Эрон раҳбариятига янги зарба можарони янада хавфли босқичга олиб чиқди
АҚШ президенти Доналд Трампнинг навбатдаги кескин баёноти Яқин Шарқдаги таранг вазиятни янада жиддийлаштирди. Унинг айтишича, Эрон раҳбариятининг янги таркиби яна бир кучли зарба қабул қилган ва бунинг оқибатлари анча сезиларли бўлиши мумкин. Бироқ Америка раҳбари, ҳар доимгидек, гапнинг энг қизиқ жойида тўхтаб, зарбанинг айнан кимга ёки қайси нуқтага берилганини очиқламади.
Бу баёнот фонида бир нарса аниқ: Вашингтоннинг риторикаси тобора қаттиқлашмоқда. Трамп аввалроқ ҳам Эронга қарши операцияни тўхтатиш нияти йўқлигини билдирган, аммо кейинги чиқишларида урушнинг мақсади ҳақида турлича изоҳ бериб келмоқда. Шу боис унинг ҳар бир янги гапи халқаро майдонда янада катта қизиқиш ва хавотир уйғотмоқда.
Эслатиб ўтамиз, 28 феврал куни бошланган АҚШ–Исроил қўшма амалиёти Эрондаги энг юқори раҳбариятга оғир зарба берган эди. Айнан шу ҳужумлар оқибатида Эрон олий раҳбари Али Хоминаий ҳалок бўлди ва бу воқеа мамлакат ичида ҳокимият ворислиги масаласини жуда кескин ва нозик нуқтага олиб келди.
3 март куни эса можаро яна янги босқичга ўтди. Қум шаҳрида Экспертлар кенгаши билан боғлиқ бинога ҳаво-ракета зарбаси берилгани ҳақида хабарлар тарқалди. Бу тузилма Эронда янги олий раҳбарни танлашда ҳал қилувчи ўрин тутади. Шунинг учун ушбу ҳужум оддий ҳарбий эпизод эмас, балки тўғридан-тўғри сиёсий марказга қаратилган босим сифатида баҳоланмоқда.
Айрим Эрон манбаларида зарба пайтида бинода юқори мартабали диний ва сиёсий арбоблар бўлиши мумкинлиги айтилди. Шу билан бирга, дастлабки хабарларда одамлар олдиндан эвакуация қилингани ва кенгаш аъзолари орасида қурбонлар қайд этилмагани ҳам тилга олинмоқда. Бироқ бу маълумотлар ҳозирча барча мустақил халқаро манбалар томонидан тўлиқ тасдиқланганича йўқ.
Бир нарса аниқ: бинога етган зарар катта ва бу ҳужум Эронда ҳокимият алмашинуви жараёнига руҳий ҳамда ташкилий босимни янада кучайтириши мумкин. Трампнинг “энг ёмон сценарий” ҳақидаги гаплари ҳам айнан шу манзара фонида айтилаётгани учун янада хавотирли эшитилмоқда.
Қисқаси, бу энди шунчаки навбатдаги зарба эмас. Бу — Эрондаги янги сиёсий тартиб шаклланишидан олдин берилган, катта геосиёсий маъно касб этувчи сигнал. Энди барча нигоҳ бир саволга қаратилган: бу босим Теҳронни янада заифлаштирадими ёки аксинча, можарони янада чуқурлаштирадими?