Το συμβόλαιο ιατρού – ασθενούς

Ο γιατρός δεν ήταν επάγγελμα. Οι ασθενείς δεν ήταν πελάτες. Η λέξη γιατρός ήταν ταυτότητα. Η λευκή μπλούζα ενέπνεε: εμπιστοσύνη και σεβασμό. Ο γιατρός ζούσε για να υπηρετεί. Οι ανάγκες του ασθενούς πάνω από τις δικές του.

Η κοινωνία απαιτούσε από τον γιατρό: ικανότητα, διαθεσιμότητα, προσήνεια και αλτρουισμό. Η ιατρική ήταν η κρυφή ερωμένη του: απαιτούσε τα πάντα. Τον ξεπλήρωνε η αγάπη, και η εκτίμηση της κοινότητας που υπηρετούσε.

Η οικογένεια, η γυναίκα και τα παιδιά του, ήταν αναγνωρίσιμοι. Ο γιατρός δεν γύριζε στο σπίτι με πλούτο. Οι μη έχοντες ασθενείς τον άμειβαν με καλούδια: φρέσκα ψάρια, κρέας, λαχανικά, φρούτα και χειροποίητο σπιτικό φαγητό. Σήμερα ο νέος γιατρός ξεκινάει την ιατρική με αγαθές προθέσεις. Αλλά η άσκηση της ιατρικής καθίσταται κάθε χρόνο οικονομικά και λειτουργικά δύσκολη. Ο γιατρός εργάζεται για να ζήσει.

Η κατά μόνας άσκηση της ιατρικής είναι ιδιαίτερα δύσκολη για παθολόγους, παιδιάτρους και για τους γιατρούς της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Γιατί; Διότι καθημερινά αυξάνονται η δημοσιονομική αβεβαιότητα, τα έξοδα ιατρείου (ενοίκιο, τηλέφωνο, φως, νερό, ασφάλεια για την άσκηση της ιατρικής, μισθός γραμματέα και ο καθαρισμός του ιατρείου), η δημιουργία ηλεκτρονικού φακέλου του ασθενούς, η ηλεκτρονική παραγγελία εξετάσεων, φαρμάκων και γνωματεύσεις αναπηρίας και για συνταγογράφηση φαρμάκων εκτός ενδείξεων του ΕΟΠΥΥ. Για όλες αυτές τις γραφειοκρατικές απαιτήσεις είναι απαραίτητη η γραμματειακή υποστήριξη. Ετσι ο γιατρός, με την πάροδο του χρόνου, χάνει την αυτονομία του.

Δεν ορίζει τους όρους φροντίδας του ασθενούς. Ο ασθενής αντιμετωπίζεται ως «καταναλωτής». Η υπερεξειδίκευση κατακερματίζει το κύρος του κλασικού γιατρού. Στις μέρες μας το κύρος του γιατρού μετριέται με τον πλούτο του. Ενώ ο σκεπτικισμός και δυσπιστία του κοινού απέναντι στη ικανότητα του γιατρού αυξάνεται. Το παλαιό ιατρικό πρότυπο του άτυπου συμβολαίου εμπιστοσύνης ιατρού – ασθενούς έληξε!

Τώρα η ιατρική πρακτική είναι αμυντική. Η γραφειοκρατία, ο καταναλωτισμός και τα θηρία των μεγαλο-επιχειρήσεων των ιατρικών υπηρεσιών επιβάλλουν και οδηγούν να ξαναγραφεί το συμβόλαιο ιατρού – ασθενούς.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι νέοι γιατροί καλούνται διαρκώς να επαναδιεκδικούν το κύρος του λειτουργήματός τους. Οχι μόνο με την επιστημονική τους επάρκεια, αλλά και με επιμονή στην ανθρώπινη διάσταση της ιατρικής. Γιατί, παρά τις αλλαγές των καιρών, η ουσία της σχέσης γιατρού και ασθενούς παραμένει – και αξίζει να διαφυλαχθεί.

Ο Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος είναι ιατρός, ακαδημαϊκός