Η λέξη της ημέρας: «Ποσαπαίρνης» – Η ιστορία και η ερμηνεία της

Η ελληνική γλώσσα είναι γεμάτη λέξεις που κρύβουν ιστορία και νοήματα που συχνά ξεχνάμε. Η σημερινή λέξη της ημέρας είναι η «Ποσαπαίρνης», ένας όρος που, αν και λιγότερο γνωστός στις μέρες μας, είχε παλαιότερα σημαντική παρουσία στη γλώσσα της καθημερινότητας.

Η λέξη αυτή έχει σαφώς παλιώσει, ωστόσο δεν έχει πάψει να ακούγεται, μια και φρόντισε να της χαρίσει την αθανασία ο Κωστής Παλαμάς με τον στίχο «Ο Ποσαπαίρνης με το θεσιθήρα για την πατρίς καβγά στους καφενέδες», σε σημείο που πολλοί να νομίζουν ότι ο Παλαμάς έπλασε τη λέξη, ενώ στην πραγματικότητα είναι αρκετά παλιότερη. Ποσαπαίρνης ονομάστηκε τον 19ο αιώνα ο επιτήδειος «ημέτερος» που λυμαίνεται το δημόσιο ταμείο με παχυλούς μισθούς ή ρεμούλες και κομπίνες.

Όπως θυμάται ο Δ. Ταγκόπουλος σε μεταγενέστερο χρονογράφημά του (1923), «Στην εποχή του τρικουπισμού είχε καθιερωθεί και ιδιαίτερο επίθετο, οι Ποσαπαίρνηδες. Μιλούσες υπέρ του Τρικούπη και σε ρωτούσαν “Πόσα παίρνεις από το Δημόσιο Ταμείο για να γράφεις έτσι;”».

Στις προεκλογικές συγκεντρώσεις της εποχής, συχνά ακουγόταν το σύνθημα «Όξω οι ποσαπαίρνηδες». Ο Σουρής αναφέρθηκε πολλές φορές στους ποσαπαίρνηδες, π.χ. «Κάθε ντούρος ποσαπαίρνης ας οδύρεται κι ας φρίττει, όσα έφαγε ως τώρα θα του βγουν από τη μύτη». Ήταν υπεραισιόδοξος. Οι ποσαπαίρνηδες δεν λέγονται πια έτσι, αλλά ζουν και βασιλεύουν.

• Από παλαιότερη έκδοση της εφημερίδας “Το Βήμα”: Μικρή Χρηστική Βιβλιοθήκη για τη Γλώσσα: Λέξεις που Χάνονται. 266 λέξεις, η ερμηνεία και η ιστορία τους, Νίκος Σαραντάκος.