CNN: Τα «αγκάθια» της συμφωνίας Τραμπ – Ιράν – Ποια θέματα παραμένουν ανοιχτά
Μια νέα αίσθηση αισιοδοξίας φαίνεται να επικρατεί για την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν σχετικά με την παράταση της εκεχειρίας και την έναρξη της διαδικασίας τερματισμού του πολέμου, σύμφωνα με το CNN. Αυτή τη φορά, η προοπτική δεν περιορίζεται μόνο στις εκτιμήσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν δήλωσε ότι μια συμφωνία «δεν ήταν ποτέ πιο κοντά», ενισχύοντας το κλίμα προσδοκιών που έχει δημιουργηθεί τις τελευταίες ημέρες.
Ωστόσο, όπως σημειώνει το CNN, ακόμη κι αν υπάρχει λόγος για συγκρατημένη αισιοδοξία, η συμφωνία που συζητείται δεν αποτελεί ειρηνευτική συνθήκη. Πρόκειται για το πρώτο βήμα σε μια μακρά και δύσκολη διαδικασία, όπου τα επόμενα στάδια αναμένεται να είναι ακόμη πιο απαιτητικά.
Το περιεχόμενο της ενδιάμεσης συμφωνίας
Η υπό διαπραγμάτευση ενδιάμεση συμφωνία προβλέπει κοινή δέσμευση σε ορισμένα από τα ευκολότερα σημεία, όπως ο τερματισμός του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν και η άρση του αποκλεισμού από τις ΗΠΑ. Παράλληλα, θα καθοριστεί ένα χρονοδιάγραμμα 60 ημερών και μια συγκεκριμένη ατζέντα για τη διευθέτηση των πιο σύνθετων ζητημάτων.
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι η Τεχεράνη έχει συμφωνήσει σε σημαντικές παραχωρήσεις, την ώρα που τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν διαφορετική εκδοχή της προσωρινής συμφωνίας.
Την Παρασκευή (12/6), η ένταση κλιμακώθηκε όταν, μετά από δημοσιεύματα ιρανικών μέσων που περιέγραφαν μια συμφωνία ευνοϊκή για την Τεχεράνη, ο Τραμπ εξαπέλυσε επίθεση στους ηγέτες του Ιράν, χαρακτηρίζοντάς τους «πολύ άτιμους ανθρώπους» με τους οποίους «δεν υπάρχει τίποτα όπως καλή πίστη».
Τα σημεία τριβής
Ένα από τα βασικά ζητήματα είναι η αναστολή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Η κυβέρνηση Τραμπ ζητά από την Τεχεράνη να εγκαταλείψει οριστικά κάθε πυρηνική δραστηριότητα και να δεσμευτεί «επ’ αόριστον» να μην κατασκευάσει πυρηνικά όπλα. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής και επιθεώρησης αυτής της δέσμευσης παραμένουν κρίσιμες και ασαφείς.
Ένας ανώτερος Αμερικανός Αξιωματούχος έκανε λόγο για νέο «καθεστώς επιθεώρησης», χωρίς όμως να δώσει συγκεκριμένα στοιχεία. Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν το Ιράν θα εγκαταλείψει πλήρως το πρόγραμμά του ή θα περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου σε χαμηλά επίπεδα, επιτρέποντας τη χρήση του για ειρηνικούς σκοπούς.
Το κρίσιμο σημείο είναι η δυνατότητα επιβεβαίωσης της συμμόρφωσης του Ιράν. Ο Τραμπ, που έχει χαρακτηρίσει τη συμφωνία Ομπάμα «αδύναμη», καλείται τώρα να παρουσιάσει μια νέα συμφωνία ως πιο ισχυρή, παρότι εκείνη ήδη προέβλεπε διεθνή επιθεώρηση από την πυρηνική υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών.
Το εμπλουτισμένο ουράνιο και τα παγωμένα κεφάλαια
Το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού που διαθέτει το Ιράν αποτελεί ακόμη ένα σημείο αντιπαράθεσης. Η Ουάσιγκτον ζητά την παράδοσή του, ωστόσο μεγάλο μέρος του βρίσκεται θαμμένο μετά από αμερικανικές επιδρομές. Ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να μη μεταφερθεί ποτέ στις ΗΠΑ, αλλά να παραμείνει υπό επιτήρηση ή να «αραιωθεί» ώστε να μην είναι κατάλληλο για όπλα.
Επιπλέον, το θέμα των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν προκαλεί πολιτική πίεση στον Τραμπ. Η Τεχεράνη ζητά την αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει διαβεβαιώσει ότι «κανένα χρήμα δεν θα ανταλλάξει χέρια». Παρ’ όλα αυτά, δηλώσεις του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο σταδιακής αποδέσμευσης κεφαλαίων.
Στενά του Ορμούζ και περιφερειακή ασφάλεια
Η διαχείριση των Στενών του Ορμούζ αποτελεί νέα παράμετρο στις διαπραγματεύσεις. Ο πόλεμος ανέδειξε την ικανότητα του Ιράν να χρησιμοποιεί ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα ως στρατηγικό μοχλό πίεσης, επηρεάζοντας την παγκόσμια οικονομία. Το ζητούμενο είναι πώς η συμφωνία θα αποτρέψει παρόμοιες κινήσεις στο μέλλον.
Οι φιλοϊρανικές οργανώσεις
Αρχικά, στόχος της κυβέρνησης Τραμπ ήταν να εμποδίσει τη χρηματοδότηση οργανώσεων όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ. Ωστόσο, το θέμα έχει πλέον υποχωρήσει στη δημόσια ατζέντα. Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό Αξιωματούχο, το Ιράν συμφωνεί να μην χρηματοδοτεί τρομοκρατικές ομάδες, αλλά η επαλήθευση αυτής της δέσμευσης παραμένει ασαφής.
Σημειώνεται ότι, αν ο Τραμπ δεν καταφέρει να εξασφαλίσει απτά αποτελέσματα και σε αυτό το πεδίο, θα είναι δύσκολο να παρουσιάσει τη συμφωνία ως πλήρη επιτυχία, δεδομένου ότι αποτελούσε έναν από τους τέσσερις βασικούς στόχους του από την αρχή του πολέμου.