Hizmet alım ihaleleri Atom Enerjisi Komisyonu'ndan saklanmış
Türkiye Atom Enerjisi Kurumu'nu (TAEK) denetleyen Sayıştay, Kurum'un nükleer santralin lisanslama sürecinde yapılacak teknik danışmanlık hizmet alımıyla ilgili yapılan skandalı ortaya çıkardı.
Sayıştay'ın tespitine göre TAEK, Akkuyu Nükleer santral sürecinde teknik danışmanlık hizmeti almak için Kamu İhale Kanunu'nu yönetmelikle kapsam dışı bıraktı. Alımlarda ayrıca Kurum'un bütçesini hazırlamakla görevli Atom Enerjisi Komisyonu da haberdar edilmedi. Sayıştay raporunda, araştırma-geliştirme (Ar-Ge) projeleriyle ilgili giderlerin tamamına yakınını temel ilkelere aykırı olarak ve ihale usulleri arasında yer almayan doğrudan temin yöntemiyle karşılanmasının yanlışlığına dikkat çekti. Sektör kaynakları, ‘nükleer santrallerde inşaat maliyetinin yaklaşık yüzde 20-25'ini danışmanlık hizmetlerinin oluşturduğunu ve Akkuyu'daki 4 ünite için milyarlarca doları bulan danışmanlık hizmet alımı yapılacağı' bilgisini verdi. TAEK, yeterli uzman eleman olmadığı için teknik danışmanlık hizmetlerini dışarıdan alma yoluna gitmiş ve bunun için de yönetmelik çıkarmıştı.
Türkiye ilk nükleer santrali Mersin Akkuyu'da kuruyor. Rusların inşa edeceği ve 4 üniteden oluşacak santralin maliyeti 20-25 milyar doları bulacak. Ancak kamu kurumu TAEK, lisanslama sürecinde her bir ünite için ayrı ayrı danışmanlık-denetim yapacak. Bunun yanında TAEK kanunu kapsamında Kurum'un bütçe taslağını onaylayıp Başbakan'a sunmak için Atom Enerjisi Komisyonu kuruldu. Harcamaların Komisyon'un hazırladığı bütçeye uygun olması gerekiyor.
KOMİSYONA BİLGİ VERİLMİYOR
TAEK'in Akkuyu Nükleer Santrali için alacağı teknik danışmanlık hizmetlerinin yönetmelikle ihale kanunu kapsamı dışına bırakması, Sayıştay'a takıldı. Sayıştay yeni açıkladığı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu 2014 Yılı Denetim Raporu'na göre ihalelerde Atom Enerjisi Komisyonu devre dışı bırakılmış. Sayıştay, TAEK alımlarıyla ilgili tespit şöyle: “Akkuyu Nükleer Santrali'ne inşaat lisansı verilmesine yönelik olarak yapılacak olan değerlendirme çalışmalarında Kurumun ihtiyacı olan teknik danışmanlık hizmetinin alımı ve bu iş ile ilgili olası ani gelişmeler karşısında deneyim sahibi yerli ve yabancı kuruluşlardan daha hızlı şekilde hizmet alımı yapabilmek amacıyla belirlendiği ifade edilmektedir. Ancak yapılan düzenleme bu hususlarla sınırlı olmayıp belirlenen eşik değerler Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) Başkanlığı ile bağlı merkez ve diğer birimleri tarafından Kamu İhale Kanunu'nun 3'üncü maddesinin (f) bendi kapsamında yürütülen tüm araştırma-geliştirme (AR-GE) projeleri için yapılacak mal ve hizmet alımları ile ilgili ihale süreçlerinde uygulanmaktadır.” Sayıştay Kurum'un ‘Atom Enerjisi Komisyonu üyelerinin haberdar edilmediği sonucuna ulaşılmaktadır' dediği tespitte ‘2015 yılında yapılacak denetimde “Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Tarafından, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3'üncü Maddesinin (f) Bendi Kapsamında Yapılacak İhalelere İlişkin Esaslar” kapsamında yapılacak alımlarda eşik değerler açısından değerlendirme yapılacağından ortaya çıkacak sorumluluklar açısından Atom Enerjisi Komisyonu üyelerinin bilgilendirilmesi gerekir.” önerisinde bulundu.