АҚШ ва Исроил шокда: Эрон дунёга кучини исботлади, уруш чуқурлашмоқда
Яқин Шарқдаги кескинлик ўн кундан ошди ва воқеалар ривожи “тез тугайди” деган кутилмаларни ҳам, бозорларнинг умидини ҳам синаб кўряпти. Айрим таҳлилларда АҚШ маъмурияти Эрондан бундай узоқ ва шиддатли қарши зарбаларни кутмагани ҳақида фикрлар айтиляпти — айниқса расмий баёнотлар бир-бирига тўлиқ мос тушмаётган бир пайтда.
Эроннинг жавоблари минтақани ҳам тортаяпти
Охирги кунлардаги манбаларга кўра, тўқнашув таъсири фақат Исроил билан чекланмай, Форс кўрфази атрофидаги давлатларгача ёйиляпти: Қатар, Қувайт ва БАА йўналишида ракета ва дронлар ҳақида хабарлар чиқди, айрим ҳолатларда АҚШ базаларига яқин ҳудудлар ҳам тилга олинган.
Шу фон ортида Исроил томонида ҳам “Эрон таслим бўлмайди” деган руҳдаги баҳолашлар пайдо бўлди. Айрим нашрлар юқори лавозимли манбага таяниб, “режимни ағдаришгача бориш” ҳар доим ҳам манфаатга мос келмаслиги мумкинлиги ҳақидаги фикрларни келтирган.
“Учинчи кириш” деган гаплар қаердан чиқди?
Матнда келтирилган “учинчи кириш” ибораси расмий ҳужжат ёки давлат баёноти эмас — бу айрим блогерлар ва шарҳловчиларнинг талқини. Улар баъзи сиёсий сигналларни “ўт очишни тўхтатишга ишора” сифатида ўқийди. Лекин бу — фақат субъектив изоҳ, уни факт сифатида қабул қилиш тўғри эмас.
Фожиа ҳақидаги энг оғир хабарлар
Энг оғир маълумотлардан бири 28 феврал куни Эроннинг Минаб шаҳрида қизлар бошланғич мактаби зарбага учрагани ҳақида. Турли манбалар қурбонлар сони бўйича турлича рақам келтиради: БМТ инсон ҳуқуқлари тизимидаги баёнотларда камида 165 нафар қиз ҳалок бўлгани ҳақида “хабар қилинаётгани” айтилган, Reuters эса бу тўлиқ тасдиқланмаган маълумот эканини қайд этади.
Айрим таҳлилларда эса қайси томоннинг ўқи/ракетаси экани бўйича тортишув ҳам кетяпти: АҚШ “тергов кетяпти” деган позицияда, баъзи мустақил текширувлар ва медиа материаллар эса бошқача тасвир бераётгани айтилади.
Хулоса
Қисқаси, бу ҳозир “ким кучини исботлади” деган ғоядан кўра хавфлироқ реаллик: ҳар бир янги кун минтақани кенгроқ гирдобга тортиш эҳтимолини ошираяпти, энергетика, логистика ва сиёсий барқарорликка босим кучайяпти. “Тез тугайди” деган сценарий ҳақиқатан ишлаши учун томонлардан бирида аниқ сиёсий қарор ва амалий каналлар очилиши керак — акс ҳолда уруш яна узоқроқ “қулфланиб” қолиши мумкин.