Ενα πιθανό «φρένο» για τα γερασμένα γόνατα
Εκατομμύρια άνθρωποι, κυρίως μεγαλύτερης ηλικίας, ζουν καθημερινά με πόνο και δυσκαμψία στα γόνατα, μια κατάσταση που συχνά αποδίδεται στα λεγόμενα «γερασμένα γόνατα». Στην ιατρική ορολογία, το πρόβλημα αυτό είναι γνωστό ως οστεοαρθρίτιδα ή εκφυλιστική αρθρίτιδα.
Με τον όρο αυτό περιγράφεται η φθορά του χόνδρου που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες. Καθώς ο χόνδρος σταδιακά λεπταίνει και καταστρέφεται, τα οστά έρχονται σε άμεση επαφή μεταξύ τους, προκαλώντας πόνο σε κάθε κίνηση.
Ο οργανισμός, προσπαθώντας να αντισταθμίσει τη βλάβη, δημιουργεί επιπλέον οστικό ιστό, γεγονός που περιορίζει ακόμη περισσότερο την κινητικότητα της άρθρωσης.
Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει οριστική θεραπεία για την οστεοαρθρίτιδα. Η αντιμετώπιση επικεντρώνεται κυρίως στην ανακούφιση του πόνου με αναλγητικά, στη βελτίωση της κινητικότητας μέσω φυσιοθεραπείας και, στις προχωρημένες περιπτώσεις, στη χειρουργική αντικατάσταση της άρθρωσης.
Ωστόσο, μια νέα επιστημονική ανακάλυψη από ερευνητές του Πανεπιστημίου Στάνφορντ δημιουργεί βάσιμες ελπίδες για μια διαφορετική προσέγγιση στο πρόβλημα. Οι επιστήμονες εντόπισαν έναν βασικό «ένοχο» πίσω από τη φθορά των αρθρώσεων: το ένζυμο 15-υδροξυπροσταγλανδίνη αφυδρογονάση.
Οπως διαπιστώθηκε, τα επίπεδα του συγκεκριμένου ενζύμου αυξάνονται με την ηλικία ή ύστερα από τραυματισμούς και οδηγούν στη διάσπαση των προσταγλανδινών – ουσιών απαραίτητων για τη διατήρηση της υγείας και της αναγέννησης του χόνδρου. Η απώλεια αυτών των προσταγλανδινών επιταχύνει τον εκφυλισμό των αρθρικών επιφανειών.
Η μελέτη, η οποία πραγματοποιήθηκε σε πειραματόζωα καθώς και σε δείγματα ανθρώπινου ιστού, έδειξε ότι η χρήση ενός αναστολέα του ενζύμου 15- αφυδρογονάσης της υδροξυπροσταγλανδίνης 15-PGDH μπορεί να επιβραδύνει ή ακόμη και να αναστρέψει τη φθορά του χόνδρου. Με την αναστολή της δράσης του ενζύμου, τα κύτταρα του χόνδρου σταμάτησαν να εκφυλίζονται και άρχισαν εκ νέου να συνθέτουν χόνδρινο ιστό.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της έρευνας είναι ότι η αναγέννηση αυτή δεν βασίστηκε στη χρήση βλαστοκυττάρων, αλλά στον «επαναπρογραμματισμό» των ήδη υπαρχόντων κυττάρων της άρθρωσης. Τα κύτταρα αυτά φαίνεται να επανήλθαν σε μια πιο νεανική και παραγωγική κατάσταση, ικανή να υποστηρίξει την ανάπλαση του χόνδρου.
Παρότι οι έρευνες βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και απαιτούνται κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους, οι επιστήμονες εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξοι. Αν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν, η αναστολή της αφυδρογονάσης της 15-υδροξυπροσταγλανδίνης θα μπορούσε να αποτελέσει έναν νέο στόχο της αναγεννητικής ιατρικής, μετατρέποντας την οστεοαρθρίτιδα από μια μη αναστρέψιμη φθορά σε μια δυνητικά θεραπεύσιμη πάθηση.