Χρονιά άνισης ανάκαμψης το 2025 για την αγορά της τέχνης
Η αγορά τέχνης φαίνεται να ανακάμπτει ξανά – τουλάχιστον στο ανώτερο τμήμα της. Υστερα από μια διετή κάμψη, οι παγκόσμιες πωλήσεις έργων τέχνης αυξήθηκαν κατά 4% πέρυσι, φτάνοντας κατ’ εκτίμηση τα 59,6 δισ. δολάρια, σύμφωνα με την τελευταία ετήσια έκθεση που συντάσσουν ο φορέας διοργάνωσης της φουάρ Art Basel και η ελβετική τράπεζα UBS, η οποία δημοσιεύθηκε την Πέμπτη.
Παρά την άνοδο, η παγκόσμια αγορά τέχνης παραμένει αρκετά χαμηλότερα από τα 67,8 δισ. δολάρια που είχε φτάσει το 2022, αλλά και από το ιστορικό υψηλό των 68,2 δισ. δολαρίων το 2014, γεγονός που οδηγεί την έκθεση – τη μοναδική ολοκληρωμένη έρευνα αυτού του εξειδικευμένου επιχειρηματικού τομέα παγκοσμίως – να χαρακτηρίζει την ανάκαμψη «μέτρια» και «άνιση».
Δημοπρασίες
Καθοριστικό ρόλο στην άνοδο έπαιξαν οι δημοπρασίες: μόνο κατά τη μεγάλη εβδομάδα δημοπρασιών στη Νέα Υόρκη τον Νοέμβριο οι πωλήσεις έφτασαν τα 2,2 δισ. δολάρια και οι δημοπρασίες έργων άνω των 10 εκατ. δολαρίων – κατηγορία που είχε καταρρεύσει το 2023, όταν οι γεωπολιτικές αναταράξεις απέτρεψαν πολλούς συλλέκτες από το να διαθέσουν προς πώληση κορυφαία έργα – παρουσίασαν αύξηση κατά 9%.
Η ιμπρεσιονιστική, μοντέρνα και μεταπολεμική τέχνη κυριάρχησαν στη διεθνή αγορά δημοπρασιών, συγκεντρώνοντας το 74% της συνολικής αξίας των πωλήσεων, ενώ η σύγχρονη τέχνη αντιπροσώπευσε το 14%.
Οι συναλλαγές μέσω εμπόρων αυξήθηκαν κατά 2% σε ετήσια βάση, στα 34,8 δισ. δολάρια, ενώ οι ιδιωτικές πωλήσεις των οίκων δημοπρασιών πρόσθεσαν άλλα 4,2 δισ. δολάρια. Σε σύγκριση με τους οίκους δημοπρασιών, οι επιδόσεις των γκαλερί ήταν πιο συγκρατημένες. Οι πωλήσεις τους αυξήθηκαν κατά μέσο όρο κατά 2%, φτάνοντας τα 34,8 δισ. δολάρια και αντιπροσωπεύοντας το 58% της συνολικής αγοράς. Στο ανώτατο επίπεδο, οι γκαλερί με ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των 10 εκατ. δολαρίων κατέγραψαν αύξηση 3%, ενώ η άνοδος ήταν πιο έντονη στα χαμηλότερα επίπεδα της αγοράς: έμποροι με ετήσιο κύκλο εργασιών μεταξύ 250.000 και 500.000 δολαρίων σημείωσαν μέση αύξηση πωλήσεων 25%.
Παρά τα ηχηρά κλεισίματα ορισμένων γκαλερί σύγχρονης τέχνης το 2025, η έκθεση σημειώνει ότι «δεν υπάρχουν ενδείξεις πως οι χώροι που έκλεισαν υπερέβησαν αριθμητικά εκείνους που άνοιξαν».
Υστερα από δύο διαδοχικά χρόνια πτώσης των πωλήσεων, το 19% των εμπόρων που συμμετείχαν στην έρευνα αναμένει περαιτέρω μείωση το 2026. Ωστόσο, η έκθεση χαρακτηρίζει το περασμένο έτος «σημείο καμπής» για τη διεθνή αγορά τέχνης και σημειώνει ότι το 43% των εμπόρων αναμένει βελτίωση των πωλήσεων – ποσοστό αυξημένο κατά 10% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Συνολικά, το μερίδιο της Κίνας στην παγκόσμια αγορά μειώθηκε κατά 1%, στο 14%, διατηρώντας ωστόσο τη θέση της ως τρίτη μεγαλύτερη αγορά τέχνης στον κόσμο, πίσω από τις Ηνωμένες Πολιτείες, που αντιπροσωπεύουν το 44% της αγοράς (αύξηση κατά 1%), και τη Βρετανία με 18% (χωρίς μεταβολή).
