφόρμα επιτρέπει τον αυτοματοποιημένο εντοπισμό κληρονομιών μέσω διαλειτουργικότητας με άλλα εθνικά μητρώα (Μητρώο Πολιτών, Διαθηκών).

Αδρανείς περιουσίες: Δημιουργείται ίδρυμα ειδικού σκοπού που αναλαμβάνει κεντρικά την προσωρινή/οριστική διοίκηση των αδρανών κληρονομιών και περιουσιών, την εκκαθάριση κληρονομιών υπέρ του Δημοσίου και τα καθήκοντα κηδεμόνα/εκτελεστή σε περιπτώσεις έλλειψης. Στόχος είναι να εντοπίζονται άμεσα και γρήγορα ιδρύματα από εκτελεστές και κηδεμόνες που πρέπει να επαναδραστηριοποιηθούν ή αντικατασταθούν, ώστε να μην υπάρχει κενό στην αξιοποίηση της περιουσίας ή απομείωση αυτής.

Διαχειριστικός έλεγχος: Δημιουργείται Μητρώο Πιστοποιημένων Ελεγκτών και καθιερώνεται υποχρεωτικός τακτικός διαχειριστικός έλεγχος κάθε τρία  χρόνια.

Σύσταση ιδρυμάτων: Η σύσταση απλοποιείται, απαιτώντας πλέον κοινή εγκριτική απόφαση των συναρμόδιων υπουργών και την υποβολή οικονομοτεχνικής μελέτης βιωσιμότητας (5ετίας).

Δωρεές προς το Δημόσιο: Η διαδικασία γίνεται πλήρως ψηφιακή μέσω της πλατφόρμας e-Δωρεές. Η δωρεά χρηματικού ποσού θεωρείται αυτοδικαίως αποδεκτή με την πίστωση του ποσού στον ειδικό λογαριασμό, καταργώντας τη γραφειοκρατία.

Ηλεκτρονικό Μητρώο Κοινωφελών Περιουσιών (ΗΜΚΟΙΠ): Δημιουργείται ενα Κεντρικό Μητρώο υπό την εποπτεία του ΥΠΕΘΟΟ για συστηματική συλλογή και ψηφιακή ιχνηλασιμότητα, ώστε να υπάρχει καταγραφή της σχετικής περιουσίας των κοινωφελών και να είναι ευχερής και άμεσος ο έλεγχος των διοικήσεων. Υποχρεωτική ανάρτηση όλων των πράξεων διαχείρισης (συμβάσεις, επενδύσεις, οικονομικές καταστάσεις), ώστε να αντιμετωπίζονται με ενιαίο τρόπο όλες οι διαχειριστικές πράξεις των ιδρυμάτων, όπως εκποίηση εκμίσθωση, μακροχρόνια εκμίσθωση, παροχή υποτροφιών, και να εξασφαλίζονται η διαφάνεια, η λογοδοσία και η μεγιστοποίηση των εσόδων από την αξιοποίηση των περιουσιών.