Τρία παιδιά Βολιώτικα
Η φίλη είναι αριστερή από τα γεννοφάσκια της. Εξ οικογενειακής παράδοσης, δηλαδή με συγγενείς φυλακισμένους, εκτοπισμένους, κυνηγημένους στα μετεμφυλιακά χρόνια. Η ίδια μάλιστα, αν και πολύ πετυχημένη στον επαγγελματικό της χώρο, έχει περάσει και από τα έδρανα της Βουλής. Αν και βαθιά πολιτικοποιημένη ωστόσο, είναι άνθρωπος που κατέχει καλά την υψηλή Τέχνη της διαφωνίας και μπορεί να συζητήσει μαζί της ακόμη και κάποιος που έχει εντελώς διαφορετικές απόψεις από τις δικές της. Προχθές όμως ήταν έξαλλη, ίσως και για λόγους εντοπιότητας, με τους «Μουμτζήδες που θέλουν να αλλάξουν την Ιστορία». Καθώς είναι και διαβασμένη, μιλούσε για την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλίας, για τα πολλά μέλη της που είχαν ενταχθεί στο ΕΑΜ και βγήκαν στο βουνό, για το πώς είχε πρωτοστατήσει το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο στην προστασία των Εβραίων της Ελλάδας διασώζοντας ακόμη και τον Αρχιραβίνο της Αθήνας Ελιάου Μπαρτζιλάι και την οικογένειά του που φιλοξενήθηκαν στο στρατηγείο του ΕΛΑΣ στο Καρπενήσι. Αυτή η κινητοποίηση είχε αποτέλεσμα να διασωθούν πολλοί Εβραίοι, ειδικά μάλιστα στον Βόλο και την ευρύτερη περιοχή.
Αφορμή γι’ αυτή τη συζήτηση ήταν βέβαια η ακύρωση της ομιλίας του Σάκη Μουμτζή στην εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε χθες στον Βόλο για την Εθνική Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος, ύστερα από διαμαρτυρία και αντίδραση «ομάδας πολιτών». Δηλαδή ενοχλήθηκαν τρία παιδιά Βολιώτικα και ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας «συμμορφώθηκε» άμεσα στις υποδείξεις τους. Αλλά και η φίλη μου πίστευε ότι αυτή η ακύρωση έπρεπε να γίνει, καθώς ο Σάκης Μουμτζής καταφέρεται επανειλημμένα εναντίον του ΕΑΜ και έχει ξεκάθαρα αντικομμουνιστικές απόψεις. Κι εκεί αρχίσαμε να μιλάμε για τη σχετικοποίηση των γεγονότων της Ιστορίας με βάση προσωπικές απόψεις και κομματικές ιδεολογίες.
Για τη φίλη μου λοιπόν, «νομιμοποιείται» κάποιος να μιλήσει για το Ολοκαύτωμα που αφάνισε με τον πιο απάνθρωπο τρόπο έξι εκατομμύρια Εβραίους σε όλη την Ευρώπη και έχει καταχωρηθεί στην Ιστορία ως το μεγαλύτερο έγκλημα των τελευταίων αιώνων, μόνο αν προηγουμένως έχει καταθέσει τα διαπιστευτήριά του στο ΕΑΜ. «Το συνειδητοποιείς» τη ρώτησα «ότι έτσι “καπελώνεις” το Ολοκαύτωμα; Το συνδέεις άμεσα με την ιστορία του ΕΑΜ και το θέτεις “υπό τη σκέπη του”; Οτι συνδέεις δύο εντελώς άσχετα και απολύτως διαφορετικού βεληνεκούς γεγονότα; Οτι “μικραίνεις” το Ολοκαύτωμα όταν το συναρτάς με τοπικές συγκυρίες;».
Η φίλη το ξανασκέφθηκε. «Ναι, θα ήταν καλύτερα να μιλήσει ο Μουμτζής και όποιος ήθελε από το ακροατήριο να του υποβάλει ερωτήσεις σχετικά με τη δράση του ΕΑΜ στη Θεσσαλία και τη διάσωση των Εβραίων». Συμφωνήσαμε ως προς αυτό, αλλά, επίσης, συμφωνήσαμε ότι τέτοιες ερωτήσεις θα μπορούσαν να εκτραπούν σε σκηνές «απείρου κάλλους», με φωνές, βρισιές και λοιπές «ομορφιές».
Προσωπικά και για να είμαι απόλυτα ειλικρινής, δεν νομίζω ότι οι «ενστάσεις» έχουν να κάνουν με τη συμμετοχή του Σάκη Μουμτζή. Τα «τρία παιδιά Βολιώτικα» θα ήθελαν, αν μπορούσαν, να ακυρώσουν την εκδήλωση. Ο αντισημιτισμός έχει απλώσει ρίζες στη χώρα μας τα δύο τελευταία χρόνια. Ή, μάλλον, έφερε ξανά στην επιφάνεια προκαταλήψεις που είχαμε μακιγιάρει για να τις κρύβουμε. Το μακιγιάζ όμως, μετά από κάποιον χρόνο, «σπάει». Και κάνει το μακιγιαρισμένο πρόσωπο να φαίνεται ακόμη πιο εφιαλτικό.
Σαπούνι στο θρανίο
Και για άλλη μία φίλη θα μιλήσω σήμερα. Τώρα είναι στα σαράντα φεύγα της. Που σημαίνει ότι έζησε τα μαθητικά της χρόνια στις δεκαετίες του 1980 και του 1990. Σε μία μεγαλοαστική συνοικία της Αττικής και σε ένα ιδιωτικό σχολείο. Συμμαθήτρια με παιδιά από οικογένειες ανώτερης, θεωρητικά, μόρφωσης.
Η φίλη έχει ονοματεπώνυμο που αποκαλύπτει την εβραϊκή της καταγωγή. Και μου έλεγε για το τι έχει τραβήξει στο σχολείο. Από το ότι «κολλούσαν» την κατάληξη του ονόματός της στη λέξη «σαπούνι» μέχρι τα σαπούνια που άφηναν στο θρανίο της.