ABD ve İsrail tüm yaşamı tehdit ediyor: Enerji su ve gıda krizi kapıda
İran’ın başkenti Tahran, gece saatlerinde düzenlenen hava saldırılarının ardından sabaha yoğun siyah duman bulutları ve petrol kalıntılarıyla karışık yağmur altında uyandı. İsrail’in savaşta ilk kez İran’daki petrol depoları ve bir rafineriyi hedef aldığı saldırılar sonrası kentte ortaya çıkan görüntüler, bölgedeki gerilimin yeni bir boyuta ulaştığını gösterdi. İsrailli üst düzey yetkililer, CNN’e yaptıkları açıklamada, İran’a karşı ABD ile ortaklaşa yürütülen savaşta ikinci aşamaya geçildiğini ve bu aşama İran’ın petrol rezervlerinin hedef alınacağını bildirdi. Savaşın ilk haftasında İran’a ait askeri noktaları hedef alan ABD-İsrail ittifakı, bu süreçte yaklaşık 4 bin bombardıman gerçekleştirdi.
PETROL DEPOLARI VE RAFİNERİ BOMBALANDI
İsrail’e ait savaş uçakları, Tahran ve çevresindeki yakıt depoları ile petrol altyapısını hedef alan bir dizi hava saldırısı gerçekleştirdi. Saldırılar sonucunda büyük patlamalar meydana gelirken, birçok tesiste dev yangınlar çıktı ve gökyüzünü kaplayan yoğun siyah duman kilometrelerce uzaklıktan görüldü. İranlı yetkililer, Tahran ve Karaj çevresindeki en az birkaç petrol tesisinin isabet aldığını doğruladı. Patlamaların ardından depolardan yayılan petrol ve yakıt kalıntılarının havaya karıştığı bildirildi. Ayrıca yağmur suyu kanallarına sızan petrol peş peşe patlamalara neden oldu. Saldırılarda İsfahan’da bir radyasyon tesisinde de ciddi hasar meydana geldiği bildirildi.
YAĞMUR SİYAH VE YAĞLIYDI
Saldırıların ardından Tahran’da dün sabah saatlerinde yağmur başladı. Ancak kent sakinleri yağmur damlalarının siyah ve yağlı bir tabaka bıraktığını ifade etti. Görgü tanıkları, havada asılı kalan petrol partiküllerinin yağmurla birlikte yere indiğini söyledi. Yetkililer yağmurun zehirli olduğunu belirterek halka maske takmaları ve evden çıkmamaları uyarısında bulundu. Kentte araçların ve sokakların siyah lekelerle kaplandığı görüldü.
BENZİN İSTASYONLARINDA UZUN KUYRUKLAR
Saldırıların ardından Tahran'daki yakıt ikmal istasyonlarında kişisel kartla yakıt alım kotası 30 litreden 20 litreye düşürüldü. Araçlarına yakıt almak isteyen İranlılar, sabah Tahran'daki benzin istasyonlarında yoğunluk oluşturdu. Sabah erken saatlerden itibaren yakıt almak isteyen İranlılar, benzin istasyonları önünde uzun kuyruklar oluşmasına neden oldu. Petrol depolama alanlarının vurulması sonrası oluşabilecek sıkıntı nedeniyle araçlarına yakıt almak isteyenler, uzun süre beklemek zorunda kaldı.
KİMSE PETROL SATAMAYACAK: 200 DOLAR OLACAK
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da ABD-İsrail'in İran'a saldırılarının petrol piyasasını etkilediğini belirterek, "Netanyahu'nun yanılsamaları yalnızca Amerikan çıkarlarını değil bölgedeki ve dünyadaki ülkelerin çıkarlarını da yok ediyor" dedi. "Trump, petrol fiyatlarının fazla artmayacağını söylemişti ancak fiyatlar yükseldi ve şimdi de yakında düzeltme olacağını söylüyor!" diyen Kalibaf, "Savaş böyle devam ederse petrol satmanın da üretmenin de bir yolu kalmayacak" değerlendirmesinde bulundu. İran Devrim Muhafızları Ordusu’na (DMO) bağlı Hatemul Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü İbrahim Zülfikari ise yakıt ve enerji altyapısına saldırıların durdurulmaması halinde benzer karşılıkların verileceğini söyleyerek, "Eğer petrolün varil fiyatının 200 doların üzerine çıkmasına dayanabilecekseniz bu oyunu sürdürün" dedi. Ayrıca petrol depolarına saldırının ardından, yarı resmi Fars Haber Ajansı’na konuşan bir yetkili “İran'ın hedef listesinde değişiklik yaparak ABD sermayesini de hedef alacağını” bildirdi.
