Τέξας: Σάλος με απόφαση πανεπιστημίου να απαγορεύσει σε καθηγητή να διδάσκει Πλάτωνα

Στις 6 Ιανουαρίου 2026, ο επικεφαλής του Τμήματος Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Texas A&M ενημέρωσε με e-mail τον καθηγητή Μάρτιν Πίτερσον ότι έπρεπε να αφαιρέσει αποσπάσματα από το έργο του Πλάτωνα «Συμπόσιο» από το πρόγραμμα σπουδών. Η απόφαση στηρίχθηκε σε νέους κανονισμούς του ιδρύματος, που απαγορεύουν τη διδασκαλία θεμάτων σχετικών με φυλή, φύλο, σεξουαλικό προσανατολισμό ή ταυτότητα φύλου.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της DW, η πανεπιστημιακή διοίκηση έκρινε ότι η διδασκαλία αποσπασμάτων του Πλάτωνα θα μπορούσε να θεωρηθεί παραβίαση των οδηγιών αυτών. Ο καθηγητής Πίτερσον, ο οποίος είχε εντάξει το έργο στο μάθημά του για θέματα φυλής και φύλου, υποχρεώθηκε να «αποφορτίσει» το περιεχόμενο της ύλης του, προκειμένου να αποφύγει κυρώσεις. Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ, παρόμοια υπόθεση είχε οδηγήσει στην απόλυση καθηγητή που είχε αναφερθεί στην ύπαρξη περισσότερων από δύο φύλων.

Το μάθημα που σχεδίαζε να διδάξει ο δρ Πίτερσον περιελάμβανε θεματικές ενότητες σχετικές με την άμβλωση, τη θανατική ποινή, την οικονομική δικαιοσύνη, καθώς και την ιδεολογία της φυλής και του φύλου. Σύμφωνα με τον οδηγό σπουδών του πανεπιστημίου, το μάθημα ανήκει στα βασικά μαθήματα. Η επικεφαλής του προγράμματος φιλοσοφικών σπουδών, Κρίστι Σουίτ, τον ενημέρωσε μέσω e-mail ότι θα πρέπει να επιλέξει αν θα «μετριάσει» το περιεχόμενο αφαιρώντας τις ενότητες για την ιδεολογία της φυλής και του φύλου, καθώς και τα κείμενα του Πλάτωνα που τις περιλαμβάνουν, ή αν θα του ανατεθεί διαφορετικό μάθημα ηθικής και μηχανικής.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, τα πλατωνικά αποσπάσματα που είχε επιλέξει περιλάμβαναν αναφορές στην Κλίμακα του Έρωτα κατά τη Διοτίμα και στην τοποθέτηση του Αριστοφάνη για την ανδρόγυνη φύση του ανθρώπου, από το Πλατωνικό Συμπόσιο.

Η πολιτική που εγκρίθηκε από τις Αρχές του πανεπιστημίου στα τέλη του περασμένου έτους προβλέπει ότι τα μαθήματα δεν επιτρέπεται να «προωθούν ιδεολογία φυλής ή φύλου ή θέματα που σχετίζονται με τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου». Σε ορισμένες περιπτώσεις, κατόπιν «τεκμηρίωσης αναγκαίου εκπαιδευτικού σκοπού», επιτρέπεται η διδασκαλία τέτοιων θεμάτων σε μεταπτυχιακά ή σε μη βασικά προπτυχιακά μαθήματα. Η πολιτική αυτή έχει οδηγήσει πολλούς καθηγητές να επανεξετάζουν τα προγράμματά τους, ενώ ορισμένα μαθήματα ακυρώνονται, προκαλώντας κενά στη διδασκαλία.

Η λογοκρισία και το πλατωνικό έργο

Η DW σχολιάζει πως «ποιος θα περίμενε ότι δυόμιση χιλιάδες χρόνια μετά η φαντασίωση του Πλάτωνα θα έπεφτε θύμα λογοκρισίας». Το «Συμπόσιο» αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα φιλοσοφικά έργα για τη φύση του έρωτα και της ανθρώπινης ύπαρξης, ωστόσο βρέθηκε στο στόχαστρο των νέων πολιτικών περιορισμών στα αμερικανικά πανεπιστήμια.

Όπως σημειώνει το δημοσίευμα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, με βάση προεδρικό διάταγμα, αναγνωρίζονται επισήμως μόνο δύο φύλα: το άρρεν και το θήλυ. Η DW υπογραμμίζει ότι η απόφαση για την αφαίρεση των αποσπασμάτων προδίδει άγνοια του περιεχομένου του πλατωνικού έργου, καθώς το μυθολογικό ανέκδοτο του Αριστοφάνη στο «Συμπόσιο» περιγράφει την ύπαρξη ενός τρίτου, ανδρογύνου φύλου, ως στοιχείου που εξηγεί τη φύση της ανθρώπινης πληρότητας.

Το μήνυμα του Πλάτωνα μέσα από τον Αριστοφάνη

Στο έργο, ο Αριστοφάνης αφηγείται έναν μύθο σύμφωνα με τον οποίο οι άνθρωποι ήταν αρχικά ενωμένοι ανά ζεύγη – άντρας με άντρα, γυναίκα με γυναίκα ή άντρας με γυναίκα – και διέθεταν τέσσερα χέρια, τέσσερα πόδια και δύο κεφάλια. Η υπεροψία τους εξόργισε τους θεούς, και ο Δίας αποφάσισε να τους χωρίσει στα δύο, δημιουργώντας έτσι την επιθυμία του ενός μισού να αναζητά το άλλο.

Από αυτή τη μυθολογική «εγχείρηση» γεννήθηκε ο έρωτας, η δύναμη που ωθεί τον άνθρωπο να αναζητήσει την πληρότητά του. Ο Πλάτων, μέσω του Αριστοφάνη, παρουσιάζει τον έρωτα ως αναζήτηση της ενότητας και της ισορροπίας, ανεξάρτητα από το φύλο. Έτσι, το έργο αποκτά διαχρονική αξία, υπερβαίνοντας τις κοινωνικές αντιλήψεις κάθε εποχής.

Όπως σχολιάζει η DW, η λογοκρισία ενός τέτοιου κειμένου αποκαλύπτει την αντίφαση μιας κοινωνίας που επιδιώκει να προστατεύσει την «ουδετερότητα» της εκπαίδευσης, αλλά καταλήγει να περιορίζει την ελεύθερη σκέψη και τη φιλοσοφική αναζήτηση.