Το Ηνωμένο Βασίλειο βάζει στοπ στη διαφήμιση junk food

Σε ισχύ τίθεται στο Ηνωμένο Βασίλειο μια από τις πιο φιλόδοξες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον τομέα της δημόσιας υγείας, καθώς η διαφήμιση τροφίμων που χαρακτηρίζονται ως «junk food» περιορίζεται δραστικά. Σύμφωνα με τη νέα νομοθεσία, η προώθηση προϊόντων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, αλάτι και κορεσμένα λιπαρά απαγορεύεται στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο από τις 5.30 το πρωί έως τις 9 το βράδυ, ενώ στα κοινωνικά δίκτυα η απαγόρευση ισχύει όλο το εικοσιτετράωρο. Εξαιρέσεις προβλέπονται μόνο για υπαίθρια διαφήμιση, όπως στάσεις λεωφορείων και βιτρίνες καταστημάτων.

Η απόφαση αποτελεί καρπό μιας μακράς και δύσκολης πολιτικής διαδικασίας, που ξεκίνησε πριν από σχεδόν τρία χρόνια και συνάντησε έντονες αντιδράσεις από τη βιομηχανία τροφίμων και διαφήμισης. Η κυβέρνηση του Ηνωμένο Βασίλειο επιμένει ότι η καθυστέρηση οφειλόταν στην ανάγκη εξεύρεσης ισορροπίας ανάμεσα στη δημόσια υγεία και την οικονομική δραστηριότητα, όμως πλέον θεωρεί πως το κόστος της αδράνειας είναι μεγαλύτερο.

Στο επίκεντρο της νομοθεσίας βρίσκεται η παιδική παχυσαρκία, η οποία, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, αφορά ήδη ένα στα δέκα παιδιά ηλικίας 4 έως 5 ετών. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο κοινωνικό αλλά και οικονομικό: η αντιμετώπιση των συνεπειών της παχυσαρκίας κοστίζει περισσότερα από 11 δισεκατομμύρια λίρες ετησίως στο National Health Service, το οποίο βρίσκεται εδώ και χρόνια υπό έντονη χρηματοοικονομική πίεση.

Οι εκτιμήσεις της κυβέρνησης είναι ιδιαίτερα αισιόδοξες. Υπολογίζεται ότι μόνο από τον περιορισμό της διαφήμισης θα αφαιρεθούν πάνω από 7 δισεκατομμύρια θερμίδες από τη διατροφή των παιδιών, γεγονός που θα μπορούσε να αποτρέψει περίπου 20.000 νέα περιστατικά παιδικής παχυσαρκίας. Σε οικονομικούς όρους, το όφελος για το NHS εκτιμάται σε εξοικονόμηση έως και 2 δισεκατομμυρίων λιρών τα επόμενα χρόνια.

Η υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης συνδέεται, άλλωστε, και με άλλα σοβαρά προβλήματα υγείας. Ενα στα πέντε παιδιά κάτω των πέντε ετών στο Ηνωμένο Βασίλειο εμφανίζει οδοντικά προβλήματα και τερηδόνα, στοιχείο που ενισχύει το επιχείρημα ότι οι διατροφικές συνήθειες διαμορφώνονται από πολύ μικρή ηλικία και επηρεάζονται άμεσα από το διαφημιστικό περιβάλλον.

Η απαγόρευση καλύπτει δεκατρείς κατηγορίες τροφίμων. Σε αυτές περιλαμβάνονται προφανείς επιλογές, όπως αναψυκτικά με ζάχαρη, σοκολάτες, μπισκότα, βιομηχανικά γλυκά, παγωτά και δημητριακά πρωινού, αλλά και πιο «γκρίζες» κατηγορίες όπως πίτσες, σάντουιτς και έτοιμα γεύματα. Στις τελευταίες περιπτώσεις, η απαγόρευση ισχύει εφόσον τα προϊόντα πληρούν τουλάχιστον δύο από τα τρία κριτήρια κινδύνου: υψηλά κορεσμένα λιπαρά, υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη ή σε αλάτι.

Η βρετανική κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι το μέτρο δεν στοχοποιεί συγκεκριμένες εταιρείες ή εμπορικά σήματα. Αντίθετα, φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης προς τη βιομηχανία, ώστε να επανασχεδιάσει προϊόντα και συνταγές με πιο υγιεινά χαρακτηριστικά.