Στα 45 εκατ. δολ. η εκτίμηση για την «Ασφάλεια Μουσείου»
Ενα από τα ακριβότερα έργα του Ζαν Μισέλ Μπασκιά που έχουν βγει ως τώρα σε δημοπρασία υπό τον τίτλο «Ασφάλεια Μουσείου (Κατάρρευση στο Μπρόντγουεϊ)» (1983) πρόκειται να δημοπρατηθεί τον Μάιο στον οίκο δημοπρασιών Sotheby’s στη Νέα Υόρκη, με εκτίμηση που υπερβαίνει τα 45 εκατ. δολάρια. Το ζωγραφικό έργο είχε εμφανιστεί ξανά σε δημοπρασία το 2013 στον οίκο Christie’s στο Λονδίνο, όπου πουλήθηκε για 14,6 εκατ. δολάρια, γεγονός που δείχνει ότι η αξία του έχει πλέον σχεδόν τριπλασιαστεί.
Στο μεταξύ είχε παρουσιαστεί για μεγάλο διάστημα ως δάνειο στο Ιδρυμα Μπεγιέλερ στο Ρίεν της Ελβετίας και το 2019 συμπεριλήφθηκε σε έκθεση αφιερωμένη στον Μπασκιά στο ιδιωτικό μουσείο του συλλέκτη Πίτερ Μπραντ στη Νέα Υόρκη. Δημιουργημένος σε μια περίοδο κατά την οποία η φήμη του καλλιτέχνη βρισκόταν σε ταχεία άνοδο, ο πίνακας είχε παρουσιαστεί ήδη το 1983 σε έκθεση που διοργάνωσε στο Λος Αντζελες ο έμπορος τέχνης Λάρι Γκαγκόζιαν, στην οποία συμμετείχε και ο πίνακας «Αφρικανοί του Χόλιγουντ», έργο που σήμερα ανήκει στο Μουσείο Γουίτνεϊ της Νέας Υόρκης. Να σημειωθεί ότι το ρεκόρ δημοπρασίας για έργο του Μπασκιά σημειώθηκε το 2017 και διαμορφώθηκε στα 110,5 εκατ. δολάρια.
Δημοπρατούνται 24 έργα της συλλογής Μνιούτσιν
Με επικεφαλής τον μνημειακό πίνακα του Μαρκ Ρόθκο «Καφέ και Μαύρα μέσα σε Κόκκινα» (1957), που εκτιμάται μεταξύ 70 και 100 εκατ.δολαρίων, ο οίκος Sotheby’s θα δημοπρατήσει τον Μάιο στη Νέα Υόρκη σημαντικά έργα από τη συλλογή του εκλιπόντος εμπόρου τέχνης και χρηματοοικονομικού παράγοντα Ρόμπερτ Μνιούτσιν. Η δημοπρασία περιλαμβάνει συνολικά 24 έργα από τη συλλογή που συγκρότησε ο Μνιούτσιν μαζί με τη σύζυγό του Αντριάνα από τη δεκαετία του 1970 και η οποία ήταν γνωστή στους συλλεκτικούς κύκλους για την προσήλωσή της σε κορυφαία παραδείγματα μεταπολεμικής αφαίρεσης και μοντέρνας τέχνης.
Εκτός από τον μεγάλων διαστάσεων Ρόθκο του 1957, που ανήκει στην πιο ώριμη και περιζήτητη περίοδο του καλλιτέχνη, θα παρουσιαστεί και ο πίνακας του «Αριθμός 1» (1949), εκτιμώμενος στα 15–20 εκατ. δολάρια, που φιλοτέχνηθηκε από τον ζωγράφο πριν ξεκινήσει ακόμη τα εμβληματικά έργα που τον καθιέρωσαν τον ζωγράφο.
Στη δημοπρασία περιλαμβάνονται ακόμη έργα των Βίλεμ ντε Κούνινγκ, Φραντς Κλάιν και Τζεφ Κουνς, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν το ζωγραφικό έργο του ντε Κούνινγκ «Χωρίς τίτλο XLII» (1983), που εμφανίζεται για πρώτη φορά σε δημοπρασία, καθώς και το μνημειακό ασπρόμαυρο έργο του Κλάιν «Χάρλεμαν» (1960). Ο συνολικός τζίρος απο την πώληση της συλλογής αναμένεται να ανέλθει στα 130 εκατ. δολάρια.