VURMAYA DEVAM EDECEĞİZ
İsrail Enerji Bakanı Eli Cohen, ilerleyen süreçte de benzer saldırıları şiddetlendirerek sürdürecekleri tehdidinde bulundu. Cohen, önceki gece Tahran'da petrol rafinerisine yaptıkları saldırının savaşta tırmanışa işaret ettiğini söyledi. İran’daki mevcut yönetime zarar vermelerini sağlayacak tüm hedefleri vurmayı değerlendirdiklerini aktaran Cohen, hedeflerine ulaşmak için Tel Aviv'in elinde bir zaman çizelgesi olduğunu öne sürdü.
HAYFA'YI HEDEF ALDI
İsrail'in Tahran'da enerji tesislerini hedef almasının ardından, Devrim Muhafızları Ordusu, Hayfa'daki petrol tesislerinin hedef alındığını açıkladı. İsrail'in Kanal 12 televizyonunun haberinde, birkaç dakika aralıklarla İran'dan iki dalga halinde ateşlenen İran füzeleri nedeniyle İsrail'in kuzeyinde liman kenti Hayfa dahil birçok bölgede sirenlerin devreye girdiği belirtildi. Bölgede yaşayan yüz binlerce İsraillinin bir süre sığınaklarda beklemek zorunda kaldığına işaret edilen haberde, füzelerin çok başlıklı olmadığı ve bazı füzelerin açık alanlara düştüğü ileri sürüldü.
REZERVLERİN TAMAMI BATIDA
Açık kaynaklardan edinilen bilgiye göre, İran’da 48 petrol rezervi bulunuyor. Bu rezervlerin tamamı İran’ın batısındaki Ahvaz, Kürdistan, Hürmüzgan ve Luristan bölgelerinde. Basra Körfezi’ndeki adalarda da 10’dan fazla rezerv İran’a petrol sağlıyor. ABD-İsrail ittifakının petrol rezervlerini hedef alması, bombardımanların batıya yoğunlaşması anlamına geliyor. Savaşın başlamasının ardından dünyanın en önemli petrol ticareti yollarından biri olan Hürmüz Boğazı, İran Devrim Muhafızları (DMO) tarafından kapatıldı. Bu gelişme varil başı brent petrol fiyatını bir haftada yüzde 11 oranında artırırken varil fiyatı 90 doları aştı.
