Χάος

Πριν από μισό αιώνα, τον Οκτώβριο του 1974, τέθηκε στον ελληνικό λαό το δίλημμα «Καραμανλής ή τανκς». Ο Μίκης Θεοδωράκης, στον οποίο αποδόθηκε η πατρότητα της φράσης, δεν είχε πει βέβαια αυτό. Διαμαρτυρόμενος για την απόφαση της κυβέρνησης να απαγορεύσει τις συναυλίες του στην επαρχία, είχε πει σε συνεργάτες του ότι μπορεί να έχουμε από τη μια τον Καραμανλή κι από την άλλη τα τανκς, αυτό δεν σημαίνει όμως πως η κυβέρνηση δικαιούται να ξεκινάει με απαγορεύσεις. Όπως και να ‘ταν, οι ψηφοφόροι ζύγισαν τα πράγματα κι έδωσαν 54% στον Καραμανλή.

Αν ετίθετο σήμερα στους πολίτες το ίδιο ερώτημα, με διαφορετικό ασφαλώς πρωταγωνιστή, είναι βέβαιο ότι θα επέλεγαν τη δημοκρατία έναντι των τανκς. Αλλά κάτι τέτοιο δεν έχει νόημα, ο στρατός δεν συνιστά πλέον απειλή. Υπάρχει μια άλλη εκδοχή, έτσι, που χρησιμοποιείται από όποιον θέλει να δείξει ότι εκπροσωπεί τη σταθερότητα, την ομαλότητα και την τάξη.

Τη θέση των «τανκς» έχει πάρει το «χάος». Και στον άλλο πόλο ακούμε όλο και συχνότερα να βρίσκεται ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Μα πραγματικά, επαναλαμβάνουν ακούραστα το Μαξίμου, τα φιλοκυβερνητικά Μέσα και οι ακροκεντρώοι, αν όχι αυτός, ποιος; Ξέρετε κανέναν στην αντιπολίτευση που να μπορεί να κυβερνήσει;

Το επιχείρημα είναι ατράνταχτο, η απάντηση μονόδρομος. Μέχρι την τελευταία δημοσκόπηση της Interview για την Politic, όπου στο ερώτημα «αν δεχθούμε ως πολιτικό δίλημμα τη φράση “Μητσοτάκης ή χάος”, εσείς τι θα επιλέγατε;» το 42% των πολιτών απάντησε «το χάος», έναντι μόλις 30% που επέλεξε τον Μητσοτάκη.

Πολιτικός επιστήμονας δεν είμαι. Μέχρις ότου λοιπόν ο Γιάννης Βούλγαρης μας εξηγήσει το φαινόμενο με μια κατατοπιστική, όπως πάντα, ανάλυση, προλαβαίνω να καταθέσω δύο σκέψεις. Η μία είναι η προφανής: ο Πρωθυπουργός φαίνεται να έχει εξαντλήσει το πολιτικό του κεφάλαιο, οι ψηφοφόροι είναι απογοητευμένοι από τις απαντήσεις που (δεν) έχει δώσει στα φλέγοντα ζητήματα της καθημερινότητας, με πρώτη την ακρίβεια, και δεν είναι διατεθειμένοι να υποκύψουν για άλλη μια φορά στο γνωστό εκβιαστικό δίλημμα. Αν ήταν έτσι όμως, η επιλογή «Άλλο» δεν θα έπαιρνε μόλις 28%, η απάντηση «Οποιοσδήποτε εκτός από τον Μητσοτάκη» θα κυριαρχούσε.

Μου περνάει λοιπόν από το μυαλό κάτι σατανικό: ότι κατά βάθος γουστάρουμε λιγάκι το χάος. Ο παράγων Τραμπ παίζει εδώ καταλυτικό ρόλο. Πότε είχε μεγαλύτερο ενδιαφέρον η Αμερική, όταν την κυβερνούσε ο «κοιμήσης Τζο» ή τώρα που κρατάει το τιμόνι ο τύπος-που-τελειώνει-όποιον-πόλεμο-βρει-μπροστά-του;

Το κριτήριο αυτό συνέβαλε σε έναν βαθμό και στη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ το 2015: θα αντισταθούμε στους δανειστές, θα συγκρουστούμε μαζί τους, θα προκαλέσουμε χάος και θα τους αναγκάσουμε να υποχωρήσουν.

Το σενάριο αυτό βέβαια δεν επαληθεύτηκε. Δοκιμάσαμε ξανά, αλλά η Πρώτη Φορά Αριστερά αποδείχθηκε ξενέρωτη. Τι να έχει άραγε αυτή τη φορά στο μυαλό του ο εξυπνότερος λαός του κόσμου;