Софья Прокофьева «Маша һәм Ойка турында әкиятләр»

(Дәвамы. Башы 34нче санда)

Ялкау аяклар

Ой­ка-көй­сез­би­кә үзе йө­рер­гә ярат­мый, ди.
– Ой, аяк­ла­рым ар­ды! Ой, мин хә­зер егы­лам да, бү­тән тор­мыйм, – дип зар­ла­на да, зар­ла­на икән.
Бер­ва­кыт Ма­ша, Ой­ка, Аю ба­ла­сы һәм Бү­ре ма­лае бер­гә­ләп ур­ман­га җи­ләк­кә кит­кән­нәр. Кәр­җин ту­ты­рып җи­ләк җый­ган­нар. Ин­де өй­гә кай­тыр ва­кыт­ла­ры җит­кән.
– Ой, мин кай­та ал­мыйм! Ой, ми­нем аяк­ла­рым ары­ды! – дип, Ой­ка көй­сез­лә­нә баш­ла­ган. – Ми­не Аю ба­ла­сы кү­тә­реп кайт­сын! – ди­гән.
Ой­ка Аю ба­ла­сы­ның сыр­ты­на ме­неп утыр­ган. Аю Ба­ла­сы ал­пан-тил­пән ат­лап кай­та икән. Аңа Ой­ка­ны кү­тә­реп кай­ту бик авыр бул­ган. Аю ба­ла­сы би-ик ары­ган.
– Уф, мин бү­тән бул­ды­ра ал­мыйм, – ди­гән ул.
– Я­рар соң, ми­не Бү­ре ма­лае кү­тә­реп кайт­сын, – ди­гән Ой­ка. Шу­лай ди­гән дә, Бү­ре ма­ла­е­ның сыр­ты­на ме­неп тә утыр­ган. Бү­ре ма­лае да көч-хәл бе­лән ат­лый икән. Ой­ка­ны кү­тә­реп кай­ту авыр шул. Ул да ары­ган.
– Мин баш­ка бул­ды­ра ал­мыйм, – ди­гән ул.
Шул­чак ку­ак­лар ара­сын­нан Кер­пе кы­зы ки­леп чык­кан да:
– Утыр ми­ңа, Ой­ка, мин си­не өе­ңә ка­дәр ил­тәм! – ди­гән.
Ой­ка аның сыр­ты­на уты­руы бул­ган, кыч­кы­рып та җи­бәр­гән.
– Ой-яй-яй! Ой-яй-яй! Тө­ше­рә күр, үзем кай­там!
Аю ба­ла­сы бе­лән Бү­ре ма­лае кө­леп җи­бәр­гән­нәр. Ә Ма­ша:
– Ни­чек үзең кай­та­сың? Си­нең бит аяк­ла­рың ары­ган.
– Бер там­чы да ары­ма­ды­лар. Мин юри ге­нә әйт­кән идем, – ди­гән Ой­ка.

