Ο «Βασιλιάς Ηλιος»

Μιλώντας σε ενημέρωση πολιτικών συντακτών, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναφέρθηκε σε «διακινητές ψεμάτων» που «κρύβονται πίσω από την ελευθεροτυπία και στην πραγματικότητα διαπράττουν πολύ σοβαρά “εγκλήματα”». Με τη φράση «δεν θα συνεχίσουμε να είμαστε απαθείς», απηύθυνε το μήνυμα «τους προειδοποιώ», προαναγγέλλοντας ότι η κυβέρνηση θα πάρει «μέτρα» απέναντι σε όσους «παρεισφρέουν» στην ελευθεροτυπία. Το μανιφέστο του μπορεί να συνοψιστεί σε πέντε απλά σημεία.

Πρώτον, επιχειρεί την πλήρη απαξίωση της κριτικής. Αντί να απαντά στο περιεχόμενο δημοσιευμάτων, ο εκπρόσωπος χαρακτηρίζει τους επικριτές ως «εγκληματίες» που κρύβονται, επιχειρώντας να απονομιμοποιήσει τον ελεγκτικό ρόλο του Τύπου στα μάτια της κοινής γνώμης.

Δεύτερον, επιχειρεί να επιβάλει αυτολογοκρισία (με το λεγόμενο «chilling effect») σε δημοσιογράφους, υπό την απειλή κυβερνητικών, νομικών ή άλλων μέτρων.

Τρίτον, η κυβέρνηση προβαίνει σε έναν αυθαίρετο διαχωρισμό, αναλαμβάνοντας η ίδια τον ρόλο του κριτή. Σε κανονικές δημοκρατικές χώρες δεν είναι δουλειά της κυβέρνησης να ορίζει ποιος είναι «σωστός» δημοσιογράφος και ποιος κάνει κατάχρηση της ελευθεροτυπίας. Αυτά τα λένε τύποι σαν τον Ορμπαν ή τον Ερντογάν για να φιμώνουν Μέσα. Σε κανονικές χώρες, καμία κυβέρνηση δεν είναι ανώτατος πιστοποιητής τού τι είναι πραγματικό και τι όχι και δουλειά των δημοσιογράφων είναι να ενοχλούν.

Τέταρτον, επικαλείται με λαϊκιστικούς όρους τις «σιωπηρές πλειοψηφίες». Ταυτίζει την κυβέρνηση με τη βούληση του λαού και θέτει απέναντι τα ενοχλητικά ΜΜΕ ως «εχθρούς» της κοινωνίας.

Πέμπτον, εργαλειοποιεί την απολύτως θεμιτή ανάγκη προστασίας από την παραπληροφόρηση και τη συκοφαντία, προκειμένου να θωρακίσει την κυβέρνηση απέναντι στην κριτική και να βρει άλλοθι για μια γενικευμένη επίθεση στον Τύπο.

Αυτή η προσέγγιση απέναντι στην κριτική έχει φανεί καθαρά και στην αντιμετώπιση της ερευνητικής δημοσιογραφίας από την κυβέρνηση και συγκεκριμένους βραχίονές της. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο τρόπος με τον οποίο έχουν αντιμετωπίσει τις αποκαλύψεις για τις υποκλοπές, ρεπορτάζ για το Προσφυγικό και εκθέσεις ανεξάρτητων διεθνών οργανισμών.

Αυτό είναι το πλαίσιο θεσμικής απαξίωσης κι επιθέσεων στους μηχανισμούς ελέγχου και ηγεμονικής αυταρέσκειας. Ενώ μια κυβέρνηση περιφερόμενη σαν νέος «Βασιλιάς Ηλιος» των Βερσαλλιών φωνάζει «η Αλήθεια είμαι εγώ».