Δεξαμενόπλοια: Το τρίγωνο της αβεβαιότητας
Η παγκόσμια αγορά δεξαμενόπλοιων εισέρχεται στο 2026 πιο ευμετάβλητη και απρόβλεπτη από ποτέ, εγκλωβισμένη σε ένα τρίγωνο γεωπολιτικών πιέσεων που εκτείνεται από τη Βενεζουέλα έως το Ιράν και τη Μαύρη Θάλασσα. Τρεις διαφορετικές εστίες κρίσης παράγουν αβεβαιότητα, στρεβλώσεις στο θαλάσσιο εμπόριο πετρελαίου και σοβαρά προβλήματα ασφάλειας για πλοία και πληρώματα.
Στη Βενεζουέλα, με τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως, πάνω από 300 δισ. βαρέλια, η παραγωγή έχει καταρρεύσει στο 1 εκατ. βαρέλια την ημέρα, ενώ οι εξαγωγές περιορίζονται σε μόλις 800-900 χιλ. βαρέλια ημερησίως, σχεδόν αποκλειστικά με προορισμό την Ασία, και μάλιστα με γενναίες εκπτώσεις.
Αν και η Βενεζουέλα αντιπροσωπεύει σήμερα μόνο το 1% περίπου της παγκόσμιας προσφοράς αργού πετρελαίου, εξακολουθεί να έχει σημασία για τη ναυτιλία λόγω των στρεβλώσεων που δημιουργούν οι εξαγωγές της.
Η σύλληψη του προέδρου Μαδούρο από τις ΗΠΑ και η προσπάθεια αναδιαμόρφωσης του εμπορίου με την παρέμβαση της Ουάσιγκτον δημιουργούν νέα δεδομένα. Δύο εταιρείες, η Vitol και η Trafigura, έχουν αρχίσει να εμπορεύονται το πετρέλαιο της Βενεζουέλας στο πλαίσιο εγκεκριμένων και συμμορφούμενων πλαισίων, αντικαθιστώντας τις παράτυπες κινήσεις με πλοία του σκοτεινού στόλου. Από τη σκοπιά της ναυτιλίας, αναφέρει η Allied Quantumsea Research, αυτή η μετάβαση αναμένεται να μειώσει την αδιαφάνεια και τον κίνδυνο αντισυμβαλλομένου, διατηρώντας παράλληλα τη ζήτηση σε τονομίλια για μακρινές αποστάσεις στην Ασία στο εγγύς μέλλον.
Οποιοσδήποτε μελλοντικός αναπροσανατολισμός των εξαγωγών της Βενεζουέλας προς την ακτή του Κόλπου των ΗΠΑ θα συντομεύσει σημαντικά τις αποστάσεις ταξιδιού, θα συμπιέσει τα τονομίλια και θα ευνοήσει τη χρήση Aframax και LR1 έναντι της χρήσης VLCC μεγάλων αποστάσεων, μια μετατόπιση που θα ήταν αρνητική για τη συνολική ζήτηση τονομιλίων, αλλά θετική για τη διαφάνεια και την προβλεψιμότητα των ναύλων.
Στον Περσικό Κόλπο, ο κίνδυνος είναι πλέον άμεσος. Δεκάδες εμπορικά πλοία έχουν αγκυροβολήσει σε απόσταση από τις ιρανικές λιμενικές υποδομές τις τελευταίες ημέρες, σύμφωνα με στοιχεία και πηγές του ναυτιλιακού κλάδου, καθώς αυξάνονται οι εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Την ίδια στιγμή ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι χώρες που συνεργάζονται με το Ιράν θα επιβαρύνονται με δασμό 25% στις εμπορικές συναλλαγές τους με τις ΗΠΑ, την ώρα που η Τεχεράνη καταστέλλει τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, με χιλιάδες ανθρώπους να πιστεύεται ότι έχουν χάσει τη ζωή τους.
Η απόφαση αυτή εισάγει νέα αβεβαιότητα στις παγκόσμιες ναυτιλιακές συναλλαγές, και ειδικότερα στις συναλλαγές δεξαμενόπλοιων στη Μέση Ανατολή και στην αλυσίδα εφοδιασμού αργού πετρελαίου της Κίνας που υπόκειται σε κυρώσεις.
Οι αναλυτές αμφιβάλλουν ότι οι δασμοί θα είναι αρκετοί για να σταματήσουν τις κινεζικές αγορές ιρανικού αργού πετρελαίου. Τα σενάρια που εξετάζουν οι αναλυτές σε σχέση με τις εξελίξεις στο Ιράν είναι πολλά. Το πλέον θετικό για τη ναυτιλία θα ήταν η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, η άρση των κυρώσεων και η εξυπηρέτηση του εμπορίου του με πλοία του νόμιμου στόλου. Ενα σενάριο που είναι, απ’ ό,τι φαίνεται, ακόμη μακριά σαν προοπτική.
Οι επιθέσεις
Το τρίτο σοκ προέρχεται από τη Μαύρη Θάλασσα, όπου το κύριο χαρακτηριστικό είναι οι επιθέσεις με drones σε πλοία, με πρόσφατο παράδειγμα τα πλήγματα που δέχθηκαν ελληνόκτητα πλοία. Εδώ ο κίνδυνος για τα πληρώματα είναι πιο άμεσος, γεγονός που προκάλεσε και την παρέμβαση τόσο της ελληνικής κυβέρνησης και του υπουργείου Εξωτερικών όσο και της προέδρου της Ενωσης Ελλήνων Εφοπλιστών Μελίνας Τραυλού που ζήτησε προστασία της ναυτιλίας και των πληρωμάτων. «Η Ευρωπαϊκή Ενωση οφείλει να κινηθεί άμεσα, συντονισμένα και αποφασιστικά. Να προστατεύσει τη ναυτιλία της, τους ανθρώπους της και τον στρατηγικό ρόλο που αυτή διαδραματίζει για την ευημερία της Ευρώπης και των πολιτών της», τόνισε η Μ. Τραυλού.
Τα τελευταία περιστατικά έχουν αυξήσει το κόστος ασφάλισης των πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα στο 1% της αξίας του πλοίου, από 0,6% έως 0,8% στα τέλη Δεκεμβρίου.