Το 2026 δεν κινδυνεύουμε

Στο πρώτο έτος του πανεπιστημίου είχαμε μάθει για τον «Ρυθμιστή του Watt» (Watt Regulator), που εφευρέθηκε περί το 1770: από μεταλλικό στέλεχος που κλείνει τρύπα σε καζάνι ατμομηχανής κρέμονται δύο μπάλες οι οποίες περιστρέφονται με ταχύτητα εξαρτώμενη από την πίεση του ατμού. Αν η πίεση αυξηθεί, το στέλεχος περιστρέφεται γρηγορότερα, οι μπάλες ανεβαίνουν, ανεβάζουν το στέλεχος, ανοίγει η τρύπα, φεύγει ατμός, η πίεση μειώνεται, το στέλεχος κατεβαίνει, κλείνει την τρύπα. Το καζάνι δεν εκρήγνυται, η μηχανή συνεχίζει να δουλεύει.

Κατά τη δεκαετία του 1980, όταν κάποιοι φιλόσοφοι εξακολουθούσαν να πιστεύουν ότι ο εγκέφαλος είναι  ηλεκτρονικός υπολογιστής και η σκέψη προϊόν του, είδα με έκπληξή μου σε σχετικό βιβλίο ο ευφυέστατος φυγοκεντρικός μηχανισμός του Βατ να αποκαλείται «η πρώτη νοήμων μηχανή».

Ο μηχανισμός ήταν ευφυέστατος γιατί ο ίδιος ο James Watt  ήταν ιδιαίτερα ευφυής· οι φυσικοί τον τίμησαν δίνοντας το όνομά του στη μονάδα που μετράει την ισχύ και έτσι πληρώνουμε κιλο-Βατ-ώρες στους παρόχους ηλεκτρικού ρεύματος ή φυσικού αερίου.

Δεν πιστεύω να  υποστηρίζει κανείς σήμερα ότι ο «Ρυθμιστής του Βατ» είναι «σκεπτόμενη μηχανή» – υπάρχουν όμως πολλοί που πιστεύουν ότι τα «νευρωνικά δίκτυα» ή γενικότερα η σύγχρονη φυσική, αν μπούμε στα κβαντικά τρίσβαθά της, μπορούν να παράγουν «σκεπτόμενη ύλη».

Κατά κανόνα, οι ίδιοι σκέπτονται σαν την Μαίρη Σέλεϋ, τη συγγραφέα του «Φρανκεστάιν»: το μοναχικό τέρας που δημιούργησε ο ήρωάς της Βίκτωρ Φρανκεστάιν προσπαθεί να εκδικηθεί τον δημιουργό του – και άρα πρέπει να αποδώσουμε στη μεν ΤΝ δικαιώματα και σύντροφο να την χαϊδεύει, τιμές δε στα κβαντικά φαινόμενα που δημιουργούν τη σκέψη· να μας λυπηθούν και να μη μας εξοντώσουν.

Για την ώρα, βλέπουμε να επαναλειτουργούν ή να σχεδιάζονται νέα πυρηνικά εργοστάσια που θα τροφοδοτήσουν με ενέργεια τα «Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα» ώστε να αποφεύγουν τουλάχιστον τα εμφανέστερα «εκ παραισθήσεων» λάθη και ίσως χρειαστεί δακτύλιος στο CERN ίσος με τον μεγάλο άξονα περιστροφής της Γης για να εμφανιστεί η «κβαντική σκέψη».

Οπότε έχουμε δεκαετίες ερευνών και κατασκευών, ας κοιμόμαστε ήσυχοι το 2026: μπορεί ο Ντόναλντ Τραμπ να επιτρέψει στον Βλαδίμηρο Πούτιν (ή να τον προτρέψει) να χρησιμοποιήσει πυρηνικά για να νικήσει στην Ουκρανία, πάντως η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν θα μας δολοφονεί ούτε η ανθρωπότης θα υποδουλωθεί σε μηχανήματα που θα επεξεργάζονται qubits.

Τυχόν πυρηνικός πόλεμος θα αποτελεί έγκλημα κατά του συμπαντικού πολιτισμού, αφού θα εκλείψουν οι κατασκευαστές της υλικής νοημοσύνης, αυτού του τεράστιου εξελικτικού βήματος. Ευτυχώς, δεν θα υπάρχει κανείς από εμάς να τιμωρηθεί από τα νευρωνικά δίκτυα των παπαγάλων ή τα qubits των ηλεκτρονίων.