Φιλ Ρόζενμπεργκ: Η ακρότητα τροφοδοτεί τον αντισημιτισμό, δεν τον αφοπλίζει
Μια ματιά στο βιογραφικό του αρκεί για να κινήσει την περιέργεια. Στα 39 του χρόνια, ο Φιλ Ρόζενμπεργκ είναι ο νεαρότερος πρόεδρος στην ιστορία του Συμβουλίου Αντιπροσώπων των Βρετανών Εβραίων (Board of Deputies of British Jews) και, κατ’ επέκταση, ο νεαρότερος ηγέτης της εβραϊκής κοινότητας στο Ηνωμένο Βασίλειο από την ίδρυση του Συμβουλίου, το 1760. Την ίδια στιγμή, τα δύο τρίτα των μελών του παραμένουν άνω των εξήντα. Ενας θεσμός με βαρύ ιστορικό φορτίο, που λειτουργεί εδώ αυτούς του αιώνες ως ο επίσημος συνομιλητής της κοινότητας με το κράτος, την πολιτική εξουσία και την κοινωνία.
Σπούδασε γλωσσολογία και Μεσανατολικές Σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, με έμφαση στα Εβραϊκά, τα Αραβικά και τα Ισπανικά, ενώ μιλάει συνολικά επτά γλώσσες. Από τα φοιτητικά του χρόνια συμμετείχε σε ομάδες διαλόγου μεταξύ εβραίων και αράβων φοιτητών – κάτι που συνεχίζει μέχρι σήμερα. Διετέλεσε και διευθυντής του Φόρουμ των Θρησκειών στο Λονδίνο.
Το Συμβούλιο Αντιπροσώπων αποτελεί μια μοναδική δομή εκπροσώπησης, όπου συνυπάρχουν όλες οι εκφάνσεις της εβραϊκής ζωής στη χώρα: θρησκευτικές και κοσμικές κοινότητες, ανθρωπιστικές και πολιτιστικές οργανώσεις, νεολαιίστικα κινήματα. Ο Ρόζενμπεργκ εκπροσωπεί και τη Συναγωγή του Μπροντσμπέρι Παρκ. Συνολικά, το Συμβούλιο αριθμεί 320 φορείς-μέλη από μια κοινότητα σχεδόν 300.000 ανθρώπων και λειτουργεί ως «ομπρέλα» ισορροπίας ανάμεσα σε διαφορετικές θρησκευτικές, κοινωνικές και πολιτικές αφετηρίες – από τις ανάγκες των υπερορθοδόξων έως εκείνες της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας.
Ο Ρόζενμπεργκ εξελέγη το περασμένο καλοκαίρι, σε μια από τις πιο δύσκολες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της εβραϊκής κοινότητας. Ο αντισημιτισμός βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, συχνά πίσω από νέες ρητορικές και μεταμφιέσεις, ενώ το τραύμα της 7ης Οκτωβρίου παραμένει ανοιχτό.
Μια παγωμένη λονδρέζικη ημέρα με ένα φλιτζάνι τσάι, στο γραφείο του, η συζήτηση ξεκινά από το προφανές: πώς μπορεί κανείς να διαχειριστεί αυτήν την πανσπερμία απόψεων και ταυτοτήτων και, ταυτόχρονα, να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με άλλες θρησκευτικές και κοινοτικές ομάδες – ιδίως ως ηγέτης της εβραϊκής κοινότητας και βασικός συνομιλητής των μετριοπαθών μουσουλμάνων;
«Δύο Εβραίοι, τρεις απόψεις», σχολιάζει με την ιστορική ρήση των Εβραίων, χαμογελώντας. Η κοινότητα εκτείνεται από τον αυστηρά θρησκευτικό έως τον απολύτως κοσμικό χώρο και από τον πολιτικό συντηρητισμό έως την Αριστερά. Παρά τις υπαρκτές και συχνά έντονες αποκλίσεις, το συμπέρασμά του παραμένει σταθερό: «στο 90% των ζητημάτων συμφωνούμε».
Σε αυτό το πλαίσιο, έχει καταστήσει σαφές και στον ίδιο τον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ ότι «ο αντισημιτισμός δεν είναι απλώς ζήτημα εβραϊκής ασφάλειας, αλλά ζήτημα εθνικής ασφάλειας». Τον αντιμετωπίζει ως φαινόμενο που ιστορικά προηγείται ή συνοδεύει άλλες μορφές εξτρεμισμού, είτε προέρχονται από τον ισλαμισμό, είτε από την Ακρα Δεξιά είτε την Ακρα Αριστερά.
Υπό την πίεση της κοινότητας, η κυβέρνηση προχώρησε σε μέτρα, ανάμεσά τους και αυστηρούς περιορισμούς σε συγκεντρώσεις έξω από συναγωγές και κοινοτικά κέντρα, όπου καταγράφονταν εκφοβισμοί και παρεμπόδιση πιστών. Παράλληλα, ο διάλογος με τον πολιτικό κόσμο παραμένει συνεχής. Οπως σημειώνει, υπάρχουν ενθαρρυντικά δείγματα και από το Reform UK, που προηγείται στις δημοσκοπήσεις, ενώ «το μεγαλύτερο πρόβλημα» εντοπίζεται στους Πράσινους.
Απέναντι στην Ακροδεξιά και σε κύκλους που δηλώνουν αιφνιδίως «φιλοϊσραηλινοί», η στάση του είναι άτεγκτη. Η στήριξη στο Ισραήλ που πηγάζει από εχθρότητα προς τους μουσουλμάνους, επισημαίνει, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Υπενθυμίζει ότι εκτός Ισραήλ οι Εβραίοι είναι μειονότητα – μια πραγματικότητα που, όπως λέει, κάποτε ξεχνιέται στο Ισραήλ.
Οταν η συζήτηση στρέφεται στο τι άλλο μπορεί να γίνει, συνδέει ευθέως την αντιμετώπιση του αντισημιτισμού με τη συνολικότερη στάση απέναντι στον ρατσισμό. Κάθε μορφή αντιμουσουλμανικής ρητορικής, τονίζει, είναι πολιτικά και ηθικά λανθασμένη. Αν ο ρατσισμός γίνεται ανεκτός απέναντι σε άλλους, αργά ή γρήγορα θα στραφεί και εναντίον σου. Η απάντηση δεν βρίσκεται στη σύγκρουση κοινοτήτων, αλλά σε μια συνεπή και ενιαία στάση απέναντι σε κάθε μορφή μίσους.
Παρά το κλίμα φόβου και πίεσης, η στρατηγική της κοινότητας δεν περιορίζεται στην άμυνα. Το 2026 θα καθιερωθεί για πρώτη φορά Μήνας Βρετανικού Εβραϊκού Πολιτισμού, με εκδηλώσεις σε πολιτιστικούς χώρους και στόχο την ανάδειξη της τεράστιας συμβολής της εβραϊκής κοινότητας – για την οποία είναι «βαθιά περήφανος» – στη βρετανική κοινωνία.
Καθώς η συζήτηση ολοκληρώνεται, το μήνυμα συμπυκνώνεται: ο εξτρεμισμός είναι κοινό πρόβλημα και απαιτεί κοινή απάντηση. Βρισκόμαστε σε σημείο καμπής. Είναι μια δύσκολη στιγμή, αλλά υπάρχουν τρόποι να κερδηθεί αυτή η μάχη: φέρνοντας τους μετριοπαθείς μαζί και απομονώνοντας τους εξτρεμιστές.