«Кит!» дигән дорфа сүз
Ма­ша һәм Ой­ка-көй­сез­би­кә шак­мак­лар­дан йорт тө­зе­гән­нәр. Тыч­кан кил­гән дә, әй­тә икән:
– Нин­ди ма­тур өй! Мөм­кин­ме, мин ул өй­дә яшим?
– Кит, җи­рән­геч тыч­кан ба­ла­сы! Кит мон­нан, – ди­гән Ой­ка дор­фа та­выш бе­лән.
Тыч­кан ба­ла­сы үп­кә­лә­гән дә, ки­теп бар­ган. Ма­ша елап җи­бәр­гән:
– Ник син Тыч­кан ба­ла­сын ку­дың? Ул бит әй­бәт! – ди­гән.
– Ой, Маш­ка! Бар үзең дә мон­нан кит әле! – ди­гән, Ой­ка аңа дор­фа гы­на.
Ма­ша да үп­кә­ләп ки­теп бар­ган. Ко­яш бу хәл­ләр­не тә­рә­зә­дән кү­реп:
– Ой­ка! Си­ңа ни­чек оят тү­гел? – Ма­ша си­нең дус кы­зың. Дус­лар­ны «Кит!» дип ку­ар­га ярый­мы соң ин­де? – ди­гән.
Ой­ка тә­рә­зә яны­на кил­гән дә, Ко­яш­ка кыч­кыр­ган:
– Син дә кит әле мон­нан!
Ко­яш бер­ни дә дәш­мә­гән һәм күк­тән юк­ка чык­кан. Бө­тен дөнья ка­раң­гы­ла­нып кит­кән.
Ой­ка өй­дән чык­кан да, сук­мак буй­лап ур­ман­га та­ба кит­кән. Ә ур­ман­да ка­раң­гы. Ой­ка ку­ак­лар ара­сын­да кем­нең­дер ела­га­нын ише­теп ал­ган да:
– Син кем? – дип со­ра­ган Ой­ка. – Мин си­не күр­мим.
– Мин ку­ян ба­ла­сы – Со­ры ко­лак, – дип җа­вап бир­гән ку­ян ба­ла­сы. – Ка­раң­гы­да адаш­тым, өем­не та­ба ал­мыйм.
Ки­нәт Ой­ка би­ек агач ба­шын­да кем­нең­дер авыр итеп су­лыш ал­га­нын ишет­кән. Кем­дер бик авыр итеп көр­се­нә икән.
– Кем ан­да? – дип со­ра­ган. – Мин си­не күр­мим.
– Бу мин, Ти­ен ба­ла­сы – Җи­рән кой­рык, – дип җа­вап бир­гән ти­ен ма­лае. Мин ка­раң­гы­да адаш­тым, агач­та­гы ку­ы­шым­ны та­ба ал­мыйм. Ә ан­да ми­не әни­ем кө­тә.
Ой­ка ка­раң­гы­да йөр­гән-йөр­гән дә, аз гы­на би­ек яр­дан ас­ка тә­гә­рә­мә­гән. Шун­да ул ки­нәт ке­нә ур­ман­да кем­нең­дер ула­га­нын ише­теп ал­ган.
– У-у-у!
Ой­ка агач­лар ара­сын­да ял­ты­рап тор­ган яшел күз­ләр­не кү­реп:
– Ой, кем бу мон­да? – ди­гән, кур­ку­га кал­ган.
Ә яшел күз­ләр аның са­ен аңа якы­на­я­лар икән. Ой­ка­ны бө­тен як­тан әй­лән­де­реп тә ал­ган­нар.
– Бу без, Со­ры Бү­ре­ләр! – ди­гән җа­вап ише­тел­гән. – Төн җит­те! Төн җит­те! Без ур­ман бу­ен­ча йө­реп ба­ры­сын да кур­кы­та­чак­быз!
– Ой, хә­зер ба­ры­быз­га да элә­гә­чәк! – дип елап җи­бәр­гән Ой­ка. Ба­ры­сы­на да мин га­еп­ле. Ой, мон­нан соң бер­кем­гә дә «кит» ди­гән ту­пас сүз­ләр­не әйт­мәс идем.
Ко­яш аның сүз­лә­рен ише­теп ал­ган һәм күк­не бал­кы­тып, ел­май­ган. Шун­да ук дөнья як­ты­рып һәм җы­лы­нып кит­кән.
Со­ры Бү­ре­ләр ерак­ка, яр­ның аръ­я­гы­на ка­чып кит­кән­нәр. Ой­ка сук­мак буй­лап Ма­ша­ның кил­гә­нен кү­реп ал­ган. Ой­ка шун­дый сө­ен­гән. – Ой, Ма­ша, әй­дә ми­ңа ба­ра­быз! Бер­гә­ләп Тыч­кан­га яңа өй тө­зер­без, та­гын да ях­шы­ра­гын! Ул шул өй­дә яшәр, – ди­гән.

