Норвегия гипертовушли ракетани синовдан ўтказди: Европада янги пойга
Европада ҳарбий технологиялар бўйича “тинч давр” деган гаплар секин-аста архивга кетяпти. Норвегия ҳудудида Европада ишлаб чиқарилган баллистик ракета прототипи илк бор синовдан ўтказилди ва экспертлар буни гипертовушли қуролланиш бўйича янги босқич бошланиши, деб баҳоламоқда.
Синовларни Hypersonica номли Британия–Германия қўшма компанияси ўтказгани айтилмоқда. Гап шунчаки “ракета учди” деган оддий янгилик эмас: прототип биринчи парвознинг ўзида олти Махдан ҳам юқори тезликка чиқиб, тахминан 7,4 минг км/соатгача тезлашгани таъкидланди. Яъни, ҳавода “кўз қувониб улгурмайдиган” тезлик.
300 километрдан ошиқ йўл ва узилишсиз парвоз
Маълумотларга кўра, синов давомида ракета 300 километрдан ортиқ масофани босиб ўта олган. Ишлаб чиқувчилар парвоз режали тарзда ўтганини, тизимлар барча босқичларда барқарор ишлаганини айтишмоқда. Хусусан, тезлашиш пайтида ҳам, атмосферанинг зич қатламларидан ўтиш жараёнида ҳам носозлик ва узилишлар қайд этилмагани билдирилган.
Бу каби синовларда айнан шу жиҳат энг муҳим: чунки гипертовушли тезлик — фақат “рақам” эмас, у бутун бошли технологиявий синов. Тизимлар чидамаса, тезликнинг ўзи ҳеч кимга керак бўлмай қолади.
Лойиҳа фақат техник эмас, сиёсий ҳам
Мутахассислар таъкидича, бу ишланма технологик натижа билан бирга сиёсий сигнал ҳам. Яъни, Европа ўз хавфсизлиги ва геосиёсий рақобатида “ўзи ета оладиган” даражани кўрсатишга ҳаракат қиляпти.
Қизиғи, Hypersonica жамоаси лойиҳани жуда тез юритгани билан фахрланяпти: чизмалардан тортиб, ишга туширишгача бор-йўғи тўққиз ой кетган. Компания “биз шундай тезлик билан ишлаяпмизки, технология яратиш муддати ва харажатлари ҳақидаги эски тасаввурларни қайта кўриб чиқишга тўғри келади” деган мазмунда фикр билдирган.
2029 йил режаси ва арзонлаштириш ваъдаси
Hypersonica 2029 йилгача модулли тизим асосида биринчи Европа гипертовушли зарба тизимини тайёрлашни режалаштираётганини ҳам қайд этган. Уларга кўра, модулли ёндашув ишлаб чиқиш харажатларини кескин пасайтиришга ёрдам беради — ҳатто 80 фоиздан кўпроққа камайтириш имкони ҳақида гап кетяпти.
Энг катта урғу қилинган нуқталардан бири — бу жараёнда АҚШ ёрдами талаб этилмагани. Бу эса Европанинг технологик мустақиллиги ва автоном имкониятлари ҳақида сигнал сифатида кўрсатилмоқда.
Шунингдек, арзонлаштириш мақсади сабаб, бундай ракеталарни яратиш ҳарбий бюджети чекланган давлатлар учун ҳам нисбатан қулайроқ бўлиши мумкинлиги айтилади. Яъни, “фақат улкан давлатлар ўйини” бўлиб қолмаслиги ҳам мумкин.
“Орешник”га жавоб деган баҳолар ҳам бор
Европадаги баъзи ОАВлар ушбу ишланмани Россиянинг “Орешник”ига жавоб сифатида талқин қилмоқда. Шу билан бирга, қатор давлатлар ўз баллистик дастурларини сезиларли тезлаштираётгани ҳақида ҳам фикрлар айтилмоқда.
Хулоса шу: Европа майдонида гипертовушли технологиялар энди лаборатория темаси эмас — реал рақобат мавзуси. Ва бу тенденция тезлашса, яқин йилларда қитъада “ким тезроқ, ким аниқроқ, ким арзонроқ” деган катта ўйин янада қизиб кетиши эҳтимоли катта.