Οταν το ρήγμα του Ατλαντικού διευρύνεται
Είναι περιττό να συνεχίσει κανείς να επιχειρηματολογεί για κάτι προφανές: η απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο (για τον οποίο βεβαίως δεν τρέφουμε την παραμικρή συμπάθεια) έγινε κατά παράβαση των κανόνων του διεθνούς δικαίου. Δεν είναι βεβαίως η πρώτη φορά που οι διεθνείς κανόνες καταπατούνται, και μάλιστα ατιμωρητί, αφού δεν υπάρχει διεθνές σύστημα αναγκαστικής επιβολής τους, όπως υπάρχει στην εσωτερική έννομη τάξη κάθε χώρας (αν και εκεί ορισμένες φορές οι παραβάτες δεν τιμωρούνται).
Είναι όμως η πρώτη φορά από τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου που μια χώρα, και μάλιστα η υπερδύναμη που συνέβαλε αποφασιστικά στη δημιουργία του πλέγματος διεθνών κανόνων και διαδικασιών, όχι μόνο τους παραβιάζει, όχι μόνο επαίρεται για την παράνομη συμπεριφορά της, αλλά προαναγγέλλει, διά στόματος του προέδρου Τραμπ, την πρόθεση των ΗΠΑ να προβούν σε νέες κατάφωρες παραβιάσεις στη Λατινική Αμερική και στη Γροιλανδία.
Η ιδιαίτερα προσεκτική αντιμετώπιση του φαινομένου Τραμπ από τις ευρωπαϊκές ηγεσίες (και από τον Καναδά και την Αυστραλία) δείχνει την αμηχανία τους μπροστά σε μια δυσάρεστη πραγματικότητα. Η Ευρώπη και οι ιδεολογικοί της σύμμαχοι δεν είναι ακόμα σε θέση να στηριχθούν στις δικές τους δυνάμεις για την άμυνα και την ασφάλειά τους. Πληρώνουν σήμερα τις αστοχίες δεκαετιών ανέμελης και ανέξοδης αμυντικής εξάρτησης από τον υπερατλαντικό σύμμαχο. Η ανάκτηση της στρατηγικής αυτονομίας δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση, θα απαιτήσει χρόνο και δεν υπάρχει εγγύηση επιτυχίας. Είναι όμως μονόδρομος αν η Ευρώπη θέλει να διατηρήσει τις θεμελιώδεις αρχές και αξίες που τη χαρακτηρίζουν.
Μια ενδεχόμενη αμερικανική επέμβαση στη Γροιλανδία, ακόμα και αν δεν γίνει με γκανγκστερικό τρόπο, θα έχει απρόβλεπτες συνέπειες για την επιβίωση του ΝΑΤΟ και θα υπονομεύσει τη συνοχή της ΕΕ, κάτι που δεν κατόρθωσε να επιτύχει ο Πούτιν με την εισβολή στην Ουκρανία.
Πέραν των ορατών διαφορών σε ζητήματα διεθνών σχέσεων, το ρήγμα ΗΠΑ – Ευρώπης κινδυνεύει να βαθύνει από την προσπάθεια των Τραμπιστών να επιβάλουν στους συμμάχους τους τις δικές τους αξίες και τη δική τους MAGA ιδεολογία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η απαράδεκτη απόφαση που ανακοινώθηκε την παραμονή των Χριστουγέννων με την οποία η αμερικανική διοίκηση τιμωρεί τον πρώην ευρωπαίο επίτροπο Thierry Breton για τη συμβολή του στην υιοθέτηση του ευρωπαϊκού νόμου για τις ψηφιακές υπηρεσίες που διασφαλίζει τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών και των καταναλωτών στον ψηφιακό χώρο. Ενδεικτική της νεο-αποικιοκρατικής έξαψης που επικρατεί στην Ουάσιγκτον είναι η δήλωση του υπουργού Εξωτερικών Marco Rubio όταν ανακοινώνοντας την «τιμωρία» του πρώην επιτρόπου τον χαρακτήρισε ως «ιθύνοντα νου του παγκόσμιου συμπλέγματος λογοκρισίας-βιομηχανίας», σίγουρα ένας εξόχως προσβλητικός τρόπος για να χαρακτηρίσει το προϊόν μιας δημοκρατικής νομοθετικής διαδικασίας που αποφάσισε όχι ένας επίτροπος αλλά 27 δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις και το δημοκρατικά εκλεγμένο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Η ιδεολογική σταυροφορία των Τραμπιστών για την «απελευθέρωση» των ευρωπαϊκών κοινωνιών δεν είναι κάτι καινούργιο. Η πρώτη εξαγγελία έγινε από τον αντιπρόεδρο JD Vance στο συνέδριο του Μονάχου στις αρχές του 2015 και διατυπώνεται με σαφήνεια στη νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας που προειδοποιεί για τον κίνδυνο «πολιτιστικής εξαφάνισης» της Ευρώπης και αναδεικνύει τον πολιτιστικό πόλεμο ως πρωταρχική προτεραιότητα της εξωτερικής πολιτικής της Αμερικής. Ετσι ερμηνεύεται και η προνομιακή σχέση που προσπαθεί να οικοδομήσει με τα ακροδεξιά και αντιευρωπαϊκά κόμματα στην Ευρώπη.
Οι εξελίξεις των επόμενων μηνών θα δείξουν αν οι κοινές αξίες στις οποίες στηρίχθηκε η διατλαντική συνεργασία εδώ και σχεδόν έναν αιώνα παραμένουν ακόμα κοινές.