Ενας εισαγόμενος πολιτισμικός πόλεμος
Η πρόσφατη προαναγγελία τού (απολύτως αναρμόδιου τυπικά) Θάνου Πλεύρη για την απαγόρευση της μπούρκας στην Ελλάδα εγείρει ένα βασικό ερώτημα: Πρόκειται για την αντιμετώπιση ενός πραγματικού κοινωνικού ζητήματος; Διότι, εξ όσων γνωρίζουμε, τόσο στη γηγενή μειονότητα της Θράκης όσο και στους μεταναστευτικούς πληθυσμούς της χώρας, η πλήρης κάλυψη του προσώπου είναι ένα εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο. Αλλά επειδή στον δυτικό κόσμο είναι ένας βάσιμος προβληματισμός, ας το δούμε σοβαρά.
Ας δούμε κατ’ αρχάς πώς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΔΑ) προσεγγίζει τα θρησκευτικά σύμβολα και τους κανόνες συμβίωσης. Αν βάλουμε δίπλα δίπλα δύο γνωστές υποθέσεις, αυτή της Γαλλίας για την μπούρκα και αυτή της Ιταλίας για τον σταυρό στα σχολεία, βλέπουμε ότι το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη τις παραδόσεις και την αντίληψη κάθε χώρας για τον δημόσιο χώρο και τη συμβίωση. Το γαλλικό κράτος χαρακτηρίζεται από αυστηρή κοσμικότητα (laïcité).
Η Ελλάδα όμως δεν είναι κοσμικό κράτος. Και εκείνοι που σήμερα επικαλούνται τον «ευρωπαϊκό Διαφωτισμό» για να εξοβελίσουν ό,τι θυμίζει το Ισλάμ, μάχονται ταυτόχρονα για τη διατήρηση των χριστιανικών συμβόλων στους δημόσιους θεσμούς. Προφανώς η μπούρκα είναι ένα σύμβολο ιδιαίτερης καταπίεσης, το οποίο, με όρους αναλογικότητας, δεν συγκρίνεται με ένα σταυρό κρεμασμένο στον τοίχο. Δεν γίνεται, όμως, να μην παρατηρήσουμε την ευλύγιστη επιχειρηματολογία όσων ζητούν διαφωτισμό à la carte. Επιπλέον, είναι άλλο ζήτημα, νομικά και ουσιαστικά, η απαγόρευση στα σχολεία και άλλο η γενική απαγόρευση. Καλό θα ήταν οι δηλώσεις αξιωματούχων, άρα, να είναι συγκεκριμένες.
Στα περί προστασίας των γυναικών θα μας επιτραπεί, επίσης, να διατηρούμε επιφυλάξεις. Το ελληνικό κράτος κι η Δικαιοσύνη επί δεκαετίες επικύρωναν την ισχύ της σαρίας για τις ελληνίδες μουσουλμάνες της Θράκης, χωρίς καμία αντίδραση από την πατριωτική Δεξιά που φημίζεται, άλλωστε, για τα φεμινιστικά αντανακλαστικά της (λέμε και κανένα αστείο). Χρειάστηκε η καταδίκη της χώρας από το ΕΔΔΑ το 2018 για να σταματήσει αυτή η πρακτική.
Για να μην το κουράζουμε, λοιπόν, ναι, τα της κάλυψης του προσώπου και των πολιτικών συμβίωσης είναι εξαιρετικά σοβαρά, νομικά, ακαδημαϊκά, πολιτικά. Σοβαρός δεν είναι ο τρόπος που ξαφνικά αποκτήσαμε θέμα μπούρκας στην εγχώρια δημόσια συζήτηση προκειμένου να ενεργοποιηθούν συντηρητικά αντανακλαστικά και να υποστηριχθεί το αφήγημα του «ιερού πολέμου» που δίνει ο υπουργός.