Кўрфаз давлатлари Трампни Эронга зарба беришдан қайтарди
Саудия Арабистони, Қатар ва Ўмон расмийлари АҚШ президенти Доналд Трампни Эронга ҳужум қилиш ғоясидан қайтаришга муваффақ бўлган. AFP агентлигига гапирган саудиялик юқори мартабали амалдорнинг айтишича, Кўрфаздаги уч давлат сўнгги дақиқаларда жуда фаол дипломатик ҳаракатлар қилиб, Вашингтонни кескин қадамдан тийилишга кўндирган.
«Кўрфазнинг уч мамлакати сўнгги дақиқада президент Трампни Эронга ўз яхши ниятини намойиш этиш имкониятини беришга кўндириш учун кўп уринишли дипломатик саъй-ҳаракатларни амалга оширди», — деган амалдор.
Унинг таъкидлашича, бу иш шу билан тўхтаб қолмаган: томонлар ҳозир ҳам АҚШ билан мулоқотни узмасдан, «эришилган ишончни мустаҳкамлаш ва ҳозирги ижобий муҳитни сақлаб қолиш» учун музокараларни давом эттиряпти. Яъни мақсад — вазиятни “совитиш”, сўз билан ҳал қилиш ва янги можарога йўл қўймаслик.
Шу ўринда иқтисодий хавотирлар ҳам тилга олинади. Аввалроқ The Wall Street Journal хабар берганидек, Саудия бошчилигидаги араб давлатлари АҚШ расмийларидан Теҳронга зарба беришдан тийилишни сўраган. Чунки Эрон режимига қарши кескин қадам ва уни ағдаришга уриниш нефт бозорларида беқарорликка сабаб бўлиши, нархлар ўйнаши ва бунинг оқибатида АҚШ иқтисодиётига ҳам салбий таъсир етиши мумкинлиги айтилган.
Бундан ташқари, Эрон томонидан ҳам муайян сигналлар бор. Эроннинг Покистондаги элчиси Ризо Амирий Муғодамнинг таъкидлашича, Доналд Трамп аллақачон Теҳронга мамлакатга ҳужум қилмаслигини маълум қилган. Шунинг эвазига АҚШ томони Эрондан босиқликни сақлашни ва минтақадаги Америка объектларига зарба бермасликни сўраган.
Ҳаммасининг фондаги сабабларидан бири — Эрондаги норозилик намойишлари. Намойишлар бошланганидан кейин Трамп АҚШ расмийлари «жуда қаттиқ» бир неча ҳаракат вариантларини кўриб чиқаётганини айтган эди. The New York Times ёзишича, Трампга Эронга янги зарбалар беришнинг бир нечта сценарийлари, жумладан, Теҳрондаги ноҳарбий объектларга зарба бериш варианти ҳам тақдим этилган.
Бироқ, 14 январ куни Трамп «ишончли манбаларга» таяниб, Эрон расмийлари намойиш иштирокчиларини қатл этишдан бош тортганини айтди. Демак, Вашингтонда ҳам “кескин қадам” билан “сиёсий босим” ўртасидаги тортишув ҳали тўлиқ тугамаган, лекин ҳозирча дипломатия тараози палласини оғдирган кўринади.
Хулоса қилиб айтганда, Кўрфаз давлатлари бу сафар “олдини олиш дипломатияси”ни ишга солди: можаро чиқмасидан туриб, ўтни пасайтириш. Энди энг муҳим вазифа — шу “ижобий муҳит”ни сақлаб қолиш, чунки минтақада бир марта учқун чиқса, унинг олови нефть бозоридан тортиб хавфсизликкача ҳаммани ёқиб кетиши мумкин.