ΕΕ: Σύνοδος Κορυφής στο Alden Biesen – Ενιαία Αγορά, ανταγωνιστικότητα και αυτονομία στην ατζέντα
Ανταγωνιστικότητα και Ενιαία Αγορά αποτελούν τον πυρήνα της άτυπης Συνόδου Κορυφής της ΕΕ, που διεξάγεται σήμερα, 12 Φεβρουαρίου, στο κάστρο Alden Biesen, στο βελγικό χωριό Ράικχοφεν. Οι 27 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συναντώνται σε απομονωμένο περιβάλλον, με στόχο να ενισχύσουν την οικονομική ισχύ της Ευρώπης μέσω απλούστευσης της νομοθεσίας και περιορισμού των εξαρτήσεων από τρίτες χώρες.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, υπογραμμίζει ότι «στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον, η ενίσχυση της Ενιαίας Αγοράς αποτελεί περισσότερο από ποτέ επείγουσα στρατηγική επιταγή». Ευρωπαίοι αξιωματούχοι σημειώνουν πως η πρόθεση δεν είναι να «επανεφευρεθεί ο τροχός», αλλά να επιταχυνθούν οι ήδη δρομολογημένες πρωτοβουλίες για απλούστευση κανονισμών και διαφοροποίηση εμπορικών σχέσεων, ενώ εξετάζονται και πιθανά προστατευτικά εργαλεία για ευαίσθητους τομείς.
Στη Σύνοδο έχουν προσκληθεί ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, και ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας, Ενρίκο Λέτα, προκειμένου να παρουσιάσουν το όραμά τους για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Οι εκθέσεις τους το 2024 ανέδειξαν τα εμπόδια και τη γραφειοκρατική δυσκαμψία της Ενιαίας Αγοράς, καθώς και τις εξωτερικές εξαρτήσεις της ΕΕ, ανοίγοντας έναν διάλογο που παραμένει ενεργός.
Αν και η σημερινή άτυπη Σύνοδος δεν αποσκοπεί στη χάραξη νέας στρατηγικής ή στην έκδοση τελικού ανακοινωθέντος, αναμένεται να οδηγήσει σε κοινή δέσμευση των «27» για περαιτέρω απλοποίηση της νομοθεσίας και μείωση διοικητικών βαρών στις επιχειρήσεις. Στόχος είναι η ενίσχυση της χρηματοδότησης της καινοτομίας, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μέσω μεγαλύτερης κινητοποίησης ιδιωτικών κεφαλαίων.
Ενισχυμένη συνεργασία και ευρωπαϊκή προτίμηση
Παράλληλα, ενισχύεται η ιδέα της εμπορικής διαφοροποίησης και της χρηματοδότησης μεγάλων ευρωπαϊκών έργων, τα οποία θα μπορούσαν να αποτελέσουν βάση για μορφές «ενισχυμένης συνεργασίας» μεταξύ κρατών-μελών που θέλουν να κινηθούν ταχύτερα. Η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε επιστολή της προς τους ηγέτες, επισημαίνει ότι, αν η έλλειψη προόδου απειλεί την ανταγωνιστικότητα ή την ικανότητα δράσης της Ένωσης, η ΕΕ πρέπει να αξιοποιεί τις δυνατότητες των Συνθηκών για ενισχυμένη συνεργασία.
Στο ίδιο πνεύμα, ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, σε ομιλία του στην Αμβέρσα, κάλεσε τις «πρόθυμες χώρες» να εφαρμόσουν μεταρρυθμίσεις της Ενιαίας Αγοράς, εάν δεν εγκριθούν έως τα τέλη Ιουνίου, μέσω μηχανισμών ενισχυμένης συνεργασίας.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει θέσει επίσης στο τραπέζι τη συζήτηση για την «ευρωπαϊκή προτίμηση», προτείνοντας οι εταιρείες που λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση να προμηθεύονται εξοπλισμό και τεχνολογία από ευρωπαϊκές βιομηχανίες, με στόχο την ενίσχυση της αυτονομίας σε κρίσιμους τομείς.
Ο Εμανουέλ Μακρόν επαναφέρει δυναμικά το ζήτημα της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, προτείνοντας κοινό δανεισμό – ακόμη και μέσω ευρωομολόγων – για επενδύσεις στην άμυνα, την τεχνητή νοημοσύνη και την πράσινη μετάβαση. Προειδοποιεί ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει πίσω έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας και υποστηρίζει πως το κοινό χρέος είναι «ο μοναδικός τρόπος» για να παραμείνει η ΕΕ ανταγωνιστική και ανεξάρτητη οικονομικά.
Σύγκλιση στους στόχους, διαφωνίες στα μέσα
Παρά τη συμφωνία στους γενικούς στόχους, οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν ως προς τα μέσα επίτευξής τους. Οι ηγέτες της Ιταλίας, της Γερμανίας και του Βελγίου συγκάλεσαν νωρίς το πρωί μια «μίνι σύνοδο κορυφής» για την ανταγωνιστικότητα, με τη συμμετοχή περίπου 12 Ευρωπαίων ηγετών, μεταξύ των οποίων και της Ελλάδας.
Στο κοινό έγγραφο που κατέθεσαν, οι τρεις χώρες εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι στην έννοια της «ευρωπαϊκής προτίμησης», χωρίς να την απορρίπτουν. Τονίζουν ότι τέτοια μέτρα πρέπει να είναι εξαιρετικού χαρακτήρα, περιορισμένα και αναλογικά, και να συνάδουν με τη συνολική εμπορική στρατηγική και τις διεθνείς δεσμεύσεις της ΕΕ.