Ντίνα Τάιτους: «Η Ελλάδα βρίσκεται σε κρίσιμη γεωπολιτική θέση»
Σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία για το μέλλον των διατλαντικών σχέσεων, η πολύπειρη ελληνοαμερικανίδα βουλευτής του Δημοκρατικού Κόμματος των ΗΠΑ Ντίνα Τάιτους, μιλώντας αποκλειστικά στα «ΝΕΑ», ανοίγει τα χαρτιά της για το τι μέλλει γενέσθαι με το τουρκικό αίτημα για τα F-35, ενώ τοποθετείται ανοιχτά για το Κυπριακό και για την πιθανότητα επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Οσον αφορά τον βηματισμό του προέδρου Τραμπ επί του πεδίου της εξωτερικής πολιτικής και το μέλλον της νατοϊκής συμμαχίας, η ίδια κρούει τον κώδωνα του κινδύνου αναγνωρίζοντας, ταυτόχρονα, την κρίσιμη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας και το εξαιρετικό επίπεδο των ελληνοαμερικανικών σχέσεων.
Δεδομένου του προηγουμένου της Βενεζουέλας, όπου η σχετική επιχείρηση πραγματοποιήθηκε χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, υπάρχει πιθανότητα να επαναληφθεί κάτι παρόμοιο όσον αφορά το αίτημα της Τουρκίας για επαναφορά στο πρόγραμμα F-35;
Είναι δύο πολύ διαφορετικά ζητήματα. Η αντιμετώπισή μας με τα F-35 είναι αρκετά θεμελιωμένη στο νομικό καθεστώς και έτσι έχουμε διέξοδο μέσω του προϋπολογισμού και μέσω της διατύπωσης αυτού του νόμου στο Κογκρέσο για να προσπαθούμε να σταματήσουμε τα F-35. Τώρα, όσον αφορά τη Βενεζουέλα, ο πρόεδρος εκεί έχει μεγαλύτερο περιθώριο επειδή ο Νόμος περί Πολεμικών Εξουσιών δεν είναι τόσο σαφής. Εχει ερμηνευτεί με διαφορετικούς τρόπους. Δεν υπήρξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Οι ΗΠΑ δεν κινδύνευαν να δεχθούν εισβολή και πολλοί από εμάς νιώθουμε ότι παραβίασε το Σύνταγμα που δίνει στο Κογκρέσο την εξουσία να κηρύξει πόλεμο και ότι υπερέβη την υφιστάμενη εξουσία του στέλνοντας αυτά τα στρατεύματα στη Βενεζουέλα, παρόλο που δεν παρέμειναν για παρατεταμένο χρονικό διάστημα.
Αρα, είναι σαν να λέτε ότι αυτό δεν μπορεί να συμβεί ξανά με τα F-35;
Δεν νομίζω. Νομίζω ότι θα ήταν ένα εντελώς διαφορετικό σύνολο κανόνων, ένα διαφορετικό σύνολο δικαστικών υποθέσεων. Το Σύνταγμα είναι διαφορετικό στα δύο ζητήματα. Και στις δύο περιπτώσεις το Κογκρέσο πρέπει να λάβει μια θέση και ο πρόεδρος μια άλλη, αλλά έχουμε περισσότερη εξουσία κατά των F-35 παρά κατά του Νόμου περί Πολεμικών Εξουσιών, επειδή αυτό έχει ερμηνευτεί με διαφορετικούς τρόπους με την πάροδο του χρόνου.
Πιστεύετε ότι μια εχθρική κίνηση των ΗΠΑ προς τη Δανία σχετικά με τη Γροιλανδία θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις σχέσεις ΗΠΑ – Ευρώπης ή το ίδιο το ΝΑΤΟ;
Απολύτως. Νομίζω ότι η ενέργεια που έχει ληφθεί όσον αφορά τον πρόεδρο που είπε ότι θα χρησιμοποιήσει βία, «χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία, θα πρέπει να είναι μέρος των ΗΠΑ, θα πάρουμε τη Γροιλανδία», έχει διαμορφώσει πολύ κακές σχέσεις. Τώρα έχει υποχωρήσει λίγο από αυτό επειδή το χρηματιστήριο έπεσε και έλαβε τόσο πολλές αντιδράσεις από την Ευρώπη αλλά και από ανθρώπους στις ΗΠΑ, που τώρα λέει ότι δεν θα χρησιμοποιήσει βία. Αλλά μέρος της ζημιάς έχει ήδη γίνει. Οταν πίεσε τους παγκόσμιους ηγέτες στο Νταβός και επέκρινε την Ευρώπη, είπε ότι δεν βοήθησε στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Είπε ότι το ΝΑΤΟ δεν θα ήταν εκεί για εμάς. Εθεσε σε κίνδυνο ολόκληρη τη συμμαχία επειδή ποτέ δεν θα μπορούσε κανείς να φανταστεί ότι μια χώρα του ΝΑΤΟ θα επετίθετο σε άλλες χώρες του ΝΑΤΟ. Και αυτός ήταν ο ισχυρότερος δεσμός μεταξύ μας και ολόκληρης της Ευρώπης για τόσες δεκαετίες, για να τον πετάξουμε τώρα από το παράθυρο. Νομίζω ότι είναι πολύ κακό για τις ΗΠΑ. Ακόμα κι αν μπορέσουμε να το διορθώσουμε λίγο πολιτικά, ακόμα κι αν αποσύρουμε τους δασμούς, οικονομικά, ηθικά και ψυχολογικά, έχει γίνει κάποια ζημιά μεταξύ μας και στην εικόνα μας και στους ισχυρότερους συμμάχους μας στην Ευρώπη.