KÖRFEZ SUSUZ MU KALACAK
Körfez bölgesinde İran'ın Keşm Adası'ndaki ve Bahreyn'in su arıtma tesislerine yönelik saldırının ardından bölgede su güvenliği yeniden gündemin en üst sıralarına çıktı. Özellikle dün Bahreyn’deki deniz suyunu tuzdan arındırma (desalinasyon) tesisine yapılan saldırı sonrası uzmanlar, bölgenin suya olan yüksek bağımlılığı nedeniyle ciddi risklerle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunuyor. Washington merkezli Arab Center’ın verilerine göre, Körfez İş birliği Konseyi (GCC) üyesi ülkeler dünya genelindeki su tuzdan arındırma kapasitesinin yaklaşık yüzde 60’ını oluşturuyor. Bölge, 400’den fazla arıtma tesisi sayesinde dünyadaki toplam arıtılmış suyun neredeyse yüzde 40’ını üretiyor. Körfez ülkelerinin büyük çoğunluğu içme ve kullanım suyu ihtiyacını büyük ölçüde bu tesisler aracılığıyla karşılıyor. Örneğin Birleşik Arap Emirlikleri’nde içme suyunun yaklaşık yüzde 42’si arıtma tesislerinden sağlanırken, bu oran Kuveyt’te yüzde 90’a, Umman’da yüzde 86’ya ve Suudi Arabistan’da yüzde 70’e kadar çıkıyor. Bölgede en fazla arıtılmış suyu üreten ülke ise Suudi Arabistan. Ülkenin kapasitesinin 2025 yılı itibarıyla günde 8,5 milyon metreküpe ulaşması hedefleniyor. Bu hedef doğrultusunda Riyad yönetiminin yeni projelere yaklaşık 80 milyar dolarlık yatırım yaptığı belirtiliyor. Uzmanlara göre, arıtma tesislerinin güvenliği Körfez ülkeleri için artık sadece bir altyapı meselesi değil, aynı zamanda stratejik bir ulusal güvenlik konusu. Bahreyn’deki saldırı sonrası tesislerin hedef alınması ihtimali, bölge halkının suya erişimi konusunda ciddi soru işaretleri doğurdu. Öte yandan İsrail medyası, İran'a ait su arıtma tesisinin Birleşik Arap Emirlikleri tarafından vurulduğunu iddia etti. İddia BAE tarafından henüz doğrulanmadı. Analistler, Körfez ülkelerinin su üretiminin büyük ölçüde enerji yoğun arıtma tesislerine bağlı olduğunu ve bu tesislere yönelik herhangi bir saldırının milyonlarca insanın günlük su ihtiyacını kısa sürede etkileyebileceğini vurguluyor.
ÇATIŞMALAR GAZ PİYASASINI DA ETKİLİYOR
Orta Doğu’daki çatışmalar küresel endüstriyel gaz piyasasını da etkilemeye başladı. Uzmanlara göre İran’daki savaş nedeniyle dünya helyum arzının yaklaşık üçte biri piyasadan çekilmiş durumda. Çatışmanın iki haftadan uzun sürmesi halinde ise arz krizinin aylarca devam edebileceği uyarısı yapılıyor. Chemical and Engineering News'e göre kriz, İran’ın Katar’a yönelik drone ve füze saldırıları ile Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğini engellemesi sonrası başladı. 2 Mart’ta devlet enerji şirketi QatarEnergy, ülkenin en büyük sanayi merkezlerinden Ras Laffan Industrial City’deki üretimi durdurduğunu açıkladı. Katar, yarı iletken üretiminde kullanılan yüksek saflıkta helyum üreten dünyadaki iki merkezden birine ev sahipliği yapıyor.
YENİ NESİL FÜZELERLE VURDUK
İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), İsrail'in Tel Aviv, Beerşeva kentleri ile Ürdün'de ABD güçlerinin konuşlu olduğu hava üssünü yeni nesil füzelerle vurduğunu açıkladı. Devrim Muhafızları tarafından yapılan açıklamada, "Gerçek Vaat 4 Operasyonunun" 28. dalgasında ABD güçlerinin konuşlandığı Ürdün'deki El-Azrak Hava Üssü'nün füzelerle birkaç kez hedef alındığı belirtildi. "İşgal altındaki topraklarda bulunan Tel Aviv ve Birüssebi'deki askeri hedefler, süper ağır savaş başlığına sahip 'Habir' füzeleriyle vuruldu" ifadeleri kullanıldı.
BİR HAFTADA 300 ÇOCUĞU ÖLDÜRDÜLER!
