Құрылыс салушы мерзімді кешіктірген: Алматы тұрғыны қалай тұрақсыздық айыбын өндіріп алды?
Салынып жатқан үйден пәтер сатып алғанда, қазақстандықтар баспана кілтін келісімшартта көрсетілген мерзімнен кеш алу қаупіне тап болады. Мұндай жағдайда мерзімді кешіктіргені және күтуге мәжбүр болғаны үшін өтемақы алуға бола ма? Алматылық сатып алушылардың бірі бұған қалай қол жеткізгенін Tengri Home баяндайды.
2021 жылы алматылық азамат девелоперлердің бірінен үш жылжымайтын мүлік нысанын: пәтер, тұрғын емес жай және автотұрақ орнын сатып алған. Сонымен қатар ол олардың құнын толық төлеген. Мәміле үш алдын ала сатып алу-сату шарты аясында ресімделді. Осы құжаттарға сәйкес, құрылыс салушы 2023 жылдың соңына дейін құрылысты аяқтап, негізгі сатып алу-сату шарттарын жасасуы тиіс еді. Бірақ бұл орындалмады.
"Іс жүзінде нысан 2024 жылдың қазан айында ғана пайдалануға беріліп, қабылдау-тапсыру актілеріне 2025 жылдың қаңтарында қол қойылды, ал негізгі сатып алу-сату шарттары 2025 жылдың наурызында жасалды", - деп хабарлады кассациялық сот.
Нәтижесінде алматылық азамат сотқа талап арыз түсірді. Келісілген мерзімдердің бұзылғанын ескере отырып, сатып алушы компаниядан мерзімін өткізіп алғаны үшін өтемақы талап етуге шешім қабылдады.
"Бірінші және апелляциялық сатыдағы соттар Азаматтық кодекстің 353-бабы бұл дауға қолданылмайды деп есептеп, талап арызды қанағаттандырудан бас тартты. Олардың пайымдауынша, бастапқы міндеттеме ақшалай болмаған, ал негізгі шарттар жасалғаннан кейін алдын ала шарттар бойынша міндеттемелер тоқтатылады", - деп нақтылады соттағылар.
Азаматтық істер жөніндегі кассациялық сот бұл жағдайға басқаша қарады. Мұнда мынадай жайт атап өтілді: негізгі сатып алу-сату шартына қол қою тараптардан құжат ресімделгенге дейін жіберілген бұзушылықтар үшін жауапкершілікті алып тастамайды. Өйткені сатып алушы сатып алынған нысандар үшін төлемді уақытылы және жүз пайыз көлемінде енгізген. Ал девелопер, керісінше, өз міндеттемелерін бұзған.
Оның үстіне, шарттарда мерзімдерді сақтамағаны үшін айыппұлдар қарастырылған - мерзімі өткен әрбір күн үшін жылжымайтын мүлік құнының 0,1 пайызы мөлшерінде тұрақсыздық айыбы белгіленген, бірақ өсімпұл 10 пайыздан аспауы тиіс.
"Кассациялық сот тұрақсыздық айыбы міндеттемені тиісінше орындамағаны үшін, соның ішінде мерзімдерді бұзғаны үшін жауапкершілік нысаны болып табылатынын түсіндірді. Бастапқы міндеттеменің ақшалай сипатта болмауы сатып алушыны тұрақсыздық айыбын алу құқығынан айырмайды", - деп нақтылады кассациялық сот.
Нәтижесінде бірінші сатыдағы сот пен апелляция шешімдерінің күші жойылды. Кассациялық сот құрылыс салушыдан сатып алушының пайдасына 10,5 миллион теңге өндіріп алу туралы қаулы шығарды.