Είστε αισιόδοξη για την προοπτική της επανένωσης της Κύπρου;
Πρέπει πάντα να είμαστε αισιόδοξοι, αλλά χρειαζόμαστε πιο δυνατά σημάδια από την Αγκυρα. Δεν έχει υπάρξει μεγάλη κινητικότητα για κανενός είδους συμφωνία τελευταία. Το μόνο μικρό θετικό σημάδι ήταν ότι στις τελευταίες εκλογές οι Τουρκοκύπριοι εξέλεξαν κάποιον που ίσως είναι πιο πρόθυμος να καταλήξει σε κάποιου είδους συμφωνία. Αλλά νομίζω ότι πρέπει να αρχίσουμε να μιλάμε για τη μία χώρα, όχι για τη λύση δύο κρατών.
Με βάση όσα συζήτησαν Τραμπ και Ερντογάν στον Λευκό Οίκο, υπάρχει αχτίδα ελπίδας για επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης εντός του 2026;
Γνωρίζω ότι έχουν γίνει συναντήσεις με τον πρόεδρο Τραμπ και ο Τραμπ έχει πει ότι «η Ελληνική Εκκλησία μάς χρειάζεται πραγματικά». Δεν ξέρω ακριβώς τι σημαίνει αυτό ή τι σκοπεύει να κάνει. Δεν νομίζω ότι η Τουρκία θα κάνει πίσω μόνο και μόνο επειδή το ζήτησε ο Τραμπ. Δεν έχουμε δει την Τουρκία να το κάνει αυτό με την Αρμενία ή άλλα μέρη, οπότε θα είναι μια πρόκληση, δυστυχώς.
Πώς αξιολογείτε τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις;
Oι σχέσεις μας είναι πολύ ισχυρές, και αυτό είναι καλό. Η ελληνική κοινοβουλευτική ομάδα εδώ στη Βουλή, λέμε, είναι μικρή αλλά ισχυρή. Είμαστε ενωμένοι πέρα από κομματικές γραμμές όσον αφορά την Ελλάδα, την Κύπρο και τις πολιτικές που επηρεάζουν τους Ελληνοαμερικανούς σε αυτή τη χώρα. Εχουμε επίσης μια κοινοβουλευτική ομάδα όπου είμαστε ενωμένοι η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ και συνεργαζόμαστε σε σημαντικά ενεργειακά ζητήματα. Είχαμε τον πρωθυπουργό εδώ που μας επισκέφθηκε και έχουμε έναν νέο πρέσβη που όλοι θα προσπαθήσουμε να καλωσορίσουμε και να συνεργαστούμε, οπότε πιστεύω οι σχέσεις μας είναι ισχυρές. Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια κρίσιμη γεωπολιτική θέση, είτε πρόκειται για την Ουκρανία, είτε για την ενέργεια σε όλη την Ευρώπη, είτε για την υποστήριξη των συμμάχων μας και ως ένα είδος νότιου φυλακίου του ΝΑΤΟ, οπότε πρέπει να βεβαιωθούμε ότι ενισχύουμε αυτές τις σχέσεις.
Πιστεύετε ότι η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ οδεύει προς τη σωστή κατεύθυνση;
Δεν νομίζω ότι οδεύει προς τη σωστή κατεύθυνση. Είμαι μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και της υποεπιτροπής για την Ευρώπη και αυτό που βλέπω από το υπουργείο Εξωτερικών σε όλα τα επίπεδα είναι πολύ αποθαρρυντικό. Κατ’ αρχάς, έχουν κάπως αποδυναμώσει το υπουργείο Εξωτερικών. Πολλοί άνθρωποι έχουν απολυθεί. Πολλές βαθμίδες έχουν καταργηθεί. Οι προϋπολογισμοί έχουν περικοπεί. Αυτός δεν είναι τρόπος να οικοδομήσουμε την ήπια ισχύ μας και τις διπλωματικές μας σχέσεις, οπότε αυτό είναι ένα πρόβλημα. Ενα άλλο πρόβλημα είναι το Δόγμα Μονρόε που τώρα αποκαλούν Δόγμα Ντον Ρόου, όπου ο πρόεδρος πιστεύει ότι η ισχύς είναι σωστή και χρησιμοποιεί βία για να προσπαθήσει να επεκτείνει την εξουσία του σε όλο το δυτικό ημισφαίριο. Απλώς θεωρεί ότι όλα είναι θέμα συμφωνίας και δεν εκτιμά καμία ιστορία των σχέσεών μας. Σύντομα καταργούμε το ΝΑΤΟ. Ολα αυτά είναι κακά πράγματα.