WSJ: Ο Τραμπ ενέκρινε 30ετή πυρηνική συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία – Οι όροι για τον εμπλουτισμό ουρανίου
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ενέκρινε συμφωνία συνεργασίας διάρκειας 30 ετών με τη Σαουδική Αραβία, που προβλέπει την ανάπτυξη προγράμματος πυρηνικής ενέργειας για μη στρατιωτικούς σκοπούς. Η συμφωνία, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ανοίγει τον δρόμο για την κατασκευή μονάδας εμπλουτισμού ουρανίου στο έδαφος του βασιλείου.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, αμερικανικές επιχειρήσεις θα έχουν κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη των πυρηνικών υποδομών της Σαουδικής Αραβίας, περιορίζοντας την πρόσβαση ανταγωνιστών από άλλες χώρες στη σαουδαραβική αγορά.
Μεταξύ των εταιρειών που αναμένεται να επωφεληθούν βρίσκεται η Westinghouse Electric, η οποία διεκδικεί συμβόλαια για την κατασκευή πυρηνικών αντιδραστήρων στη χώρα.
Το ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου
Το πιο ευαίσθητο σημείο της συμφωνίας αφορά τη δυνατότητα εγχώριου εμπλουτισμού ουρανίου. Η συμφωνία δεν παρέχει στο Ριάντ άμεση άδεια για δημιουργία και αυτόνομη λειτουργία σχετικής εγκατάστασης.
Αρχικά προβλέπεται κοινή αμερικανοσαουδαραβική μελέτη, η οποία θα κρίνει εάν η κατασκευή μονάδας εμπλουτισμού στη Σαουδική Αραβία είναι δικαιολογημένη. Η πρωτοβουλία αυτή στοχεύει στην περαιτέρω ενίσχυση των δεσμών των δύο χωρών, σε μια περίοδο όπου ο πόλεμος με το Ιράν δοκιμάζει τις διμερείς σχέσεις.
Κατασκευή υπό αμερικανικό έλεγχο
Εφόσον η μελέτη καταλήξει υπέρ του εγχώριου εμπλουτισμού, τη μονάδα θα κατασκευάσουν αμερικανικές εταιρείες στη Σαουδική Αραβία. Η λειτουργία της θα βασίζεται σε καθεστώς «μαύρου κουτιού», ώστε η ευαίσθητη τεχνολογία να μη μεταβιβαστεί στις σαουδαραβικές Αρχές.
Αμερικανοί αξιωματούχοι, που επικαλείται η Wall Street Journal, αναφέρουν ότι η αμερικανική παρουσία στη μονάδα θα αποτρέπει την εκτροπή εμπλουτισμένου ουρανίου προς στρατιωτική χρήση. Παράλληλα, οι προβλέψεις της συμφωνίας στοχεύουν να εμποδίσουν την επανεπεξεργασία χρησιμοποιημένων καυσίμων για παραγωγή υλικού που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σε πυρηνικά όπλα.
Η συμφωνία περιλαμβάνει ρήτρα για την περίπτωση που οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφασίσουν να μη συναινέσουν στην κατασκευή της μονάδας μετά την ολοκλήρωση της μελέτης. Σε αυτό το ενδεχόμενο, η Σαουδική Αραβία δεν θα μπορεί να προχωρήσει σε εμπλουτισμό ουρανίου, ούτε αυτόνομα ούτε με άλλη χώρα, για δέκα χρόνια.
Απουσία «Gold Standard» και διεθνών εγγυήσεων
Παρά τους περιορισμούς που προβλέπονται, η συμφωνία δεν περιλαμβάνει το λεγόμενο «Gold Standard», δηλαδή τη ρητή και μόνιμη παραίτηση μιας χώρας από τον εμπλουτισμό ουρανίου και την επανεπεξεργασία καυσίμων. Τη δέσμευση αυτή είχαν αποδεχθεί το 2009 τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στη δική τους συμφωνία με τις ΗΠΑ.
Επιπλέον, το κείμενο δεν απαιτεί την εφαρμογή του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, που παρέχει στους επιθεωρητές διευρυμένες εξουσίες και δυνατότητα αιφνιδιαστικών ελέγχων. Η απουσία αυτών των δεσμεύσεων αναμένεται να αποτελέσει βασικό σημείο αντιπαράθεσης κατά την εξέταση της συμφωνίας από το Κογκρέσο.
Η διαδικασία στο Κογκρέσο
Η προεδρική έγκριση δεν αρκεί για την άμεση μεταφορά πυρηνικής τεχνολογίας. Η συμφωνία, γνωστή ως «123 Agreement» από το σχετικό άρθρο του αμερικανικού νόμου περί ατομικής ενέργειας, αποτελεί το νομικό πλαίσιο που επιτρέπει την εξαγωγή αντιδραστήρων, εξαρτημάτων, υλικών και τεχνογνωσίας από τις ΗΠΑ.
Το κείμενο θα κατατεθεί στο Κογκρέσο, όπου θα εξεταστεί για 90 ημέρες συνεχούς κοινοβουλευτικής συνόδου. Η συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ εφόσον δεν υπάρξει απόφαση που να εμποδίζει την εφαρμογή της.
Σημειώνεται ότι, η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι η ανάθεση της κατασκευής και του ελέγχου των πυρηνικών εγκαταστάσεων σε αμερικανικές εταιρείες θα διατηρήσει το πρόγραμμα υπό την επιρροή της Ουάσιγκτον.
Τέλος, οι επικριτές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι το Ριάντ δεν παραιτείται οριστικά από τον εμπλουτισμό ουρανίου, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο δημιουργίας της πρώτης σχετικής εγκατάστασης στο βασίλειο.