Tarih her zaman geçmişte kalmaz

Uzm. Sümeyye Çınaroğlu

Sağlık Hukuku Uzmanı

Bazı tarihler, suskun bir yankı gibi bugünün duvarlarında gezinir. 28 Şubat da öyledir. Takvimde sıradan bir kış günü olarak durur belki; fakat Türkiye’nin demokrasi tarihine düşen ağır bir gölgenin, kelimelere sığmayan bir kırılmanın adıdır... Ve o süreç, bu ülkenin hafızasında silinmeyecek bir utanç vesikası olarak yerini almıştır.

28 Şubat Süreci, doğrudan bir darbenin değil; sinsice inşa edilmiş bir vesayet düzeninin kod adıdır. Namaz kılanın terfi ettirilmediği, başörtüsünün “tehlike” sayıldığı, kimliğin bir yük, inancın ise bir suç gibi görüldüğü günlerin adıdır. Fişlemelerin, brifinglerin, manşetlerin ve montajlanmış korkuların dönemi… Toplumun belli bir kesiminin dışlandığı, ötekileştirildiği, bastırıldığı bir karanlık kuşağın özetidir.

Bugün, aradan çeyrek asırdan fazla zaman geçmiş olsa da, o gölgenin biçimi değişmiş; fakat varlığı bütünüyle silinmemiştir. Artık tanklar caddelerde yürümüyor belki. Ama kimi zaman bir bakışın soğukluğu, bir kurumun refleksi, bir kararın ardındaki niyet hâlâ o dönemin tortusunu fısıldıyor kulağımıza.

Ve evet… 2025 yılında, bir makam odasında, hâlâ şu soruya muhatap olabiliyoruz:

“Başörtülüleri neden görevlendiriyorsun? Bu benim hiç hoşuma gitmiyor!!!”

Bu soru tek başına bile gölgenin tamamen dağılmadığını göstermeye yeterlidir. Çünkü mesele hiçbir zaman sadece bir görev değildir. Mesele, bir insanın inancı ile mesleki liyakatinin karşı karşıya getirilmesidir. Eğer bir makamda hâlâ bu sorgu yapılabiliyorsa, 28 Şubat’ın zihinsel tortusu tam anlamıyla temizlenmemiş demektir.

28 Şubat yalnızca siyasi bir müdahale değil, aynı zamanda derin bir sosyolojik travmadır. Bir milletin hafızasına kazınan; annelerin sessiz ağlayışında, babaların çaresiz suskunluğunda ve gençlerin yarım kalan hayallerinde iz bırakan bir kırılma noktasıdır. Benim için ise bu hafıza, çocukluk yıllarımda televizyon ekranında babamın başörtüsü eylemleri nedeniyle iki polis tarafından kolundan tutulup götürülmesine tanıklık ettiğim o anlarda somutlaşır. Günlerce eve dönmeyen bir babanın yokluğu, bir çocuğun kalbinde yalnızca özlem değil, aynı zamanda derin bir sorgulamayı da büyütür.

O yıllarda üniversite kapılarında bekleyen genç kızların gözlerinde yalnızca eğitim arzusu değil, hayata tutunma umudu vardı. Fakat o umutların bir kısmı kapıların dışında bırakıldı. Ve her yarım bırakılan hayat, aslında toplumun ortak hafızasından eksilen bir parçaya dönüştü.

Bizler o günlerde çocuk yaşta ya da henüz doğmamış olabiliriz. Fakat o dönemin oluşturduğu atmosferin gölgesinde büyüdük. Liyakat yerine kimliğin tartıldığı bir iklimin mirasını devraldık.

Bu nedenle 28 Şubat’ı sadece hatırlamak yetmez. Onu anlamak, sorgulamak ve yüzleşmek gerekir. Çünkü geçmişle hesaplaşmadan özgür bir gelecek kurulamaz. Gölgeden kaçmak aydınlığa çıkmak değildir; aksine o gölgenin büyümesine sessiz kalmaktır.

Toplumların en kırılgan yönü hafızasızlıklarıdır. Unutmak bazen affetmek değildir; çoğu zaman meşrulaştırmaktır. Ve zulmü meşrulaştıran her suskunluk, yeni zulümlerin zeminidir.

Belki de en derin karanlık, unutturulmuş olan karanlıktır. Bu yüzden 28 Şubat’ın gölgesine bakmaktan korkmamalıyız. Çünkü karanlıkla yüzleşmeyen bir millet, asla aydınlığa varamaz.

Ve eğer bunları dile getirmem birilerini rahatsız edecekse; bilinsin ki duruşumdan vazgeçmemeyi, her türlü baskının karşısında dimdik kalmayı bir inat değil, bir onur meselesi sayarım. Çünkü insan bazen makamıyla değil, susmadığı yerde gösterdiği cesaretle var olur.

Gölgeyi inkâr ederek değil; gölgeyi tanıyarak güçleniriz.

Ve hafızamızı diri tutarak, bir daha hiçbir zihniyetin bu ülkenin insanlarını inancı üzerinden yargılamamasını teminat altına alırız…