Кыргыз эл жазуучусу, белгилүү агартуучу, тарыхчы, публицист, коомдук ишмер Кеңеш Жусупов 89 жаш курагында дүйнө салды. Бул тууралуу 13-мартта Жазуучулар Союзунун төрагасы Каныбек Иманалиев билдирди.
АКШнын коргоо министри Пит Хегсет Ирандагы мектепке болгон кандуу соккуну иликтеген жооптуу адамды дайындады. Ал Борбордук командачылыкка (CENTCOM) кирбейт. Хегсет анын атын атаган жок, бирок окуянын чоо-жайын аныктоо үчүн иликтөө “канча зарыл болсо ошончо убакытка созуларын” белгиледи. Каргаша 28-февралда АКШ менен Израил Иранга каршы сокку баштаган күнү Минаб провинциясында болгон. Жергиликтүү бийлик бери дегенде 175 киши, арасында 168 бала өлгөнүн билдирген. Расмий булактар алдын ала далилдерге шилтеме менен кабарлагандай... Читать дальше...
Кыргыз эл жазуучусу, публицист, коомдук ишмер Кеңеш Жусупов 13-мартта дүйнө салды. Бул тууралуу Кыргызстандын Жазуучулар союзунун төрагасы Каныбек Иманалиев Фейсбукка жазды. Маркум 1937-жылы Нарын облусундагы Эчки-Башы айылында туулган. 1954-жылы Кыргыз улуттук университетинин юридика факультетине тапшырып, өтпөй калат. Эки жыл «Коммунизм» колхозунда колхозчу, китепканачы, комсомолдук уюмдун катчысы болуп иштеген. 1956-жылы жат жазууну мыкты жазганынын аркасы менен Кыргыз улуттук университетинин... Читать дальше...
International Partnership for Human Rights (IPHR) эл аралык уюму жана Казакстандын адам укуктары жана мыйзамдуулук боюнча эл аралык бюросу казак бийлигин "Нагыз Атажурт" кыймылынын 19 мүчөсүнө тагылган айыпты алууга жана аларды бошотууга үндөдү. Билдирүү активисттердин үстүнөн сот жараяны аяктап калган маалда жасалды. IPHR уюмунун директору Брижит Дюфур башкача ой жүгүрткөндөр куугунтукка кабылганын, “кастыкты жайылтуу” деген так эмес берене кыянат колдонулуп жатканын белгиледи. Бул иш боюнча сот процесси 19-мартка белгиленген. Читать дальше...
Укук коргоочу Төлөкан Исмаилова, эколог-активист Бермет Бөрүбаева Бишкек шаардык ички иштер башкармалыгында алты саатка жакын сурак беришкени белгилүү болду. Милиция аларды Исмаилованын социалдык тармактагы билдирүүлөрү үчүн суракка чакырганын укук коргоочу “Азаттыкка” айтып берди.
Президент Садыр Жапаров УКМК башчысы Камчыбек Ташиевди мындан туура бир ай мурун кызматтан алган. Бул окуядан кийин Кыргызстанда саясий чөйрө кызып, өкмөт, парламент жана күч органдарында кадрдык өзгөрүүлөр болуп жатат. Ташиев жетектеген УКМКнын айрым кызматкерлери камалды. Бир катар ишкерлер атайын кызматтын басымына кабылганын айтып чыгышты. Мындай шартта президент УКМКны реформалоону убада кылды. Бул убакыт аралыгында чет өлкөгө чыгып кеткен Камчыбек Ташиев соңку окуялар боюнча үн ката элек. Соңку бир айда эмне өзгөрдү?
Жогорку Кеңештин депутаты Курманкул Зулушев мандатын тапшырды. Башка бир депутат Шаирбек Ташиев Ички иштер министрлигине сурак берип жатканы кабарланды. Укук коргоочу Төлөкан Исмаилова менен эколог-активист Бермет Бөрүбаева Фейсбуктагы постторуна байланыштуу милицияга сурак берип чыгышты. Жакынкы Чыгышта кырдаал курч бойдон калууда.