ABD-İsrail iş birliğinde 28 Şubat’ta İran’a başlatılan saldırılar onuncu gününde devam ediyor. İran Kızılay, saldırıların yol açtığı tahribata yönelik detayları açıkladı. Yapılan açıklamada, "Hava saldırılarında 7 bin 943 konutun, bin 617 iş yerinin ve birçok sağlık ile eğitim kurumunun da aralarında bulunduğu toplamda 9 bin 669 sivil yapı zarar gördü" bilgisi verildi. İran Kızılayı, saldırılarda 32 sağlık merkezi, 65 okul ve Kızılaya bağlı 13 merkezin hedef alındığını bildirdi. Ülkedeki durumun halkın geçim kaynaklarını ve ekonomik altyapıyı ciddi şekilde etkilediği vurgulandı. Öte yandan, İran’ın Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Said İravani, BM'de yaptığı açıklamada saldırıların başlamasından bu yana bin 332 İranlı sivilin hayatını kaybettiğini, binlerce kişinin yaralandığını duyurdu. İran Kızılayı, öldürülenlerden yaklaşık 300'ünün çocuk olduğunu bildirdi.
Pezeşkiyan: Saldırılara karşılık vermek zorundayız
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, "U dönüşü" yaparak komşu ülkelerine misilleme yapmak zorunda kaldıklarını söyledi. Pezeşkiyan, Körfez ülkelerine yönelik saldırıları ile ilgili açıklamalarının "Komşularıyla aralarını bozmaya çalışan düşman tarafından yanlış yorumlandığını" belirtti. İran Cumhurbaşkanı, "Kardeş olduğumuz ve komşularımızla iyi ilişkiler kurmamız gerektiği tekrar tekrar söylendi. Ancak saldırılara karşılık vermek zorunda kalıyoruz. Ama bu, komşu bir ülkeyle anlaşmazlığımız olduğu anlamına gelmiyor" yorumunu yaptı.
Dünyada açlık artabilir
Orta Doğu'daki savaş dünya genelinde açlık riskini artırıyor. New York Times gazetesi, dünyanın en büyük üreticileri Körfez ülkelerinin aynı zamanda dünyanın en önemli gübre üreticileri olduğuna dikkat çekti. Körfez ülkelerinde petrokimyasal gübreler üretiliyor. Gübre fabrikalarında savaş nedeniyle üretim durmadı, ancak üretilen gübreler Hürmüz Boğazı'ndan yük gemileri geçemediği için ihraç edilemiyor. Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin bir süre daha kapalı kalması halinde gübre fiyatlarının artacağına dikkat çekildi.
KÖRFEZ ÜLKELERİ EN BÜYÜK ÜRETİCİ
Fiyatlardaki artışın çiftçilerin gübre kullanımını sınırlamasına neden olabileceği belirtildi. Bu durumda dünya gıda arzını azalırken gıda fiyatlarının daha pahalı hale geleceği uyarısı yapılıyor. Bölgede İran yanı sıra Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn, önemli birer gübre üreticisi. Uluslararası Gübre Birliği'nin derlediği verilere göre, bu ülkeler azotlu gübrelerin baskın formu olan üre ticaretinin üçte birinden fazlasını sağlıyor. Aynı beş ülke, fosfat gübrelerinin neredeyse beşte birini üretiyor. Gübre sıkıntısı özellikle Kuzey yarım Küredeki çiftçiler için kötü haber. Baharda ekilecek ürünler için gübreye ihtiyaç duyuluyor.
İHRACAT HÜRMÜZ’E BAĞLI OLMAMALI
Uzun vadede böylesi bir sorunun bir daha yaşanmaması için gübrenin ihracatının Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere bağlı olmaması gerektiği kaydedildi. Örneğin Hindistan ve Brezilya'da çiftçiler mahsullerini çeşitlendirmeye ve toprağa yerel olarak temin edilebilen besin maddeleri ekleyerek ithal gübre kullanımını azaltmaya teşvik edilmişti. Gübrenin piyasada dolarla satılması da bir başka soruna yol açıyor. Savaşta dolar değer kazandı bu durum çiftçilerin gübreyi daha pahalıya satın almaları anlamına geliyor.
İsrail tankları Lübnan sınırında
İsrail, Beyrut'taki bir otele hava saldırısı düzenledi: 4 ölü, 10 yaralı
İran Kızılay: ABD-İsrail saldırılarında 9 bin 669 sivil yapı hasar gördü