Тылсымлы каурыйлар

Ма­ша Ой­ка-көй­сез­би­кә яны­на кил­гән. Ой­ка өс­тәл яны­на уты­рып төс­ле ка­ран­даш­лар бе­лән рә­сем ясый икән.
– Ми­нем дә рә­сем ясый­сым ки­лә, – ди­гән Ма­ша – Әй­дә, бер­гә­ләп ясый­быз.
– Ой, та­гын нәр­сә уй­лап тап­тың ин­де! – дип, ачу­ла­нып җа­вап бир­гән Ой­ка. – Ми­нем си­нең бе­лән ясый­сым кил­ми. Кү­рә­сең­ме, рә­се­мем нин­ди ма­тур ки­леп чы­га. Ой, си­ңа үзем­нең төс­ле ка­ран­даш­ла­рым­ны бир­мим мин!
– Ә без си­нең бе­лән дус­лар дип уй­ла­ган идем, – ди­гән бор­чы­лып Ма­ша. – Мин бит си­ңа һәр­ва­кыт үзем­нең уен­чык­ла­рым­ны би­рәм.
– Ә мин си­ңа бер­ни дә бир­мим! – ди­гән Ой­ка.
Ки­нәт тә­рәз­дән өч кош­чык очып кер­гән­нәр. Бер кош зәң­гәр, икен­че­се кы­зыл, ә өчен­че­се яшел икән.
– Ой, нин­ди са­ран син, Ой­ка! Си­ңа ни­чек оят тү­гел! – ди­гән­нәр кош­чык­лар.
Кы­зыл Кош­чык ка­на­тын җил­пеп җи­бәр­гән, кы­зыл кау­рые ки­леп төш­кән.
– Ал ми­нем кау­ры­ем­ны, Ма­ша, – ди­гән Кы­зыл Кош­чык.
Ма­ша кы­зыл кау­рый­ны ал­ган да, кы­зыл ал­ма­лар һәм өл­гер­гән җи­ләк рә­сем­нә­рен яса­ган.
Зәң­гәр Кош­чык ка­на­тын җил­пе­гән дә Ма­ша­га зәң­гәр кау­ры­ен бир­гән.
Ма­ша зәң­гәр кау­рый бе­лән зәп-зәң­гәр күк йө­зе­нең рә­се­мен яса­ган.
Яшел Кош­чык ка­на­тын как­кан. Ма­ша­ның ку­лы­на яшел кау­рый ки­леп төш­кән.
Ма­ша яшел үлән һәм ал­ма­гач­ның яшел яф­рак­ла­рын ясап куй­ган.
Ко­яш та тә­рәз­дән күз са­лып:
– Ма­ша, мә ми­нем ал­тын нур­ла­рым­ны ал! – ди­гән. – Кү­рә­сең­ме, ул нәкъ ка­ран­даш ке­бек нә­зек һәм ту­ры. Аның бе­лән нәр­сә ясый­сың кил­сә, шу­ны ясап бу­ла.
Ма­ша ко­яш ну­рын ал­ган һәм ал­тын юл, ә чә­чәк тү­тә­ле­нә ал­тын ро­маш­ка­лар яса­ган. Ро­маш­ка­лар кеч­ке­нә фо­нарь­лар ке­бек як­ты­лык си­бә­ләр икән.
Ой­ка Ма­ша­ның рә­се­ме­нә ка­ра­ган да, елап җи­бәр­гән.
– Ой, Ма­ша! Си­нең рә­сем­нә­рең ни­чек ма­тур ки­леп чык­кан. Мин бү­тән бер­кай­чан да са­ран­лан­мыйм! Ир­тә­гә ку­ян бе­лән ти­ен, тыч­кан ба­ла­сы, ур­ман ко­шы ки­лә­чәк­ләр. Алар­ның ба­ры­сы да си­нең рә­се­мең ми­не­кен­нән ях­шы­рак бул­ган ди­я­чәк­ләр.
– Ела­ма, Ой­ка! – Әй­дә, рә­сем­нәр­не ка­ран­даш­лар бе­лән дә, кау­рый­лар бе­лән дә бер­гә­ләп ясый­быз. Һәм без­нең рә­сем­нә­ре­без та­гын да шәб­рәк, ма­тур­рак бу­лыр­лар, – ди­гән Ма­ша.

