Επτά δεκαετίες αργότερα, το «Πατρίς» επιστρέφει
Στις 14 Δεκεμβρίου 1959 το υπερήφανο σκαρί του «Πατρίς» άνοιξε για πρώτη φορά πανιά από τον Πειραιά, κουβαλώντας χίλιες ανθρώπινες ιστορίες, όνειρα και φόβους με προορισμό τα μακρινά λιμάνια της Αυστραλίας. Για τα επόμενα 20 χρόνια, έκανε διαρκώς αυτό το ταξίδι ανάγκης, ελπίδας και ρήξης με το γνώριμο, ένα πέρασμα που σφράγισε τη μοίρα δεκάδων χιλιάδων ελλήνων μεταναστών. Επτά δεκαετίες αργότερα, το «Πατρίς» επιστρέφει. Οχι ως πλοίο αλλά ως μνήμη από τη σκηνή του Θεάτρου Αγγέλων Βήμα όπου ανεβαίνει από τις 11 Ιανουαρίου η παράσταση «Εφυγες με το “Πατρίς”» βασισμένη στο βιβλίο «Αυστραλία – Δέκα ιστορίες» του Κώστα Κατσάπη. Οι φωνές των επιβατών του ζωντανεύουν μέσα από τις ερμηνείες της Λίλης Τέγου και του Παναγιώτη Μαρίνου, οι οποίοι αφηγούνται σε πρώτο πρόσωπο τη ζωή πριν και μετά το μεγάλο ταξίδι. Ιστορίες αληθινές, ανθρώπινες, σκληρές και τρυφερές, που έγιναν θέατρο ως πράξη σεβασμού και βαθιάς συγκίνησης για τον Ελληνισμό της Αυστραλίας.
«Φόρος και απόδοση τιμής στον Ελληνισμό της Αυστραλίας το έργο και η παράσταση είναι σίγουρα. Γιατί όλοι οι Ελληνες σήμερα, όπου κι αν είμαστε, οφείλουμε να γνωρίζουμε (όσο κι αν κανείς δεν έχει φροντίσει να μας ενημερώσει γι’ αυτό) πόση δύναμη ψυχής, πίστη, μόχθο, πείσμα, επιμονή, υπομονή και φιλότιμο επί πόσες και πολλές σκληρές δεκαετίες έχουν χρειαστεί ώστε να οικοδομηθεί αυτό που σήμερα αποτελεί το θαύμα της Ελληνικής Ομογένειας της Αυστραλίας, το οποίο αναγνωρίζεται από τους πάντες όπου γης. Καθρέφτη για τη σύγχρονη Ελλάδα δεν νομίζω πως αποτελεί όμως. Μάθημα ίσως, ναι. Με τον δικό τους διόλου διδακτικό τρόπο. Μάθημα για ό,τι και για όσα είναι καλό να κρατάμε, για ό,τι και όσα είναι καλό να αποφεύγουμε» αναφέρει μιλώντας στα «ΝΕΑ» η Μαργαρίτα Δαλαμάγκα-Καλογήρου, η οποία επιμελήθηκε το κείμενο, τη σκηνοθεσία και τον εικαστικό χώρο της παράστασης.
Για μια νέα πατρίδα
Το «Εφυγες με το “Πατρίς”» αποτελεί κομμάτι του αφιερώματος «Αυστραλία: Γοητευτική χώρα – Συγκλονιστικό θέατρο» που παρουσιάζει τη φετινή σεζόν το Αγγέλων Βήμα με έξι σύγχρονα έργα αναγνωρισμένων αυστραλών συγγραφέων. Αυτή η παράσταση δίνει φωνή σε όλους εκείνους τους Ελληνες που έφυγαν για μια νέα πατρίδα, μ’ ένα κομμάτι της χώρας που ταξίδευε στον ωκεανό, χωρίς να ξέρει αν και πότε θα επιστρέψει. «Ηθελα να εκπροσωπεί αυτό το καράβι-σύμβολο όλους τους Ελληνες και όλες τις Ελληνίδες, αλλά, τελικά, για κάθε άνθρωπο κάθε ηλικίας σήμερα: Να εκπροσωπεί το όνειρο και την προσπάθεια να κάνουν εφικτό αυτό που τους παρουσιάζεται ως ανέφικτο. Και να εκπροσωπεί την ατομική τους προσπάθεια να αποδείξουν στον εαυτό τους και στους άλλους πως το “ανέφικτο” δεν είναι παρά μια λέξη. Που, αν της αφαιρέσεις δυο γράμματα, διαψεύδεις αυτούς που σου τη λένε. Γιατί αυτό δεν πίστεψε και για αυτό δεν αγωνίστηκε κάθε συμπατριώτης μας όταν έφυγε με το “Πατρίς” δεκαετίες πριν;» τονίζει η δημιουργός της συγκεκριμένης παραγωγής.
Απέναντι σε ένα έργο που έχει στον πυρήνα του τη μετανάστευση και τις αληθινές ιστορίες, η προσέγγιση δεν θα μπορούσε να είναι αυστηρά δραματουργική. Γι’ αυτό και η Μαργαρίτα Δαλαμάγκα-Καλογήρου παραδέχεται ότι λειτούργησε περισσότερο ως «ερασιτέχνις ψυχοθεραπεύτρια / εξομολόγος». Φρόντισε όμως να αναδείξει τους χαρακτήρες οι οποίοι δεν θεραπεύονται από τη φυγή αλλά δυναμώνουν μέσα από αυτή. Γιατί εδώ η αναχώρηση δεν είναι απώλεια μόνο αλλά και μετάβαση, μια συνειδητή κίνηση προς το άγνωστο που γεννά νέες ταυτότητες και ανοίγει δρόμους. «Για μένα είναι στάση ζωής να πιστεύω πως η “φυγή” είναι κάτι θετικό για την ώρα που γίνεται, γιατί φέρει μαζί της ελπίδα ή ακόμη και αίσθηση λύτρωσης. Δηλαδή, στοιχεία θετικά, ανεξάρτητα αν μία συγκεκριμένη φυγή ενός συγκεκριμένου ανθρώπου, κυριολεκτική ή μεταφορική, θα τον οδηγήσει τελικά σε κατάσταση καλύτερη ή όχι. Επομένως, θα συνδύαζα εύκολα τη φυγή με τον προορισμό, αλλά όχι με το τραύμα» καταλήγει η σκηνοθέτρια της παράστασης.