Κάποτε στην Ανδραβίδα
Την περασμένη Δευτέρα, με την έκρηξη του εργοστασίου μπισκότων «Βιολάντα» στα Τρίκαλα και τον θάνατο των πέντε εργατριών να στοιχειώνουν ήδη τις οθόνες μας, έσβηνα από τη μνήμη του κινητού μου τις ηχογραφήσεις παλαιότερων συνεντεύξεων. Μισοεπίτηδες, μισοτυχαία, πάτησα την ακρόαση σε μια καταγραφή με ημερομηνία 6 Μαρτίου 2022. Στη συνομιλία μου με κάποιον σημαντικό ηθοποιό και σκηνοθέτη αναφερθήκαμε στην… Ανδραβίδα. Και τι «μάθημα» μας δίνει αυτό που συνέβη στην Ανδραβίδα, και ποια είναι τα βαθύτερα αίτια τέτοιων συμπεριφορών, και πώς πρέπει εμείς, ως κοινωνία, να μεταβολίσουμε τέτοια εγκλήματα.
«Εσπασα» το κεφάλι μου προσπαθώντας να θυμηθώ τι είχε γίνει στην Ανδραβίδα στις αρχές Μαρτίου 2022. Ελεγα «όχι, δεν θα το ψάξω, θα το θυμηθώ. Μόνο τέσσερα χρόνια έχουν περάσει και φαίνεται ότι είχε συμβεί κάτι σοκαριστικό. Τι στο καλό; Καλώς ήρθες, Αλτσχάιμερ;». Μάλιστα ρώτησα και τρεις τέσσερις φίλους και συναδέλφους αν θυμούνται τι είχε γίνει στην Ανδραβίδα τον Μάρτιο του ’22. Τζίφος κι εδώ. Μόνο ένας μου είπε μήπως έχει σχέση με κάποιο αεροπορικό δυστύχημα διότι εκεί υπάρχει η μεγαλύτερη πτέρυγα μάχης της Πολεμικής Αεροπορίας. Τελικά, την επόμενη ημέρα το γκουγκλάρισα. Και «θυμήθηκα» το ειδεχθές έγκλημα που είχε γίνει τότε στην αγροτική κωμόπολη της Ηλείας. Ενα 11χρονο παιδί, γυρίζοντας το απόγευμα από το σχολείο του, βρήκε τους γονείς του και τα δύο αδερφάκια του, ενός και δύο ετών, νεκρούς – τα μωρά μάλιστα πνιγμένα. Υστερα από τρεις ημέρες συνελήφθη ο 60χρονος ιδιοκτήτης του σπιτιού που ομολόγησε το έγκλημά του. Οι γονείς, αλλοδαποί εργάτες, του χρωστούσαν κάποια νοίκια. Σε ένα παραγκόσπιτο έμεναν, οπότε φαντάζεστε για τι ποσό μιλάμε.
Εκ των υστέρων θυμήθηκα ότι εκείνο το τετραπλό φονικό είχε συνταράξει τη χώρα και είχε ξεσηκώσει εθνική οργή. Οι αστυνομικοί μάλιστα συνέλαβαν τον δράστη, ο οποίος επέστρεψε κάποια στιγμή στον χώρο του εγκλήματος, αφού απομακρύνθηκε από το σπίτι, καθώς πολίτες ήταν μόνιμα συγκεντρωμένοι στο σημείο και απειλούσαν να τον λιντσάρουν… Και μετά γυρίσαμε όλοι στις δουλειές μας. Ξεχάσαμε ακόμη και το 11χρονο παιδί που επέζησε και, όσο ήταν ακόμη «ζεστά τα κουλούρια», ολοφυρόμαστε για το τι θ’ απογίνει. Ετσι λειτουργεί η ψυχή του ανθρώπου. Ή το μυαλό του. Ή και τα δύο σε αγαστή συνεργασία. Βομβαρδιζόμαστε από ανατριχιαστικές λεπτομέρειες εγκλημάτων και δυστυχημάτων, σοκαριζόμαστε, σπαράζουμε, οδυρόμαστε και μετά ξεχνάμε.
Ηδη έχουμε ξεχάσει την πατροκτονία της Κυριακής διότι τη Δευτέρα είχαμε την έκρηξη στη «Βιολάντα» και την Τρίτη το δυστύχημα στην Τιμισοάρα, και δώδεκα νεκροί σε μιάμιση μέρα θολώνουν όλα τα προηγούμενα. Διότι οι ειδήσεις, με τον τρόπο μάλιστα που τις εξαντλούμε σήμερα, έχουν πολύ σύντομη ημερομηνία λήξης. Μετά «πετιούνται». Δεν είχε αυτοκτονήσει ένα 11χρονο κορίτσι πέφτοντας από βράχια, κάπου στην Πάτρα; Ή μήπως ήταν 9χρονο; Και ένας, στη Μακρινίτσα, δεν είχε σκοτώσει τη γυναίκα του και τον αδερφό της; Ή τη γυναίκα του και τον πατέρα της; Κι εκείνο το παιδί που η μητέρα του και ο σύντροφός της είχαν κακοποιήσει μέχρι θανάτου, Παναγιωτάκη δεν το έλεγαν; Οχι, ο Παναγιωτάκης ήταν στην υπόθεση Μουρτζούκου. Θυμόμαστε κάποιον που σκότωσε τρία άτομα σε μια ναυτιλιακή εταιρεία επειδή είχε απολυθεί; Πότε ήταν; Σίγουρα χειμώνας, φορούσαμε παλτό.
Δυστυχήματα με «ονοματεπώνυμο»
Τις πέντε νεκρές γυναίκες στο εργοστάσιο και τους επτά φιλάθλους του ΠΑΟΚ, ωστόσο, θα τους θυμόμαστε για μεγαλύτερο διάστημα. Και ο λόγος είναι ότι έχουν «ονοματεπώνυμο» ώστε να κατοχυρωθούν καλά στη συλλογική μας μνήμη. Μπορεί να ακούγεται κυνικό, αλλά αφού οι κάθε είδους τραγωδίες επικοινωνούνται τόσο έντονα από τα μίντια – και τα κανονικά και τα σόσιαλ – γίνονται ένα είδος προϊόντος (χωρίς αυτό να μειώνει την τραγικότητά τους) που πρέπει να είναι αναγνωρίσιμο. Και μετατρέπουν κι εμάς, από θεατές και ακροατές, σε «καταναλωτές» ειδήσεων.