Θα μπορούσε να λειτουργήσει ένα νόμισμα των BRICS;

Θα μπορούσαν οι χώρες BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότια Αφρική) θα λανσάρουν ποτέ κοινό νόμισμα για να αμφισβητήσουν την κυρίαρχη θέση του δολαρίου ΗΠΑ στην παγκόσμια οικονομία; Οπως πολλοί συμβατικοί διεθνείς οικονομολόγοι, έχω γενικά απορρίψει την ιδέα, παρά τον δικό μου ρόλο στην επινόηση του ακρωνυμίου BRICS. Πλέον έχουν προστεθεί κι άλλες πέντε χώρες (BRICS+).

Σύμφωνα με τα τυπικά κριτήρια για το πώς έχουν αναπτυχθεί ιστορικά τα κύρια αποθεματικά νομίσματα, μια απαίτηση είναι οι επενδυτές τόσο εγχώρια όσο και διεθνώς να μπορούν να επενδύουν ελεύθερα εντός και εκτός της χώρας έκδοσης όποτε το επιλέξουν. Και όταν πρόκειται για ένα κοινό νόμισμα όπως το ευρώ, είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί μια νέα κεντρική τράπεζα, πράγμα που σημαίνει ότι η κεντρική τράπεζα κάθε συμμετέχουσας χώρας θα χάσει την ανεξαρτησία της, συμπεριλαμβανομένης της ικανότητάς της να καθορίζει τη νομισματική πολιτική σύμφωνα με τις εγχώριες συνθήκες και προτεραιότητες.

Δεδομένων αυτών των απαιτήσεων, είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι τα δέκα μέλη BRICS+ θα μπορούσαν να κάνουν τις απαραίτητες θυσίες για να υποστηρίξουν έναν πραγματικό αντίπαλο του δολαρίου. Μπορείτε να φανταστείτε την Ινδία να παραχωρεί την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας για να προωθήσει ένα νέο νομισματικό μπλοκ που περιλαμβάνει επίσης τον μακροχρόνιο αντίπαλό της, την Κίνα;

Αυτά είναι πράγματι σημαντικά εμπόδια. Παρ’ όλα αυτά, έχω αρχίσει να αμφισβητώ τη δική μου σκέψη τους τελευταίους μήνες, για ορισμένους λόγους. Πρώτον, ο ίδιος ο κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ έχει εκφράσει ενδιαφέρον στο να διαδραματίσει το γουάν μεγαλύτερο ρόλο ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα. Δεύτερον, πολλοί ηγέτες των BRICS+ έχουν καταστήσει σαφή την αντίθεσή τους στην επίμονη κυριαρχία του δολαρίου. Τρίτον, υπάρχει το φαινόμενο Τραμπ. Ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ έχει κηρύξει πόλεμο στους ίδιους τους θεσμούς που στηρίζουν την κυριαρχία του δολαρίου, κυρίως μέσω της διεξαγωγής πολιτικά υποκινούμενων ποινικών ερευνών εναντίον μελών του διοικητικού συμβουλίου της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ. Στο όνομα του «Πρώτα η Αμερική», ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ενστερνιστεί πλήρως την εμμονή του με τους δασμούς, και το αμερικανικό δολάριο έχει αποδυναμωθεί σημαντικά ως αποτέλεσμα. Ο υπόλοιπος κόσμος δεν δέχεται την αμερικανική επιθετικότητα.

Τέταρτον, αυτές οι πρόσφατες εξελίξεις με οδήγησαν να αναρωτηθώ αν πράγματι τα μεγάλα παγκόσμια αποθεματικά νομίσματα απαιτούν ελεύθερες ροές κεφαλαίων. Δεδομένης της επιτυχίας του ευρώ, ίσως είναι εφικτό για τα μέλη των BRICS+ – ειδικά τα μεγαλύτερα – να διερευνήσουν ένα κοινό νόμισμα για χρήση στη διευθέτηση του εμπορίου μεταξύ τους.

Ο Τζιμ Ο’ Νιλ είναι πρώην υπουργός Οικονομικών της Βρετανίας και πρώην πρόεδρος της Goldman Sachs Asset Management