Βιολάντα: Σοβαρές παραλείψεις στην εγκατάσταση προπανίου του εργοστασίου – «Θεσμικά κενά στις αδειοδοτήσεις και τους ελέγχους»

Οκτώ ημέρες μετά το εργατικό δυστύχημα που στοίχισε τη ζωή σε πέντε γυναίκες, το εργοστάσιο «Βιολάντα» στα Τρίκαλα παραμένει σφραγισμένο, ενώ οι σκαπτικές εργασίες έχουν σταματήσει λόγω φόβου νέας έκρηξης. Σύμφωνα με τις αρχές, ακόμη και ένας μικρός σπινθήρας από τα μηχανήματα εκσκαφής θεωρείται επικίνδυνος. Νέες μετρήσεις αναμένονται στα μέσα της εβδομάδας.

Παράλληλα, εργαζόμενοι είχαν ήδη από τον περασμένο Ιούλιο επισημάνει προβλήματα και δυσλειτουργίες στις εγκαταστάσεις, ωστόσο αγνοήθηκαν.

Αξίζει να σημειωθεί, μάλιστα ότι τον Νοέμβριο του 2025, η διοίκηση της επιχείρησης απαγόρευσε την είσοδο εκπροσώπων σωματείων στον χώρο του εργοστασίου.

Σοβαρές παραλείψεις στο εργοστάσιο

Στο εργοστάσιο βεβαιώθηκαν σειρά εγκληματικών παραλείψεων:

Αδήλωτοι χώροι και δεξαμενές προπανίου χωρίς διορθωτικές κινήσεις

Μη ύπαρξη σχεδίου για την αποφυγή συνεπειών από διαρροή

Ανύπαρκτοι ή πλημμελείς έλεγχοι υπηρεσιών

Υπογειοποίηση των σωλήνων προπανίου χωρίς απαραίτητες προδιαγραφές – προβλεπόμενους ελέγχους

Έργα ασφαλτόστρωσης πάνω από τις υπόγειες σωληνώσεις προπανίου

Αδιαφορία στις αναφορές των εργαζομένων για ύποπτη οσμή

Μη ύπαρξη ελέγχων έστω και της τελευταίας στιγμής με φορητούς μετρητές

Οι επισημάνσεις του κ. Μιχάλη Χριστοδουλίδη

Μιλώντας στην εκπομπή του Mega «Κοινωνία ωρα Mega», για το εργατικό δυστύχημα στη Βιολάντα ο ενεργειακός επιθεωρητής, μηχανολόγος μηχανικός Μιχάλης Χριστοδουλίδης, έθεσε σημαντικά ζητήματα σχετικά με την ασφάλεια και την αδειοδότηση βιομηχανικών εγκαταστάσεων υψηλής επικινδυνότητας.

Ο κ. Χριστοδουλίδης υποστήριξε ότι από την αρχική τοποθέτηση του υπόγειου αγωγού προπανίου δεν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες τεχνικές προδιαγραφές, γεγονός που οδήγησε σε διάβρωση και διαρροή. Όπως εξήγησε, οι σωληνώσεις προπανίου οφείλουν να προστατεύονται με ειδικές βαφές και μονώσεις και να θάβονται σε κατάλληλο βάθος και υπόστρωμα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, σε μία κανονική εγκατάσταση πρέπει να υπάρχουν μανόμετρα στην αρχή και στο τέλος της γραμμής προπανίου, ώστε να εντοπίζεται άμεσα οποιαδήποτε απώλεια πίεσης. Η έντονη και παρατεταμένη δυσοσμία, όπως σημειώνει, δεν μπορεί να αποδοθεί σε μικρή διαρροή και θα έπρεπε να έχει σημάνει συναγερμό εδώ και καιρό.

«Όταν τοποθετήθηκε στο έδαφος ο σωλήνας, όταν ξεκίνησε, δεν τοποθετήθηκε με τις σωστές προδιαγραφές προκειμένου να προστατευθεί. Όταν θάβεις ένα σωλήνα προπανίου, μεταλλικό, χαλύβδινο βαρέως τύπου, πρέπει να τον προστατεύσεις από τη διάβρωση.

