Η «τέταρτη οικονομία του κόσμου» σηκώνει κεφάλι απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ
Μια από τις πιο ισχυρές και εσωτερικές φωνές αμφισβήτησης της προεδρίας Τραμπ δεν προέρχεται από το Κογκρέσο ή τα παραδοσιακά κέντρα της Ουάσιγκτον, αλλά από τη Δυτική Ακτή.
Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, επέλεξε το βήμα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός για να εξαπολύσει μια σφοδρή, σχεδόν προσωπική επίθεση στον Ντόναλντ Τραμπ, προειδοποιώντας τους Ευρωπαίους ηγέτες να μην υποκύπτουν στις πιέσεις και τις «χειραγωγήσεις» του Αμερικανού προέδρου.
Ο Νιούσομ δεν μάσησε τα λόγια του. Κατηγόρησε ανοιχτά τον Τραμπ ότι «παίρνει για ανόητους» τους Ευρωπαίους, ότι λειτουργεί με όρους «νόμου της ζούγκλας» και ότι η διεθνής επιρροή του είναι προσωρινή. «Η θητεία του θα τελειώσει και τα πράγματα θα είναι διαφορετικά», είπε, αφήνοντας μάλιστα να εννοηθεί ότι η πολιτική του ήττα μπορεί να έρθει νωρίτερα απ’ όσο φαίνεται.
Το μήνυμά του προς την Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν σαφές: ενότητα, σκληρή στάση και τέλος στη διπλωματία των χαμηλών τόνων.
Σε έναν λόγο ασυνήθιστα ωμό για τα δεδομένα διεθνούς φόρουμ, ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας κατηγόρησε πολλούς παγκόσμιους ηγέτες ότι δημόσια «χαϊδεύουν» τον Τραμπ, ενώ ιδιωτικά τον επικρίνουν. «Θα έπρεπε να είχα φέρει γονατίδες για όλους τους ηγέτες», είπε σκωπτικά, χαρακτηρίζοντας αυτή τη στάση «παθητική» και «ντροπιαστική».
Κατά τον ίδιο, η εμπειρία των ΗΠΑ δείχνει πως ο καιροσκοπισμός και τα διπλά μηνύματα δεν οδηγούν πουθενά: «Πείτε ένα πράγμα και υποστηρίξτε το. Έχετε χαρακτήρα».
Η προσωπική αντιπαράθεση δεν έλειψε. Ο Νιούσομ αποκάλεσε τον Τραμπ «Τυραννόσαυρο Ρεξ», υποστηρίζοντας ότι «καταβροχθίζει» όποιον βρεθεί μπροστά του, και τον χαρακτήρισε «αγνοούντα» ακόμη και βασικές γεωγραφικές και πολιτικές διακρίσεις, με αφορμή τις πρόσφατες δηλώσεις και πιέσεις γύρω από τη Γροιλανδία.
Σύμφωνα με τον κυβερνήτη της Καλιφόρνιας, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν μπορεί να ξεχωρίσει «έναν Νορβηγό από έναν Δανό», την ώρα που απειλεί με δασμούς ευρωπαϊκές χώρες για στρατιωτικούς χειρισμούς στην Αρκτική.
Πίσω από τη σκληρή ρητορική, ωστόσο, υπάρχει και ένα ισχυρό πολιτικό υπόβαθρο: τα οικονομικά δεδομένα.
Τον Απρίλιο του 2025, η Καλιφόρνια ξεπέρασε επίσημα την Ιαπωνία και αναδείχθηκε στην τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη, πίσω μόνο από τις Ηνωμένες Πολιτείες συνολικά, την Κίνα και τη Γερμανία. Με ονομαστικό ΑΕΠ 4,1 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2024, η πολιτεία δεν αποτελεί απλώς έναν ισχυρό περιφερειακό παίκτη, αλλά μια οικονομία παγκόσμιας κλίμακας.
Μάλιστα, η ανάπτυξη της Καλιφόρνιας τρέχει ταχύτερα από εκείνη των τριών μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου. Το 2024 κατέγραψε ρυθμό ανάπτυξης 6%, έναντι 5,3% των ΗΠΑ, 2,6% της Κίνας και 2,9% της Γερμανίας. Για τον Νιούσομ, αυτή η επίδοση δεν είναι τυχαία: αποδίδεται στις επενδύσεις στους ανθρώπους, στην καινοτομία, στην πράσινη μετάβαση και σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που –όπως υποστηρίζει– έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις πολιτικές του Λευκού Οίκου.
Γι’ αυτό και ο κυβερνήτης προειδοποιεί ότι οι «απερίσκεπτες δασμολογικές πολιτικές» της κυβέρνησης Τραμπ απειλούν άμεσα αυτή τη δυναμική.
Η Καλιφόρνια φιλοξενεί τα μεγαλύτερα λιμάνια της δυτικής ακτής, αποτελεί τον μεγαλύτερο αγροτικό παραγωγό των ΗΠΑ και έναν από τους ισχυρότερους πυλώνες της αμερικανικής μεταποίησης, με περισσότερες από 36.000 βιομηχανικές επιχειρήσεις και πάνω από 1,1 εκατομμύρια εργαζομένους. Οποιαδήποτε εμπορική σύγκρουση, τονίζει ο Νιούσομ, δεν πλήττει απλώς μια πολιτεία, αλλά ολόκληρη την αμερικανική οικονομία.
Δεν είναι τυχαίο ότι κάλεσε τους διεθνείς εταίρους των ΗΠΑ να μην στοχοποιήσουν τα προϊόντα της Καλιφόρνιας σε ενδεχόμενα αντίποινα. «Η οικονομία της Καλιφόρνιας κινεί τη χώρα και πρέπει να προστατευθεί», δήλωσε, στέλνοντας ένα έμμεσο αλλά σαφές μήνυμα ότι η πολιτεία του δεν σκοπεύει να ταυτιστεί σιωπηρά με όλες τις επιλογές της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Η σύγκρουση Νιούσομ – Τραμπ ξεπερνά πλέον τα όρια μιας εσωτερικής πολιτικής διαμάχης. Αγγίζει τη σχέση των ΗΠΑ με την Ευρώπη, τον τρόπο άσκησης της αμερικανικής ισχύος και το ερώτημα αν μια πολιτεία-οικονομικός γίγαντας μπορεί να λειτουργήσει ως θεσμικό και πολιτικό αντίβαρο στον Λευκό Οίκο. Και καθώς η Καλιφόρνια συνεχίζει να «παίζει» στο ίδιο γήπεδο με τα μεγαλύτερα κράτη του κόσμου, η φωνή του κυβερνήτη της γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αγνοηθεί.