Το υψηλό κόστος της πολιτικής παράνοιας
Στα αυταρχικά συστήματα, εθνικά συμφέροντα και στόχοι συχνά έρχονται σε σύγκρουση με τις πεποιθήσεις, τις επιθυμίες και τις ανασφάλειες του ηγέτη. Οσο πιο συγκεντρωτική είναι η εξουσία, τόσο πιο πιθανό είναι να επικρατήσουν οι τελευταίες. Παραλλαγές αυτής της δυναμικής αναπτύσσονται επί του παρόντος στην Κίνα – όπου οι παρανοϊκές εκκαθαρίσεις του προέδρου Σι Τζινπίνγκ πρόσφατα στοίχισαν τη θέση των δύο ανώτατων αξιωματικών του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLA) – καθώς και στη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η απόφαση του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν να ξεκινήσει μια πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το 2022 καταδεικνύει τέλεια αυτή την ένταση. Μόλις λίγα χρόνια νωρίτερα, η Ρωσία αναδυόταν ως παγκόσμια δύναμη στον τομέα της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας. Το 2019, το Ρωσικό Ταμείο Αμεσων Επενδύσεων φέρεται να συγκέντρωσε 2 δισεκατομμύρια δολάρια από ξένους επενδυτές για να υποστηρίξει εγχώριες εταιρείες που αναπτύσσουν λύσεις τεχνητής νοημοσύνης – στο πλαίσιο της ευρύτερης προσπάθειας της Ρωσίας να ενισχύσει το οικοσύστημα των νεοφυών επιχειρήσεων.
Οπως το έθεσε ο Πούτιν το 2020, η «υψηλού επιπέδου τεχνολογία» ήταν ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση του μέλλοντος της «διακριτής πολιτιστικής ταυτότητας» της Ρωσίας. Ωστόσο, η τεχνολογική καινοτομία δεν μπορεί να αναπτυχθεί χωρίς ελευθερία του πνεύματος και πρόσβαση στην παγκόσμια γνώση. Ο πόλεμος στην Ουκρανία – αποτέλεσμα των μεγαλομανών φαντασιώσεων του Πούτιν – οδήγησε στην καταστροφή και των δύο. Επίσης, αποκάλυψε τη διαφθορά της ρωσικής στρατιωτικής βιομηχανίας και του σώματος των αξιωματικών: οι πρώτοι μήνες του πολέμου χαρακτηρίστηκαν από κακής ποιότητας εξοπλισμό και αναποτελεσματικά σχέδια μάχης. Αυτό προκάλεσε εκκαθαρίσεις.
Σήμερα, η Ρωσία παραμένει εγκλωβισμένη σε έναν εξαντλητικό πόλεμο φθοράς. Και ενώ ο Πούτιν εξακολουθεί να τονίζει τη σημασία του ηγετικού ρόλου της τεχνολογίας, η Ρωσία υφίσταται μια «αντίστροφη εκβιομηχάνιση», με τις βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας να υποχωρούν σε μεγάλο βαθμό έναντι των πιο εντατικών σε εργατικό δυναμικό τομέων του στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος.
Οπως ο Πούτιν, έτσι και ο Σι αφήνει τις προσωπικές του ιδιοτροπίες και αδυναμίες να διαμορφώνουν τις πολιτικές του, μεταξύ των οποίων και το σχέδιό του για την «επανένωση» με την Ταϊβάν. Ωστόσο, η προφανής εμμονή του να εξαλείψει τις απειλές για την εξουσία του, είτε προέρχονται από ισχυρούς στρατηγούς είτε από εταιρικούς κολοσσούς όπως ο Τζακ Μα της Alibaba, μπορεί να είναι η αχίλλειος πτέρνα του.
Από την άνοδό του στην εξουσία το 2012, ο Σι έχει απομακρύνει περισσότερους από 200.000 αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένων πολλών αξιωματικών του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, με το πρόσχημα της καταπολέμησης της διαφθοράς. Τον περασμένο Οκτώβριο, εννέα στρατηγοί απομακρύνθηκαν για «πειθαρχικές παραβάσεις» και «αδικήματα που σχετίζονται με την τέλεση καθηκόντων τους». Από το 2023, περίπου 29 από τους 42 ανώτερους στρατιωτικούς ηγέτες της χώρας έχουν απολυθεί, ενώ ορισμένοι έχουν εξαφανιστεί. Προσθέστε σε αυτό την πρόσφατη απομάκρυνση των Ζανγκ Γουσία και Λίου Ζενλί, οι οποίοι τώρα ερευνώνται για σοβαρές πειθαρχικές παραβάσεις και άλλα αδικήματα, και ο PLA σχεδόν στερείται πλέον ανώτερων αξιωματικών με πραγματική πολεμική εμπειρία.
Οταν ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο πέρυσι, ήταν αποφασισμένος να μην κάνει το ίδιο «λάθος». Επέλεξε έναν υπουργό Αμυνας, τον Πιτ Χέγκσεθ, ο οποίος είναι πλήρως αφοσιωμένος στους στόχους του MAGA, συμπεριλαμβανομένης της απομάκρυνσης πολλών ανώτερων στρατιωτικών ηγετών (πολλοί από τους οποίους είναι μαύροι ή γυναίκες) και της δημιουργίας νέων εμποδίων για τις γυναίκες και τις φυλετικές μειονότητες. Δεν έχει σημασία αν ο Χέγκσεθ, πρώην σχολιαστής του Fox News, είναι εντελώς ακατάλληλος για τη θέση. Η αφοσίωση στον Τραμπ συγχωρεί λάθη που θα κόστιζαν την απόλυση ενός ασκούμενου – όπως η τυχαία προσθήκη ενός δημοσιογράφου σε μια συνομιλία στο Signal, στην οποία ανώτεροι αξιωματούχοι συζητούν τις λεπτομέρειες μιας επικείμενης στρατιωτικής επίθεσης. Το να αναθέσει κανείς την ευθύνη του αμερικανικού στρατού σε έναν άνθρωπο με αυτά τα χαρακτηριστικά σημαίνει ότι δεν υπάρχει κανείς να προειδοποιήσει τον Τραμπ να μην ακολουθήσει μια όλο και πιο επιθετική εξωτερική πολιτική, συμπεριλαμβανομένων μιας επίθεσης στη Βενεζουέλα, απειλών για προσάρτηση της Γροιλανδίας, ενός αποκλεισμού της Κούβας και προετοιμασιών για επίθεση στο Ιράν. Η κυβέρνηση Τραμπ αναφέρεται πλέον στο υπουργείο Αμυνας ως υπουργείο Πολέμου (αν και το Κογκρέσο δεν έχει ακόμη εγκρίνει την αλλαγή ονόματος).
Η Νίνα Χρούστσεβα, δισεγγονή του πρώην ηγέτη της ΕΣΣΔ Νικίτα Χρουστσόφ, είναι καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο New School της Νέας Υόρκης.