Δύο ελληνίδες ερευνήτριες στην Ανταρκτική – Γιατί βρέθηκαν εκεί
Τα μυστικά της Ανταρκτικής βγαίνουν στο φως για πρώτη φορά από δύο ελληνίδες ερευνήτριες. Η πρώτη ελληνική αποστολή στη νοτιότερη ήπειρο της Γης ολοκληρώνεται αυτές τις μέρες, ανοίγοντας τον δρόμο για την παρουσία της Ελλάδας σε ένα παγκοσμίως απαράμιλλο φυσικό εργαστήρι, που προσφέρει μοναδικές γνώσεις για την ιστορία της Γης, την κλιματική αλλαγή και το Διάστημα. Ηταν ένα ταξίδι στην άκρη του κόσμου, που διήρκεσε σχεδόν τρεις εβδομάδες και περιελάμβανε μεταξύ άλλων καταδύσεις στο πολικό ψύχος, υποβρύχιες μετρήσεις σε βάθος 74 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας και συλλογή κρίσιμων δεδομένων για τη θαλάσσια τροφική αλυσίδα και τη βιομάζα των πολικών οικοσυστημάτων.
Η αποστολή, που οργανώθηκε από την Ελληνική Εταιρεία Πολικών Ζωνών, ξεκίνησε στις 24 Ιανουαρίου. Χρειάστηκαν επτά ολόκληρες μέρες για να φτάσουν στον προορισμό τους οι ερευνήτριες Ελένη Κυτίνου, βιολόγος από το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών, και Διονυσία Ρηγάτου, ωκεανογράφος από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Εκεί, φιλοξενήθηκαν στη βουλγαρική βάση που βρίσκεται στο νησί Λίβινγκστον, μια βάση που λειτουργεί στην Ανταρκτική εδώ και 45 χρόνια.
Στο Συμβούλιο της Ανταρκτικής
«Η αποστολή αυτή έγινε εφικτή χάρη στο Μνημόνιο Συνεργασίας που κατάφερε να υπογράψει η Ελληνική Εταιρεία Πολικών Ζωνών με το Βουλγαρικό Ινστιτούτο Ανταρκτικής και χάρη στην οικονομική συνεισφορά μεγάλων χορηγών. Στόχος της αποστολής ήταν η διεξαγωγή επιστημονικής έρευνας από έλληνες επιστήμονες ώστε να μπορέσει η Ελλάδα να αποκτήσει υπόσταση στους διεθνείς οργανισμούς και να διεκδικήσει το δικαίωμα του συμβουλευτικού μέλους στο Συμβούλιο της Ανταρκτικής. Μια χώρα γίνεται συμβουλευτικό μέλος, δηλαδή αποκτά δικαίωμα ψήφου και συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων, όταν έχει αποδείξει εμπράκτως το ενδιαφέρον της για την Ανταρκτική διεξάγοντας σημαντική επιστημονική έρευνα στην περιοχή», λέει ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Πολικών Ζωνών Αθανάσιος Μαυραειδόπουλος.
«Το Μνημόνιο Συνεργασίας που υπογράψαμε με το Βουλγαρικό Ινστιτούτο προέβλεπε τη φιλοξενία των ερευνητριών μας στη βουλγαρική βάση Αγιος Κλήμης της Οχρίδας στο νησί Λίβινγκστον και τη διεξαγωγή ερευνών με το ωκεανογραφικό σκάφος της Βουλγαρίας “Κύριλλος και Μεθόδιος”», συμπληρώνει.
Το παράκτιο τροφικό πλέγμα
Πράγματι, οι ελληνίδες ερευνήτριες εγκαταστάθηκαν στη βάση Αγιος Κλήμης της Οχρίδας και από εκεί οργάνωναν επί σχεδόν 20 μέρες ένα καθημερινό πρόγραμμα δειγματοληψιών, μετρήσεων και καταδύσεων σε παγωμένα θαλάσσια νερά. «Αντικείμενο της έρευνάς τους ήταν να χαρτογραφήσουν το παράκτιο τροφικό πλέγμα, όπως το φυτοπλαγκτόν, το βιοπλαγκτόν, αλλά και μεγάλους θηρευτές που ζουν στην περιοχή, για παράδειγμα φώκιες ή φάλαινες», εξηγεί ο Αθ. Μαυαραειδόπουλος. Την καταγραφή της βιομάζας θα ακολουθήσουν έρευνες για τις μεταβολές του περιβάλλοντος υπό την πίεση της κλιματικής αλλαγής.
Η πρώτη κατάδυση έγινε κοντά στη βάση της Βουλγαρίας και η δεύτερη κοντά στη βάση της Ισπανίας Χουάν Κάρλος Α’. Η θερμοκρασία του νερού ήταν περίπου 2 βαθμοί Κελσίου. Ηταν μια έρευνα υπό ακραίες συνθήκες, κάτι πρωτοφανές για τα ελληνικά επιστημονικά δεδομένα. Επίσης, κατά τη διάρκεια της αποστολής, συνελέγησαν δείγματα από διάφορα σημεία του βυθού της Ανταρκτικής, όπου και εντοπίστηκαν πολύ ενδιαφέρουσες βιοκοινωνίες. Για τη διεξαγωγή των ερευνών οι δύο ερευνήτριες είχαν στήσει ένα μικρό επιστημονικό εργαστήριο πάνω στο βουλγαρικό ωκεανογραφικό σκάφος, στο οποίο φίλτραραν τα δείγματα νερού που είχαν συλλέξει για την ανάλυση του φυτοπλαγκτού από 15 σταθμούς.
Το μεγάλο επίτευγμα
Η προετοιμασία τους είχε ξεκινήσει μήνες νωρίτερα. Στα τέλη Δεκεμβρίου είχαν δοκιμάσει μεθοδολογίες επιστημονικής κατάδυσης στη λίμνη Δόξα, στην Ορεινή Κορινθία, ως προσομοίωση της αποστολής, τόσο για να ελεγχθούν οι διαδικασίες ασφαλείας όσο και για να προσαρμοστεί κατάλληλα ο εξοπλισμός που θα χρησιμοποιούσαν στην Ανταρκτική.
Παρά το γεγονός ότι στην Ανταρκτική αυτή την περίοδο είναι καλοκαίρι – με τις θερμοκρασίες να κυμαίνονται από -12 έως -5 βαθμούς Κελσίου –, λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών η αποστολή ολοκληρώθηκε νωρίτερα από την προγραμματισμένη ημερομηνία, «έτσι, οι δύο ερευνήτριες έχουν πλέον επιβιβαστεί στο βουλγαρικό ωκεανογραφικό ερευνητικό σκάφος “Κύριλλος και Μεθόδιος” και έχουν ξεκινήσει το ταξίδι της επιστροφής», ανέφερε χθες η Ελληνική Εταιρεία Πολικών Ζωνών. «Το μεγάλο τους επίτευγμα όμως παραμένει και έχει γράψει Ιστορία τόσο για τους Βούλγαρους, που δεν είχαν πραγματοποιήσει ως τώρα καταδύσεις στη βάση τους, όσο και για την Ελλάδα, για την οποία είναι μοναδικό, και ιδιαίτερα από δύο ελληνίδες ερευνήτριες».