Бүбүсара Рыскулова – Кыргызстанда аялдардын укуктарын коргоо кыймылынын башында турган, 30 жылга жакын убакыттан бери “Сезим” аялдардын кризистик борборун жетектеп келаткан инсан. Белгилүү укук коргоочу Бириккен Улуттар Уюмунун “Коомго кызмат кылууга арналган өмүр үчүн” сыйлыгын алды. Дүйнөлүк сыйлык 12-март күнү Нью-Йорк шаарында Улуттар Уюмунун баш кеңсесинде тапшырылды. Сыйлыкты тапшыруу аземине кыргыз өкмөтүнүн өкүлдөрү да катышты. "Азаттык" укук коргоочу менен байланышып, ат жалында маектешти.
"Бир дүйнө - Кыргызстан" коомдук уюмунун жетекчиси Төлөкан Исмаилова менен эколог-активист Бермет Бөрүбаева Бишкек шаардык милициясынан сурактан чыгышты. Исмаилова Фейсбукта жазган постторуна байланыштуу суракка чакырылганын "Азаттыкка" айтып берди. Укук коргоочу жана активист Биринчи май райондук администрациясында “Жарандардын тынч жыйын өткөрүүсүнө боштондук” аталышындагы акция өткөрүүнү көздөшкөн.
Түркиянын Коргоо министрлиги Иран тараптан атылган баллистикалык ракетаны атып түшүрүшкөнүн, ал түрк аймагы көздөй учуп баратканын билдирди. Бул өңдүү окуя бир жуманын ичинде ушуну менен үчүнчү жолу катталып отурат. “Ирандан атылган жана Түркиянын аба мейкиндигине келаткан баллистикалык дүрмөттү НАТОнун Жер ортолук деңиздин чыгышында жайгашкан абадан жана ракеталардан коргонуу системасы зыянсыздандырды”, - деп айтылат министрликтин 13-марттагы билдирүүсүндө. Билдирүүдө ракета кайсы жерде атып түшүрүлгөнү такталган жок. Читать дальше...
Ирактын Күрдстан аймагындагы Эрбил шаарына жакын жерде дрон соккусунан франциялык бир жоокер окко учту жана кеминде бешөө жарадар болду. Бул тууралуу 13-мартта эртең менен Франциянын аскер өкүлдөрү билдиришти. АФП агенттиги ошол адамдарга шилтеме менен маалымдагандай, аскерлер “ирактык өнөктөштөр менен терроризмге каршы аракеттерге машыгып жаткан”. Алар Күрд армиясы же Ирактын куралдуу күчтөрү менен иштеп жатканбы, белгисиз. Пилотсуз учак кайдан учурулганы да беймаалым. Кабарларга ылайык, анын жуп... Читать дальше...
Борбордук шайлоо комиссиясы (БШК) 13-марттагы отурумунда Жогорку Кеңештин депутаты Курманкул Зулушевдин мандатын алуу тууралуу чечим кабыл алды. Мындай чечимге БШКнын 12 мүчөсүнүн 8и макул деп добуш берди. Зулушев мандатын тапшыруу тууралуу Боршайкомго арыз жазганын “Азаттыкка” өздүк булактар билдирген. Өзү комментарий бере элек. Курманкул Зулушев 54 жашта. 1998-жылы Ош мамлекеттик университетинин юридика факультетин аяктаган. Прокуратура тармагына 2000-жылы келген жана 2007-жылга чейин Нарын, Чүй облустарында райондук прокуратурада... Читать дальше...
Кошмо Штаттар үчүнчү өлкөлөргө орусиялык чийки кара майды жана мунай продукциясын сатып алууга убактылуу уруксат берди. Маалыматка караганда, 12-мартка чейин танкерлерге жүктөлгөн мунайды 11-апрелге чейин жеткирип турса болот. АКШнын финансы министри Скотт Бессент бул кадамды дүйнөлүк энергетикалык рынокту стабилдештирүү зарылдыгы менен түшүндүрдү. Сөз болгон чийки кара майды жана мунай продукциясын чыгарган компанияларга буга чейин санкция салынганы белгиленет. Бирок убактылуу уруксат Иранга же... Читать дальше...
