«Μοντέλο» για τα Γλυπτά η Ταπισερί της Μπαγιέ
Ενα νέο μοντέλο για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα, εμπνευσμένο από τον δανεισμό της Ταπισερί της Μπαγιέ από τη Γαλλία στο Βρετανικό Μουσείο, προτείνει με άρθρο του στους «Financial Times» ο Μιχάλης Βατικιώτης.
Ο ανώτερος σύμβουλος του Κέντρου για τον Ανθρωπιστικό Διάλογο, ανεξάρτητου μη κερδοσκοπικού οργανισμού με έδρα τη Γενεύη που δραστηριοποιείται στη διαμεσολάβηση και την άτυπη διπλωματία, βλέπει στον δανεισμό της Ταπισερί ένα υπόδειγμα πολιτιστικής διπλωματίας που ενισχύει τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών και αποφέρει έσοδα στα μουσεία. Το ίδιο μοντέλο, υποστηρίζει, θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στην περίπτωση των Γλυπτών του Παρθενώνα, ιδίως τώρα που ο βρετανός πρωθυπουργός Αντι Μπέρναμ έχει επανειλημμένα ταχθεί υπέρ της επιστροφής τους ως εργαλείου βρετανικής «ήπιας ισχύος».
Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα θα μπορούσε να αναπτύξει μια ευρύτερη πολιτιστική συνεργασία με τη Βρετανία – μια «Κοσμοπολίτικη Κοινοπολιτεία», όπως την ονομάζει – με ανταλλαγές σπάνιων αρχαιοελληνικών εκθεμάτων και αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, με αφορμή και την ελληνική προεδρία στην Ευρωπαϊκή Ενωση το 2027.
Τριετής δανεισμός
Η λύση που προτείνει είναι να δεσμευτεί ο βρετανός πρωθυπουργός για κοινοβουλευτική ψηφοφορία κατά συνείδηση, με στόχο μια ειδική εξαίρεση από τον νόμο που απαγορεύει στους διαχειριστές του Βρετανικού Μουσείου να αποδεσμεύουν αντικείμενα από τη συλλογή του. Η συμφωνία θα προέβλεπε τριετή δανεισμό, με δυνατότητα ανανέωσης για ακόμη μία τριετία.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο ο Μπέρναμ θα παρέκαμπτε την κριτική όσων αντιτίθενται στον επαναπατρισμό, αφού τα Γλυπτά θα έφευγαν αρχικά υπό τους όρους δανεισμού, δίνοντας παράλληλα χρόνο στις δύο χώρες να οικοδομήσουν σχέσεις εμπιστοσύνης. Και επειδή πρόκειται για ειδική εξαίρεση και όχι για πλήρη κατάργηση του νόμου, περιορίζεται ο κίνδυνος μιας μελλοντικής «χιονοστιβάδας» αποδεσμεύσεων αντικειμένων από τις συλλογές των μουσείων. Από ελληνικής πλευράς, η κυβέρνηση θα μπορούσε να παρουσιάσει τον προσωρινό δανεισμό των Γλυπτών ως την καλύτερη δυνατή ευκαιρία, με τελικό στόχο τη μόνιμη επιστροφή τους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η σύμπτωση των χρονοδιαγραμμάτων: αρκετές αίθουσες του Βρετανικού Μουσείου πρόκειται να κλείσουν για ανακαίνιση, όπως και το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Αθήνα. Ο Βατικιώτης βλέπει εδώ ευκαιρία για αμοιβαίους δανεισμούς που θα προσείλκυαν το ενδιαφέρον του κοινού και έσοδα και στα δύο μουσεία.
Καταλήγει ότι η προσέγγιση αυτή μετατοπίζει τη συζήτηση από τα νομικά επιχειρήματα στην αποκατάσταση και την πολιτιστική σημασία των αρχαιοτήτων, διευκολύνοντας τη διεύρυνση του κύκλου των χωρών που μοιράζονται πολιτιστικούς θησαυρούς.