Θα πρέπει να γίνει μία εποξειδική και ασφαλτική βαφή ο σωλήνας, πρώτα, στη συνέχεια να περαστεί με μία πλαστική αντιδιαβρωτική μονωτική ταινία κατά μήκος του όλου του σωλήνα. Όσο μήκος, μέσα στο χώμα, και να σκεπαστεί με άμμο. Και σε βάθος 80 εκατοστά περίπου. Στις άκρες, πρέπει να υπάρχουν ηλεκτρικά μονωτικά, για να μην δημιουργηθεί από στατικό ηλεκτρισμό κάποια στοιχεία, και θα πρέπει να υπάρχουν στα άκρα μανόμετρα.

Δηλαδή όργανα που μετρούν την πίεση. Στην αρχή που βγαίνει από τη δεξαμενή και μπαίνει στο χώμα και στην έξοδο που μπαίνει στο κτίριο. Δεν το ξέρω αν υπήρχε, εγώ απλά λέω τι πρέπει να έχει μια κανονική εγκατάσταση. Είναι ο τεχνικός κανονισμός εγκατάστασης φιαλών», είπε.

«Έδαφος εμποτισμένο με προπάνιο»

Παράλληλα επιβεβαίωσε ότι το έδαφος στην περιοχή του εργοστασίου είναι ισχυρά εμποτισμένο με προπάνιο, γεγονός που καθιστά τις έρευνες επικίνδυνες και δικαιολογεί τη διακοπή τους. Υπενθυμίζει ότι το προπάνιο είναι ιδιαίτερα εύφλεκτο και εκρηκτικό, κάτι που αποκλείει κάθε σκέψη για επαναλειτουργία της μονάδας.

«Αν είναι πολύ μικρή η διαρροή, προφανώς τα αναλογικά μανόμετρα, τα συμβατικά που δεν έχουν μεγάλη ακρίβεια, να μην το έπιασαν. Όμως το θέμα είναι το εξής, ότι όταν για πάρα πολύ καιρό έχεις μία έντονη δυσοσμία, δεν είναι μικρή η διαρροή. Πάντως τα πρώτα ευρήματα λένε ότι υπάρχει εμποτισμένο πολύ το έδαφος από προπάνιο. Θέλει προσοχή οπωσδήποτε γιατί το προπάνιο όπως ξέρετε είναι και εύφλεκτο και εκρηκτικό».

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Χριστοδουλίδης στο θεσμικό κενό ελέγχου των βιομηχανιών μεσαίας και υψηλής επικινδυνότητας. Όπως τονίζει, οι αρμοδιότητες είναι διασκορπισμένες σε πολλές υπηρεσίες (Πυροσβεστική, Περιφέρεια, Πολεοδομία, Επιθεώρηση Εργασίας), χωρίς ενιαίο συντονισμό και ουσιαστική εποπτεία.

Ο ίδιος θίγει το θέμα των αδειοδοτήσεων που πλέον γίνονται με fast track διαδικασίες, χωρίς υποχρεωτική αυτοψία πριν την έναρξη λειτουργίας μιας επιχείρησης, με την ευθύνη να μεταφέρεται αποκλειστικά στον μηχανικό.

«Εδώ υπάρχει ένα θεσμικό κενό στην αδειοδότηση και στον έλεγχο των βιομηχανιών μεσαίας και υψηλής επικινδυνότητας. Εδώ έχουμε δει ότι υπάρχουν εμπλεκόμενοι φορείς, αλλά κανένας δεν είναι υπεύθυνος. Δηλαδή δεν μπορείς να αδειοδοτείς μία βιομηχανία και να είναι και υπεύθυνη η Επιθεώρηση Εργασίας και να είναι η Περιφέρεια και η Πολεοδομία και η Πυροσβεστική και το υπουργείο Ενέργειας και Περιβάλλοντος το τμήμα για τις Περιβαλλοντικές Μελέτες.

Στο εξωτερικό υπάρχει ένας ενιαίος φορέας πρέπει να υπάρχει, να υπάρχει ένα μικτό κλιμάκιο και πριν αδειοδοτηθεί η επιχείρηση να γίνουν όλοι οι έλεγχοι, αυτοψίες» ανέφερε και πρόσθεσε:«Από το 2014 και μετά έχει αλλάξει η διαδικασία των αδειοδοτήσεων, γίνονται με fast track διαδικασίες. Ενώ πριν υπήρχε πιο σχολαστικός έλεγχος και γινόντουσαν αυτοψίες και από την Πυροσβεστική και από άλλες υπηρεσίες.