13-мартка карата "Түндүк" мобилдик тиркемеси аркылуу өзүнө насыя алууга өзү тыюу салган кыргызстандык жарандардын саны 218 миңден ашты. Улуттук банктын маалыматына караганда, 218 121 адам түрдүү банктардан жана электрондук капчыктардан насыя алууга өзүнө тыюу салды. Улуттук банк акыркы жумада эле 9 миңге жакын адам өзүн насыя алуудан тыйганын, 6-мартта көрсөткүч 209 миңдин айланасында болгонун белгиледи. 2025-жылы июль айында президент Садыр Жапаров “Насыялык маалымат алмашуу жана насыялык бүтүм... Читать дальше...
Кыргызстанда соңку кезде малдын белгисиз ылаңы жайылганы айтылууда. Вотсап тайпаларда фермерлер малды сакайтуу үчүн бири-биринен кеп-кеңеш сураганын көрүүгө болот. Коңшу Казакстанда жана Орусияда дагы мал ылаңы жайылганы тууралуу маалыматтар чыгууда. Учурда өлкөдөгү эпизоотиялык абал кандай?
АКШнын Борбордук командачылыгы (CENTCOM) 13-мартта билдиргендей, май куюучу KC-135 учагы Ирактын батышында кулап түшкөндө экипаждын төрт мүчөсү каза тапты. “Борттогу алты кишинин төртөө набыт болгону тастыкталды, куткаруу иштери уланууда”, - деп жазды CENTCOM социалдык тармактагы постунда. Маалыматка караганда, кырсыктын чоо-жайы иликтенүүдө, учак душмандын же өнөктөштөрдүн кокустан аткылоосунан кулабаганы аныкталды. Болжолу менен эки учак асманда кагылышып кеткен. Командачылык экинчи учак аман-эсен Израилге конгонун билдирди. Читать дальше...
Израилдин аскерлери (ЦАХАЛ) Ирандын башкалаасына “жапырт сокку” уруп жатканын билдирди. “ЦАХАЛ Ирандын террордук режиминин Тегерандагы инфраструктурасына каршы кеңири чабуулдун толкунун баштады”, - деп жазды 13-мартта израилдик армия Телеграм каналына. Перс тилиндеги постунда алар аскердик жайлар бомбаланарын, башкалаанын жана Казвин шаарынын тургундарына коопсуз жерлерге эвакуация болууну эскертишти. Ал арада АКШнын Борбордук командачылыгы (CENTCOM) “Эпикалык каардануу” операциясы башталгандан бери... Читать дальше...
Жогорку Кеңештин депутаты Шаирбек Ташиев 13-мартта Ички иштер министрлигинин (ИИМ) Башкы тергөө башкармалыгында сурак берип жатканы кабарланды. Бирок кайсы иш боюнча экени белгисиз. ИИМ маалыматты ырастаган да, четке каккан да жок. Депутаттын жардамчысы бул тууралуу кабары жок экенин айтты. Акыркы күндөрү социалдык тармактарда Шаирбек Ташиевге байланышкан ар кандай видеолор чыгып жатат. 10-мартта социалдык тармактарда “Жусупбек Коргонбай уулу менен Шаирбек Ташиевдин кумаркана боюнча сүйлөшүүсү” делген тасма тараган. Читать дальше...
Сузак райондук соту 11-мартта узак убакыт бою алимент төлөөдөн баш тартып келген жаранды бир жылга эркиндигинен ажыратты. Сот аткаруучулар кызматынан "Азаттыкка" маалымдашкандай, А.Л.А. аттуу жаран "бир баласын багуу үчүн алимент төлөөдөн кыянаттык менен баш тартып келген". Натыйжада анын иши укук коргоо органдарына өткөрүлүп берилип, кылмыш иши козголгон. Кыргызстанда жашы жете элек балсына алимент төлөөдөн баш тартканы үчүн жарандар соттолуп, эркиндигинен ажыратылган учурлар быйыл жыл башынан бери гана каттала баштады. Читать дальше...
