Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή

Θυμάμαι καλά τις μέρες του 1979, όταν η λεγόμενη «Ισλαμική Επανάσταση» ανέτρεψε τον σάχη της Περσίας. Μέχρι τότε η χώρα είχε μεν απολυταρχικό καθεστώς αλλά και μια περίοπτη θέση στο διεθνές σπέκτρουμ του κοσμοπολιτισμού. Η οικογένεια του σάχη ήταν κάτι σαν τη βασιλική οικογένεια της Μεγάλης Βρετανίας στα ντουζένια της. Ο μύθος της Σοράγια, της «θλιμμένης πριγκίπισσας» που ο αυτοκράτορας τη χώρισε επειδή δεν μπορούσε να κάνει παιδί, η εκθαμβωτική λάμψη, τα ρούχα και τα κοσμήματα της Φαράχ Ντιμπά, ο «ωραίος διάδοχος» Ρεζά Παχλαβί (μην πω πώς έχει γίνει τώρα), οι μεγαλοπρεπείς γιορτές που διοργανώνονταν εκεί και στις οποίες συμμετείχαν εξέχουσες προσωπικότητες της τέχνης από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ τροφοδοτούσαν τις ανάλογες σελίδες των περιοδικών. Και οι εικόνες που έφταναν από την Περσία έδειχναν έναν πλήρως εξαμερικανισμένο λαό. Τα αγόρια είχαν μακριά μαλλιά, φορούσαν λουλουδάτα πουκάμισα και παντελόνια καμπάνα, τα κορίτσια ιλιγγιώδη μίνι και χοτ παντς, όπως λέγαμε τότε τα σορτσάκια. Ακόμη και αν γνώριζες ότι πίσω από την ιλουστρασιόν εικόνα υπήρχε ένας καταπιεσμένος λαός, τα χρώματά της ήταν εκτυφλωτικά.

Μετά έγινε η «Ισλαμική Επανάσταση» που έκανε την Περσία Ιράν και τα εκτυφλωτικά χρώματα ασπρόμαυρες εικόνες στα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων με τον αγιατολάχ Χομεϊνί και τους μουλάδες τριγύρω του. Η παγκόσμια Αριστερά, ειδικά η λεγόμενη Gauche caviar, χειροκρότησε την αλλαγή διότι θεωρήθηκε χαστούκι στη μούρη του αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Και ύστερα σιωπή. Η χώρα κρύφτηκε κάτω από τα τσαντόρ και τις μαντίλες, βούλιαξε στον ισλαμικό φονταμενταλισμό, για μεγάλο διάστημα το Ιράν υπήρξε μια χώρα χωρίς εθνική και κοινωνική ταυτότητα, χωρίς «εικόνα» στον έξω κόσμο πέρα από τις ομοιόμορφες μαυροντυμένες γυναίκες. Η προπαγάνδα έλεγε πως ήταν επιλογή τους, πως οι ίδιες προτιμούσαν να κυκλοφορούν μπαμπουλωμένες παρά να ενδώσουν στον αμερικανικό τρόπο ζωής. Μπούρδες.

Τα τελευταία χρόνια άρχισαν να έρχονται μηνύματα από το Ιράν. Οχι ότι αμφέβαλλε δηλαδή κάποιος για τις εκτελέσεις, τις φυλακίσεις, τις «απαγωγές» και τις εξαφανίσεις, τα βασανιστήρια, τις διώξεις, τις δημόσιες, παραδειγματικές τιμωρίες όσων άρθρωναν φωνή ενάντια στο ισλαμικό καθεστώς, όλα αυτά όμως άρχισαν να καταγράφονται, να καταγγέλλονται. Με μπροστάρισσες τις γυναίκες του Ιράν, ίσως τις πιο γενναίες γυναίκες του κόσμου (μάλλον και τις πιο όμορφες). Πριν από δύο χρόνια, ο μέχρι θανάτου ξυλοδαρμός της 22χρονης Μαχσά Αμινί επειδή κάποιες τούφες μαλλιών είχαν ξεφύγει από τη μαντίλα της προκάλεσε άλλη μια εξέγερση των γυναικών που πνίγηκε στο αίμα, αλλά και ένα κύμα συμπαράστασης στην Ευρώπη, ίσως για πρώτη φορά τόσο έντονο, το οποίο μάλιστα συμβολοποιήθηκε με κόψιμο των μαλλιών μπροστά στην κάμερα. Και τον Νοέμβριο του 2024 ήταν εκείνο το κορίτσι που στην είσοδο του πανεπιστημίου έβγαλε τα ρούχα της και έμεινε με τα εσώρουχα «έρημη και μόνη μες στη φοβερή ερημία του πλήθους».

Τώρα είναι πάλι οι γυναίκες που στέλνουν προς τα έξω την «εικόνα της εξέγερσης». Αυτά τα μαντιλοδεμένα κορίτσια που βλέπουν σε φωτογραφίες τις γιαγιάδες τους με μπικίνι. Που ανάβουν το τσιγάρο τους με τις φλεγόμενες φωτογραφίες του Χαμεϊνί. Βλέποντας τα στιγμιότυπα συνειδητοποιώ, σε όλο του το μεγαλείο, τον στίχο «Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή» που, έως τώρα, μου φαινόταν γραφικός.

Αφωνία

Εν τω μεταξύ, μου κάνει εντύπωση η αφωνία του παγκόσμιου προοδευτικού μπλοκ σε σχέση με αυτό που συμβαίνει στο Ιράν. Ελάχιστες οι δηλώσεις, μουγκαμάρα από τις «ευαίσθητες» γυναίκες ηθοποιούς στις προχθεσινές Χρυσές Σφαίρες, κανένα σήμα στο πέτο για τη Ρομίνα Αμπινιάν, ούτε για τους εκατοντάδες νεκρούς στο Ιράν, ουδεμία κινητοποίηση από τις ομάδες που σήκωναν την μπαντιέρα της Γάζας. Το ίδιο και χειρότερα στην Ελλάδα. Διότι, σου λέει, μπορεί η εξέγερση να υποκινείται από τον Τραμπ και να συμφέρει το Ισραήλ.… Πόσο φτηνή και υποκριτική είναι, τελικά, η σχετικοποίηση της εξέγερσης.