Καισαριανή: Κρίσιμη ημέρα για τα φωτογραφικά ντοκουμέντα – Στη Γάνδη οι Έλληνες εμπειρογνώμονες

Iδιαίτερα κρίσιμη θεωρείται η σημερινή ημέρα για την εξέλιξη της υπόθεσης με τα ανεκτίμητης αξίας φωτογραφικά ντοκουμέντα 200 κομμουνιστών πατριωτών που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944 από τους ναζί κατακτητές.

Το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων αναμένεται να εξετάσει το θέμα του «χαρακτηρισμού ή μη των φωτογραφικών τεκμηρίων της εκτέλεσης των 200 στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944» ενώ η ολοκλήρωση του χαρακτηρισμού της συλλογής ως μνημείου θα αποτελέσει το θεμέλιο για τη διεκδίκησή της από το ελληνικό κράτος.

Στη Γάνδη οι Έλληνες εμπειρογνώμονες

Το πρωί της Παρασκευής αναμένεται να φτάσουν στη Γάνδη Έλληνες εμπειρογνώμονες του Υπουργείου Πολιτισμού, προκειμένου να συναντηθούν με τον Βέλγο συλλέκτη που είχε θέσει προς πώληση φωτογραφίες από ναζιστικές εκτελέσεις στην Ελλάδα.

Ο συλλέκτης, που έχει εξαφανιστεί υπό το βάρος των αποκαλύψεων, δήλωσε μέσω του πρακτορείου ειδήσεων Belga πως θα κρατήσει αποστάσεις μέχρι να επικοινωνήσει με τις ελληνικές αρχές, έχοντας ήδη προχωρήσει στην απόσυρση των επίμαχων φωτογραφιών από την ηλεκτρονική πλατφόρμα δημοπρασιών.

Πρόκειται για απόφοιτο Ιστορίας της Τέχνης του Πανεπιστημίου της Γάνδης, που δραστηριοποιείται από το 2015 μέσω ηλεκτρονικής εταιρείας ειδικευμένης στην πώληση στρατιωτικών εγγράφων και αντικειμένων του Τρίτου Ράιχ. Σύμφωνα με τη φλαμανδική εφημερίδα Nieuwsblad, οι τιμές των αντικειμένων κυμαίνονται από 5 έως 550 ευρώ, ενώ ο ρυθμός των καταχωρήσεων φτάνει τις 1.000 ανά μήνα.

Εριχναν τα πτώματα σαν τσουβάλια

Μαζικοί φορείς, συνδικάτα, δήμοι, πανεπιστημιακοί και κυρίως οι συγγενείς των εκτελεσθέντων ζητούν από το ελληνικό κράτος να αποκτήσει άμεσα τα ιστορικά τεκμήρια. «Ο προορισμός τους πρέπει να είναι ένας και μοναδικός. Η απόκτησή τους από τη ελληνική πολιτεία. Πρώτο και καλύτερο το Κομμουνιστικό Κόμμα, στο οποίο δικαιωματικά ανήκουν οι φωτογραφίες. Το ΕΑΜϊκό μουσείο Αντίστασης, στην Καισαριανή», δήλωσε ο Δημήτρης Κυριακούδης, συγγενής εκτελεσμένου.

Στην εκπομπή «Live News», συγγενείς και αυτόπτες μάρτυρες μιλούν για εκείνη τη μέρα, μεταφέροντας εικόνες και συναισθήματα. Οι αφηγήσεις τους αποτελούν ζωντανά τεκμήρια της ιστορίας. Η Θεοδώρα Δολιανίτου, αυτόπτης μάρτυρας της εκτέλεσης των 200 Ελλήνων, περιγράφει: «Παίζαμε σαν παιδιά εκεί, ξαφνικά είδαμε κόσμο να μαζεύεται στο άλσος, γιατί είχαν μάθει ότι γίνεται η εκτέλεση… Μαζεύανε τα πτώματα και τα ρίχνανε σας λέω σαν τσουβάλια».

Οι συγγενείς των εκτελεσθέντων μεγάλωσαν με το τραύμα εκείνης της ημέρας. Ο πόνος μεταφέρθηκε στις επόμενες γενιές ως ζωντανή υπενθύμιση μιας βαρβαρότητας που έμεινε ατιμώρητη, ενός ναζιστικού εγκλήματος για το οποίο κανείς δεν λογοδότησε ποτέ.

«Δεν φοβόταν»

«Ήταν πάππους μου από τη μητέρα μου. Η μητέρα μου δεν τον γνώρισε, τον είδε μία φορά στη ζωή της, διότι έλειπε στο βουνό μόνιμα στο αντάρτικο. Μετά το αντάρτικο, τον πιάσανε», αναφέρει ο Θρασύβουλος Μαράκης, εγγονός του Θρασύβουλου Καλαφατάκη.

«Ήταν άνθρωπος που δεν έκανε ποτέ πίσω και πήγαινε πάντα μπροστά. Δεν φοβόταν. Θέλω και φωτογραφίες και αρχείο, ό,τι μπορέσουν να μαζέψουν», προσθέτει, ζητώντας να σωθεί κάθε ίχνος μνήμης από εκείνη την ημέρα.

Οι μαρτυρίες των συγγενών δείχνουν το ηθικό μεγαλείο των μελλοθάνατων, που βάδιζαν προς τον θάνατο αλύγιστοι. Μέσα στα καμιόνια που τους μετέφεραν από το Χαϊδάρι προς την Καισαριανή, πετούσαν κομμάτια από υφάσματα με τα τελευταία τους λόγια.

Το μαντήλι

«Μπόρεσε και πέταξε ένα μαντίλι, που είχε πάνω του, κόκκινο, με μολύβι σημειωμένα κάποια πράγματα. Έτσι πεθαίνουν οι ελεύθεροι άνθρωποι, ζήτω ελληνικός λαός», είπε ο Βασίλης Αμπελογιάννης, συγγενής εκτελεσμένου.

Σε εξέλιξη βρίσκεται η προσπάθεια ταυτοποίησης όσων εμφανίζονται στις εικόνες, κυρίως μέσω φωτογραφιών του Αρχείου του ΚΚΕ, καθώς η πλειονότητα των εκτελεσθέντων ήταν μέλη του. Σύμφωνα με την έρευνα, σε μία από τις φωτογραφίες ενδέχεται να απεικονίζεται ο Χανιώτης Θρασύβουλος Καλαφατάκης, που εκτελέστηκε στα 30 του χρόνια, καθώς και ο Δημήτρης Παπαδόπουλος, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Οικοδόμων.

Σημαντική συμβολή της εφημερίδας «Τα Νέα»

Καθοριστική είναι η συμβολή της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ, η οποία στο φύλλο της Τρίτης ταυτοποίησε την ηγετική μορφή του ΚΚΕ και του αγροτικού κινήματος, Χρήστο Κουβελιώτη. «Σαν χώρος, είναι η Καισαριανή. Δεν το διαπραγματεύομαι. Επειδή είμαι πολλά χρόνια στον χώρο», δήλωσε ο Κώστας Γαβριλάκης, υπεύθυνος του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, εμπειρογνώμονες του Υπουργείου Πολιτισμού ετοιμάζονται να μεταβούν στη Γάνδη για να εξετάσουν τη γνησιότητα των φωτογραφιών. «Συγκινητικές φωτογραφίες, γιατί πιστοποιούν ότι αυτοί οι άνθρωποι πήγαιναν με το κεφάλι ψηλά, τραγουδώντας. Αυτό το απίστευτο θάρρος που είχανε. Πραγματικά, σε κάνει να χάσεις τα λόγια σου», είπε ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης.