Поголеми и похрабри: Како протестите во Иран добиваат на интензитет

Протестите против иранскиот верски естаблишмент се шират, опфаќајќи нови градови и места, социјални групи и симболи, во она што активистите го опишуваат како нова фаза на конфликт со властите.
Она што започна како спорадични демонстрации поради галопирачката инфлација и падот на националната валута на 28 декември, сега се видливи на улиците и затворените пазари низ целата земја со околу 92 милиони луѓе, во сцени што потсетуваат на Исламската револуција од 1979 година.
Во текот на изминатите 48 часа, протестите се проширија во делови од главниот град Техеран и североисточниот град Машхад, втор по големина во земјата, како и во растечки број покраински центри и помали градови, вклучувајќи ги Абадан на југозапад и Боруџен во централен Иран.
Еден од најголемите протести се одржа во западниот град Абданан, каде што главната улица беше преполна со демонстранти на 7 јануари.
Градовите во западен Иран, дом на етнички малцинства, беа сцена на некои од најголемите протести и најтешката владина репресија.
Заедно со уличните протести, трговците во сè поголем број пазари - клучните трговски центри во Иран - ги затворија своите продавници и штрајкуваа во знак на солидарност со демонстрантите. Многу Иранци експлицитно ги споредија овие сцени со одлучувачкото затворање на пазарите што помогна во соборување на шахот на Иран во 1979 година.
Економскиот колапс го разгорува гневотПовод за протестите беше влошувањето на економската криза во Иран. Остриот пад на вредноста на ријалот, националната валута, доведе до она што луѓето го опишуваат како зголемување на цените на основните производи како што се јајцата и маслото за готвење, зајакнувајќи го верувањето дека земјата е на работ на колапс.

Како што се шират немирите, судирите во градовите стануваат почести и насилни, а безбедносните сили користат палки, солзавец и боева муниција.
Во разговор за Радио Фарда на 8 јануари, еден демонстрант од западниот град Корвех рече дека улиците во градот со околу 87.000 жители се „полни со безбедносни сили“.

Демонстрантот, кој зборуваше под услов да остане анонимен од страв од одмазда, рече дека безбедносните сили не биле во можност да ги спречат протестите поради големиот број учесници.
Симболи, штрајкови и ризик од ескалацијаВо неколку градови, вклучувајќи ги Керман на југоисток и Кашан во централен Иран, демонстрантите ги соборија или осквернавија статуите на Касем Солејмани, високиот ирански генерал, убиен во американски воздушен напад во 2020 година. Овие акции претставуваат директен предизвик за еден од клучните „маченици“ на клерикалниот систем.

Демонстрантите во Машхад на 7 јануари го симнаа националното знаме и го искинаа на парчиња. Сегашното знаме на Иран е усвоено по 1979 година, а критичарите на Исламската Република го нарекуваат ова знаме „знаме на режимот“, а не на земјата.
Тензијата е видлива на улиците низ Иран и се прелеа и во групи на WhatsApp и Telegram, каде што дискусиите за „што е следно“ и кого да се поддржи станаа секојдневен, честопати жесток ритуал.
Прашањата за лидерство, стратегија и алтернативи повеќе не се ограничени на активистичките канали, туку влегоа во секојдневните разговори меѓу роднините и колегите.
Дебатата е дополнително интензивирана со отворени меѓународни поракиСтејт департментот на САД постојано ја изразуваше својата поддршка за демонстрантите на својот профил на персиски јазик. Претседателот на САД, Доналд Трамп, се закани дека ќе интервенира доколку продолжат насилните конфронтации меѓу властите.
Како што демонстрациите влегоа во својот 12-ти ден на 8 јануари, корисниците на социјалните медиуми во големите градови како што се Техеран, Карај, Исфахан, Шираз, Машхад и Тебриз пријавија бавни интернет конекции. Експертите забележаа значителен пад на брзината на широкопојасниот и мобилниот интернет.
Амир Рашиди, раководител на дигитални права и безбедност во американската организација Миаан Груп, изјави за Радио Фарда (ирански сервис на РСЕ) дека властите се подготвуваат за целосно исклучување на интернетот.
Ограничувањата за пристап до интернет се совпаѓаат со новите повици на опозициските групи за масовни штрајкови и улични акции на 8 и 9 јануари, зголемувајќи ја можноста протестите - кои веќе се најсериозниот предизвик со кој се соочи Исламската Република во последните години - да се прошират уште повеќе.