سد دوستی، نماد همکاری مشترک ایران و ترکمنستان بر روی رودخانه هریرود که در سال ۱۳۸۴ به بهرهبرداری رسید. این سد خاکی با هسته رسی در نزدیکی شهرستان سرخس و در فاصله ۱۶۰ کیلومتری مشهد قرار دارد و بهصورت مشترک میان دو کشور بهرهبرداری میشود. حجم مخزن این سد در شرایط نرمال یک میلیارد و ۲۵۰ میلیون مترمکعب است، اما در حال حاضر این میزان به حدود ۲۰ میلیون مترمکعب کاهش یافته است؛ رقمی که بیانگر ورود سد به وضعیت بحرانی است. کاهش بیسابقه ذخایر سد دوستی زنگ خطر جدی برای تأمین آب شرق کشور را به صدا درآورده است. این سد که از منابع اصلی تأمین آب شرب مشهد محسوب میشود، اکنون کمتر از ۲ درصد از ظرفیت مخزن خود را در اختیار دارد. با توجه به اینکه رودخانه هریرود از افغانستان سرچشمه میگیرد، میزان ورودی آب به سد دوستی به شدت وابسته به شرایط اقلیمی و مدیریت منابع آبی در بالادست است. تداوم خشکسالی و کاهش بارشها در سالهای اخیر، نقش مستقیمی در افت شدید ذخایر این سد داشته است. کارشناسان هشدار میدهند ادامه این روند میتواند تأمین پایدار آب شرب مشهد را با چالش جدی مواجه کرده و فشار مضاعفی بر سایر منابع آبی استان خراسان رضوی وارد کند. همچنین بخش کشاورزی منطقه سرخس و اراضی پاییندست نیز در معرض آسیب قرار دارد. در چنین شرایطی، مدیریت مصرف آب، کاهش هدررفت شبکه توزیع، اصلاح الگوی کشت و افزایش بهرهوری، ضرورتی فوری و اجتنابناپذیر است؛ در غیر این صورت، بحران آب در شرق کشور وارد مرحلهای پیچیدهتر خواهد شد.
