Σοκάρουν οι οικονομικές απάτες στην ΕΕ – Τουλάχιστον 1,2 δισ. «χάνονται» τον χρόνο

Σε ένα δισεκατομμύριο ευρώ σχεδόν ανέρχονται οι εκτιμώμενες ζημίες εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ενωσης από τις πορτογαλικές υποθέσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης δραστηριοτήτων για το 2025. Τα ενεργά πορτογαλικά πορίσματα έως τις 31 Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους ανέρχονταν σε 102 έρευνες, με το συνολικό ύψος της εκτιμώμενης ζημίας να φτάνει τα 952,2 εκατομμύρια ευρώ.

Το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών προέρχεται από απάτες εις βάρος των εσόδων της Ενωσης, κυρίως μέσω κυκλωμάτων απάτης στον ΦΠΑ και παραβιάσεων τελωνειακών δασμών. Συγκεκριμένα, 37 εν εξελίξει έρευνες για απάτες σχετικές με έσοδα αντιστοιχούν σε 515,75 εκατομμύρια ευρώ εκτιμώμενων ζημιών, δηλαδή πάνω από το ήμισυ του συνολικού ποσού που αφορά την Πορτογαλία.

Ιδιαίτερη βαρύτητα παρουσιάζουν επίσης οι υποθέσεις απάτης σε επιδοτήσεις και πληρωμές, οι οποίες αριθμούν 59 έρευνες – αποτελώντας την πλειονότητα των ανοιχτών φακέλων – με εκτιμώμενες απώλειες 413 εκατομμυρίων ευρώ. Από αυτές, 15 υποθέσεις αφορούν διαφθορά και συνδέονται με ζημίες ύψους 249,67 εκατομμυρίων ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε περισσότερο από το ήμισυ των συνολικών ζημιών στις υποθέσεις απάτης επιδοτήσεων και περίπου στο 25% του συνολικού ύψους των εκτιμώμενων απωλειών σε όλες τις ενεργές πορτογαλικές έρευνες.

Καθοριστικό ρόλο στην αύξηση των υποθέσεων διαφθοράς φαίνεται να διαδραματίζει το Πρόγραμμα Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (PRR), δηλαδή ο εθνικός μηχανισμός υλοποίησης του ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης. Σύμφωνα με τον πορτογάλο ευρωπαίο εισαγγελέα Ζοζέ Ρανίτο, η αρχιτεκτονική του προγράμματος αυξάνει τον κίνδυνο απάτης, καθώς οι τελικοί δικαιούχοι είναι συχνά δημόσιοι φορείς, γεγονός που ενισχύει και τον κίνδυνο αδικημάτων που αποδίδονται σε κατόχους πολιτικών αξιωμάτων. Το 2025 καταγράφηκαν 16 εν εξελίξει έρευνες που συνδέονται με το PRR, αριθμός διπλάσιος σε σχέση με τις οκτώ υποθέσεις που είχαν καταγραφεί το 2024.

Κατά τη διάρκεια του 2025, η Πορτογαλία άνοιξε 57 νέες έρευνες στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, οι οποίες αντιστοιχούν σε εκτιμώμενες απώλειες 393,06 εκατομμυρίων ευρώ. Από τις 76 αναφορές που υποβλήθηκαν εντός του έτους, οι 48 προήλθαν από εθνικές αρχές, τρεις από ευρωπαϊκούς οργανισμούς, τρεις από ιδιωτικές οντότητες και τρεις κινήθηκαν αυτεπαγγέλτως λόγω υπηρεσιακής ιδιότητας.

Σε επίπεδο απαγγελίας κατηγοριών, η Πορτογαλία κατέγραψε μία μόνο νέα κατηγορία το 2025, που αφορά υπόθεση μεγάλης κλίμακας απάτης στον ΦΠΑ, γνωστή ως «Ambrόsia». Η υπόθεση αφορά 30 κατηγορουμένους – 17 φυσικά πρόσωπα και 13 εταιρείες – και σχετίζεται με κύκλωμα απάτης σε βασικά είδη διατροφής, με εκτιμώμενη ζημία 35 εκατομμυρίων ευρώ εις βάρος του κράτους και του κοινοτικού προϋπολογισμού. Η δίκη δεν έχει ακόμη ξεκινήσει.