Кечкенә имән

Ой­ка-көй­сез­би­кә ур­ман­га кит­кән. Ә ур­ман­да чер­ки­ләр: Без-з-з! Без-з-з!.. дип бе­зел­ди­ләр, ди.
Ой­ка җир­дән кеч­ке­нә ге­нә имән­не йол­кып ал­ган да, агач тө­бе­нә уты­рып, чер­ки­ләр­не куа баш­ла­ган.
Чер­ки­ләр үз­лә­ре­нең саз­лык­ла­ры­на очып кит­кән­нәр.
– Син ми­ңа баш­ка ки­рәк тү­гел, – дип, Ой­ка нә­ни имән ага­чын җир­гә таш­ла­ган.
Ти­ен ба­ла­сы йө­ге­реп кил­гән. Йол­кып ыр­гы­тыл­ган имән­не күр­гән һәм елап җи­бәр­гән:
– Ник син алай ит­тең, Ой­ка? Имән үсәр иде, ә мин ан­да үзе­мә оя ясар идем...
Аю ба­ла­сы йө­ге­реп кил­гән дә, елап җи­бәр­гән:
– Ә мин чал­кан ятып аның кү­лә­гә­сен­дә ял ит­кән бу­лыр идем...
Ур­ман кош­ла­ры да ела­ша­лар икән:
– Без аның бо­так­ла­ры­на оя кор­ган бу­лыр идек...
Ма­ша кил­гән дә, шу­лай ук елап җи­бәр­гән:
– Ник син бо­лай эш­лә­дең, Ой­ка? Шун­дый ма­тур имән иде, мин гел аңа ка­рап сок­ла­на идем, – ди­гән.
Ой­ка га­җәп­лә­неп:
– Ой, ә сез ни­гә ба­ры­гыз да елый­сыз? Бу бит шун­дый кеч­ке­нә ге­нә имән. Өч ке­нә яф­ра­гы бар, – ди­гән.
Шул­чак Ис­ке Имән ачу­лы шы­гыр­дап:
– Мин дә шу­лай кеч­ке­нә идем. Кеч­ке­нә имән дә үс­кәч, ми­нем ке­бек би­ек, ку­әт­ле бу­лыр иде! – дип җа­вап кай­тар­ган.
Ма­ша уй­ла­нып тор­ган да:
– Әй­дә­гез чо­кыр ка­зый­быз да, яңа­дан имән­не утыр­та­быз. Ме­нә мон­да, алан­ның нәкъ ур­та­сы­на, мон­да ко­яш та нур­ла­рын мул­рак си­бә, – ди­гән.
Ой­ка йө­ге­реп өе­нә кайт­кан да, кө­рәк алып кил­гән. Ма­ша кө­рәк­не алып, ти­рән һәм киң итеп чо­кыр ка­зы­ган.
Ма­ша бе­лән Ой­ка имән­не чо­кыр­га утырт­кан­нар.
– Хә­зер имән­гә су си­бәр­гә ки­рәк, – ди­гән Ма­ша. – Имән бит бө­тен­ләй ши­ңеп бет­кән, яф­рак­ла­ры ас­ка иел­гән.
Шул­чак Со­ры Бо­лыт кил­гән.
– Әй­дә­гез әле, агач ас­ты­на ка­чы­гыз ба­ры­гыз да, – ди­гән Со­ры Бо­лыт. – Хә­зер мин кеч­ке­нә имән­не яң­гыр бе­лән су­га­рам!
Яң­гыр си­бә­ли баш­ла­ган, җир­не юеш­ләт­кән, имән­гә су бөр­ке­гән.
– Тып-тып-тып! – яң­гыр там­чы­ла­ры би­е­шә баш­ла­ган.
Имән сө­е­неп, ту­ра­еп бас­кан да, яшел яф­рак­ла­рын өс­кә кү­тәр­гән.
(Дәвамы бар)