Кыргызстандын тышкы иштер министринин орун басары Алмаз Имангазиев АКШ менен визалык чектөөлөр боюнча маселени чечүү үчүн сүйлөшүүлөр жүрүп жатканын, бирок ал үчүн бир катар жумуштарды аткаруу жана убакыт керек экенин билдирди. Бул тууралуу ал Жогорку Кеңештин 12-марттагы жыйынында депутаттардын суроолоруна жооп берип жатып айтты. “АКШ 5 жана 10 жылдык визаларды берүүнү убактылуу токтоткон. Бул мамлекетте миграциялык саясатта өзгөрүүлөр болуп атат. Биз АКШ менен визалык чектөөлөр боюнча тиешелүү сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп келатабыз”, - деди ал. Читать дальше...
Кыргызстанда күйүүчү май баасынын көтөрүлүшүнө жол берилбейт, бул маселе Министрлер кабинетинин өзгөчө көзөмөлүндө турат. Бул тууралуу экономика жана коммерция министринин орун басары Чоро Сейитов 13-мартта журналисттерге билдирди. Анын сөзүнө караганда, Жакынкы Чыгыштагы кырдаалга байланыштуу баа тобокелчиликтери изилденип чыкты: "Баалардын көтөрүлүшүнө жол бербөө боюнча иштер жүргүзүлүүдө. Биздин негизги күйүүчү май жеткирүүчүбүз Орусия жана бизге бөлүнгөн квоталар бар. Орусия тышкы таасирлерге... Читать дальше...
Министрлер кабинети Жакынкы Чыгыштагы куралдуу жаңжал аймактарында калган кыргызстандык жарандардын коопсуздугун камсыз кылуу максатында 11-мартта чыгарган буйругунун негизинде атайын план иштелип чыкты. Бул тууралуу маалымат 13-мартта "Токтом" порталына жарыяланды. Ага ылайык, Жакынкы Чыгыштагы куралдуу кагылышуу зонасында калган кыргызстандык жарандарды эвакуациялоо планы иштелип чыкты. Аталган планды ишке ашыруу үчүн жооптуу координациялык орган болуп Тышкы иштер министрлиги (ТИМ) бекитилди. ТИМдин 11-марттагы маалыматына караганда... Читать дальше...
Кыргызстанда буга чейин коррупция беренеси боюнча соттолгон Кумтөр ишканасынын мурдагы жетекчиси Тенгиз Бөлтүрүк кендеги алтын өндүрүүнүн чыгымы көбөйүп, өндүрүш азайып кеткенин жазып чыкты. Буга компаниянын учурдагы жетекчилиги жооп берип, Бөлтүрүк Кумтөргө 1 миллиард сомдук зыян келтиргенин жазды. Кыргыз бийлиги Кумтөр мамлекетке алынганы өлкөнүн экономикасы үчүн болуп көрбөгөндөй салым кошуп жатканын айтып келет. Бөлтүрүктүн билдирүүсү “Кумтөрдүн” мурунку президенти Тенгиз Бөлтүрүк социалдык тармактар... Читать дальше...
Бишкектин Ленин райондук сотунун 12-марттагы чечими менен Жогорку Кеңештин мурдагы депутаты Куванычбек Конгантиев эки айга тергөө абагына камалды. Ал 10-майга чейин Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттин (УКМК) тергөө абагында кармалат. Бул тууралуу райондук соттун кеңсе кызматы билдирди. УКМК 11-мартта тараткан маалыматка караганда, Конгантиев өзү менен байланышы бар адамдарды жана мекеме-ишканаларды пайдаланып, жер тилкелери боюнча мыйзамсыз схемаларды уюштурган деп шек саналууда. 10-мартта атайын кызмат кылмыш ишин козгогон. Читать дальше...
Кыргызстанда 2025-жылы 441 судьянын 137синин кабыл алган сот актыларынын күчүндө калуу көрсөткүчү төмөн деп бааланды. Бул жергиликтүү соттордо иштеп жаткан жалпы судьялардын санынын 31% түзөт. Башкача айтканда, 137 судья чыгарган өкүмдөр кийинки инстанцияларда жокко чыккан учурлар көп болгон. Бул тууралуу Жогорку соттун төрагасы Медербек Сатыев 12-мартта аталган соттук мекеменин пленумунун жыйынында айтты. Расмий маалымат боюнча, былтыр жергиликтүү соттор 280 миң 308 соттук иш жана материал караган. Читать дальше...
