Зилзила ва офатларга қарши 2030: маҳалла хавфи тўлиқ хариталанади
“Ўзбекистон–2030” стратегияси лойиҳасида фавқулодда вазиятлар ва глобал иқлим ўзгариши оқибатида аҳоли ҳаётига таҳдид солиши мумкин бўлган офатларнинг олдини олиш бўйича аниқ ва ўлчовли мақсадлар белгиланган. Яъни, гап фақат “эҳтиёт бўламиз” деган чақириқда эмас — тизимли ёндашув, рақамлаштириш ва 100 фоиз қамров ҳақида кетяпти.
Лойиҳага кўра, республиканинг сейсмик жиҳатдан фаол ҳудудларида 6 балл ва ундан юқори зилзила содир бўлган пайтда аҳолини барвақт огоҳлантириш тизимини тўлиқ жорий этиш режалаштирилмоқда. Бу дегани: хавфли лаҳзада одамлар “кейин эшитдик” демайди, вақтли сигнал олади. Бир неча сония ҳам баъзан катта фарқ қилади — ҳаётда бу “лайк” эмас, ҳақиқий шанс.
Энг қизиқ ва муҳим жиҳатлардан бири — ҳар бир маҳаллани илмий-техник ёндашув асосида, хавф индикаторларига таянилган ҳолда “қизил”, “сариқ” ва “яшил” тоифаларга ажратиш. Бунда мақсад фақат ном бериш эмас: хавф даражаларини 100 фоиз белгилаш, яъни ҳар бир ҳудуднинг қайси томони “оғриқли нуқта” эканини аниқ кўрсатиб қўйиш.
Кейинги қадам эса — профилактика. Лойиҳада хавф кўрсаткичини пасайтиришга қаратилган олдиндан кўриладиган чора-тадбирларни ҳудуд, туман (шаҳар) ва маҳаллалар кесимида амалга ошириш кўзда тутилган. Натижа сифатида “қизил” тоифадаги маҳаллаларни босқичма-босқич “сариқ”, кейин эса “яшил” тоифасига чиқариш режаси қўйилмоқда. Қисқаси, хавфни “тақдир” деб қабул қилиш эмас — уни бошқариш ва камайтириш.
Бу ёндашувнинг кучи шундаки, у келажакка қараб ишлайди: эртага кеч бўлмаслиги учун бугундан ҳисоб-китоб, назорат ва тайёргарлик. Агар режалар амалда ҳам худди шундай қатъият билан бажарилса, маҳаллаларда хавфни камайтириш бўйича янги стандарт пайдо бўлиши мумкин — одамлар эса ўз уйида ўзини кўпроқ хотиржам ҳис қилади.