Τρόλεϊ: Μετ’ εμποδίων ο μετασχηματισμός του δικτύου
Σε νέο κύκλο αβεβαιότητας εισέρχεται το εγχείρημα μετασχηματισμού του δικτύου των τρόλεϊ στην Αθήνα, καθώς το Ελεγκτικό Συνέδριο μπλόκαρε – προσωρινά τουλάχιστον – την υπογραφή σύμβασης για έργα συντήρησης και παρεμβάσεων στο εναέριο δίκτυο.
Η εξέλιξη αυτή προσθέτει ακόμη μία καθυστέρηση σε έναν διαγωνισμό που έχει ήδη περάσει από «σαράντα κύματα», ενώ την ίδια στιγμή παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του μέλλοντος του μέσου.
Υπενθυμίζεται ότι στόχος του αναπληρωτή υπουργού Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνου Κυρανάκη είναι η σταδιακή κατάργηση του δικτύου των τρόλεϊ και η αντικατάστασή του με ηλεκτρικά λεωφορεία. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί κάποια ολοκληρωμένη ή επίσημη μελέτη που να τεκμηριώνει τον σχεδιασμό αυτόν.
Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με τον υφιστάμενο σχεδιασμό, ένα τμήμα του δικτύου αναμένεται να παραμείνει σε λειτουργία, γεγονός που καθιστά αναγκαίες τις εργασίες συντήρησης και αποτύπωσης των υποδομών του.
Στο πλαίσιο αυτό, οι Οδικές Συγκοινωνίες (ΟΣΥ) προχώρησαν σε διαγωνισμό προϋπολογισμού 2,98 εκατ. ευρώ, πλέον ΦΠΑ – συμπεριλαμβανομένου δικαιώματος προαίρεσης – για υπηρεσίες που περιλαμβάνουν την αντικατάσταση 430 στύλων στήριξης, την αποξήλωση περίπου 300 στύλων, καθώς και την πλήρη καταγραφή των εγκατεστημένων στύλων τόσο στο ενεργό όσο και στο ανενεργό δίκτυο των τρόλεϊ.
Πρόκειται για διαγωνισμό που επαναπροκηρύχθηκε, καθώς η προηγούμενη διαδικασία είχε κηρυχθεί άγονη. Ωστόσο, κατά τον προσυμβατικό έλεγχο το Ελεγκτικό Συνέδριο έκρινε ότι «κωλύεται» η υπογραφή της σύμβασης, διαπιστώνοντας πλημμέλειες στη διαδικασία που, σύμφωνα με το σκεπτικό του, «οδήγησαν σε υπέρμετρο περιορισμό του ανταγωνισμού». Ενδεικτικό είναι ότι στον διαγωνισμό συμμετείχε τελικά μόνο ένας οικονομικός φορέας.
Μεταξύ άλλων, το κλιμάκιο του ανώτατου δημοσιονομικού δικαστηρίου έκρινε ότι μη νομίμως ορίστηκε συντετμημένη προθεσμία για την υποβολή προσφορών, ενώ η επίκληση της «επιτακτικής ανάγκης» για την αδιάλειπτη λειτουργία του δικτύου χαρακτηρίζεται γενική και αόριστη, χωρίς να τεκμηριώνεται επαρκώς η ανάγκη επίσπευσης της διαδικασίας.
Τα κριτήρια
Παράλληλα, προβληματισμό προκάλεσαν και τα κριτήρια εμπειρίας που τέθηκαν για τους συμμετέχοντες. Συγκεκριμένα, απαιτούνταν αποδεδειγμένη εμπειρία κατά την τελευταία τριετία σε εργασίες εναέριων δικτύων εντός πυκνού αστικού ιστού σε πόλη άνω των δύο εκατομμυρίων κατοίκων και σε συμβάσεις με φορείς παροχής συγκοινωνιακού έργου του στενού ή ευρύτερου δημόσιου τομέα.
Σύμφωνα με το Ελεγκτικό Συνέδριο, οι όροι αυτοί παραβιάζουν την αρχή της αναλογικότητας και περιορίζουν υπέρμετρα τον ανταγωνισμό, καθώς στην Ελλάδα καμία άλλη πόλη πλην της Αθήνας δεν πληροί το συγκεκριμένο πληθυσμιακό κριτήριο, ενώ και σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι πόλεις αυτού του μεγέθους είναι περιορισμένες.
Οι ΟΣΥ έχουν ήδη καταθέσει αίτηση ανάκλησης της απορριπτικής πράξης, αναμένοντας την τελική κρίση του αρμόδιου τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία αναμένεται μετά τη συνεδρίαση της 17ης Μαρτίου. Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει μνήμες από προηγούμενες εμπλοκές σε συγκοινωνιακά έργα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το 2024, όταν η σύμβαση για τις υποδομές φόρτισης των νέων ηλεκτρικών λεωφορείων – τα πρώτα εκ των οποίων είχαν ήδη φτάσει από την Κίνα – μπλοκαρίστηκε λόγω πλημμελειών. Αντίστοιχα, το 2023 το Ελεγκτικό Συνέδριο είχε ασκήσει έντονη κριτική για την καθυστέρηση του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών της Αθήνας (ΟΑΣΑ) να προκηρύξει διαγωνισμό για την ανάθεση συγκοινωνιακού έργου σε Ανατολική και Δυτική Αττική, γεγονός που οδήγησε σε διαδοχικές απευθείας αναθέσεις προς τα ΚΤΕΛ.
Εν αναμονή της τελικής απόφασης του Ελεγκτικού Συνεδρίου, το μέλλον του δικτύου των τρόλεϊ παραμένει αβέβαιο, ενώ οι αναγκαίες παρεμβάσεις συντήρησης των υποδομών του συνεχίζουν να καθυστερούν.