Τώρα αυτοψίες δεν γίνονται. Ο μηχανικός υποβάλλει σε μία ηλεκτρονική πλατφόρμα τη μελέτη και τα δικαιολογητικά και τα λοιπά. Λοιπόν, εγκρίνεται από την Πυροσβεστική η μελέτη σου, αλλά δεν έρχεται να κάνει αυτοψία πριν λειτουργήσει η επιχείρηση. Την αυτοψία της λέει ότι θα μπορώ να την κάνω μέσα σε βάθος τριών χρόνων», ανέφερε.

«Αυτό το πράγμα πρέπει να το σταματήσουμε σήμερα, γιατί θα θρηνήσουμε και άλλα θύματα, και πρέπει να θεσμοθετηθεί, να δημιουργηθεί ένας ενιαίος φορέας, στην Περιφέρεια, όπου να υπάρχουνε έμπειροι μηχανικοί και οι εμπλεκόμενοι όλοι, ώστε όταν θα γίνεται μία αδειοδότηση σε μία επιχείρηση να προηγηθούν όλοι οι αναλυτικοί έλεγχοι, αυτοψίες», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Παρά την προσωρινή διακοπή των ερευνών, στο χώρο της Βιολάντα, συνεχίζονται οι διαδικασίες ελέγχου των τεχνικών στοιχείων και των εγγράφων από τις αρμόδιες υπηρεσίες, προκειμένου να διαπιστωθούν παρατυπίες και αστοχίες, όπως η έλλειψη συστημάτων πυρασφάλειας στο υπόγειο όπου σημειώθηκε η έκρηξη.

Οι έρευνες στο εργοστάσιο  αναμένεται να ξεκινήσουν εκ νέου εφόσον σβήσει πλήρως η φωτιά, ωστόσο, τα στελέχη της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού συλλέγουν στοιχεία προκειμένου να διερευνήσουν το ακριβές σημείο της εκτεταμένης διαρροής προπανίου και αν οι δεξαμενές και η υπογειοποίηση των σωληνώσεων έγιναν με τις απαραίτητες προδιαγραφές και τις νόμιμες άδειες.

Στο φωτογραφικό ντοκουμέντο της ΕΡΤ από το υπόγειο του εργοστασίου που σημειώθηκε η έκρηξη, διακρίνονται οι τέσσερις διατρήσεις στις σωληνώσεις, μέσα από τις οποίες διαπέρασε το προπάνιο.

Το αδήλωτο υπόγειο

Καθοριστικό ρόλο στις έρευνες φαίνεται να παίζει και ο υπόγειος χώρος ενώ πρέπει να ερευνηθεί πώς έγινε αυτό το ρήγμα. Το υπόγειο που σημειώθηκε η πολύνεκρη έκρηξη δεν ήταν αποτυπωμένο στα σχέδια του εργοστασίου, επομένως δεν υπάρχει και στα σχέδια της πυρασφάλειας, και ως εκ τούτου δεν υπήρχε ανιχνευτής διαρροής προπανίου, που θα μπορούσε να αποτρέψει το μοιραίο αποτέλεσμα.

Ταυτόχρονα οι δύο υπέργειες δεξαμενές προπανίου που διοχέτευαν φούρνους και από τις σωληνώσεις των οποίων ξεκίνησε η διαρροή δεν ήταν επίσης δηλωμένες στο σχέδιο πυρασφάλειας. Οι δεξαμενές αυτές ήταν 20ετίας.

Αντιθέτως στο βιβλίο συμβάντων του εργοστασίου γραφόταν ότι η διοχέτευση αερίου γινόταν μέσω υπόγειων δεξαμενών, ενώ οι υπέργειες εμφανιζόταν ως μη λειτουργικές.

Η Περιφέρεια Θεσσαλίας σε αυτοψία που πραγματοποίησε στις εγκαταστάσεις του εργοστασίου τον Δεκέμβριο του 2019, διαπίστωσε παραβάσεις που αφορούσαν τη χωροθέτηση των τεσσάρων δεξαμενών στο εργοστάσιο.

Τέλός, κατά την αυτοψία εντοπίστηκαν δυο υπόγειες δεξαμενές υγραερίου χωρητικότητας 9000 λίτρων, τοποθετημένες σε απόσταση μικρότερη των τριών μέτρων από τα όρια της ιδιοκτησίας, καθώς και δυο υπέργειες δεξαμενές χωρητικότητας 5000 και 9000 λίτρων, τοποθετημένες σε απόσταση μικρότερη των 7.5 μέτρων από τα όρια.