Νόμοι

Ο Στέφανος Μάνος είχε πόλεμο με όλες τις κυβερνήσεις για πολλά ζητήματα. Κι ανάμεσά τους για την αδυναμία, ή την αποφυγή, ή την άρνηση του κράτους να εφαρμόσει τους νόμους. Συχνά, νόμους που ψηφίστηκαν πανηγυρικά. Είτε τους πανηγύρισαν οι κυβερνήσεις, είτε οι πολίτες, είτε όλοι μαζί.

Για τον Στέφανο Μάνο ήταν αδιανόητο οι νόμοι να εφαρμόζονται επιλεκτικά. Ή, ακόμα χειρότερα, να «επιβάλλονται μόνο στους ηλίθιους και αδύναμους».

Ποια είναι η πραγματικότητα; αναρωτιόταν συχνά στην αρθρογραφία του. «Τηρείται η πολεοδομική νομοθεσία; Η περιβαλλοντική; Η φορολογική; Η ασφαλιστική; Η εργατική;». Ή, ακόμα περισσότερο, τηρούνται οι νόμοι που θεσπίστηκαν για να προστατευτεί το δημόσιο αίσθημα από ακραίες συμπεριφορές που μετατρέπουν την κοινωνική συνύπαρξη σε ζούγκλα;

Οταν το μακρινό 2014 ψηφίστηκε ο Ν. 4285/2014, ο λεγόμενος και αντιρατσιστικός νόμος, ο κόσμος που σήμερα τοποθετούμε στον προοδευτισμό πανηγύριζε. Επιτέλους, η Ελλάδα αποκτούσε ένα εργαλείο κατά της δημόσιας υποκίνησης σε διακρίσεις, μίσος ή βία εναντίον προσώπων ή ομάδων λόγω της ταυτότητάς τους.

Είχαμε καεί, βέβαια, τότε, από την άνοδο της Χρυσής. Κι όταν νομοθετούσαμε, οι εκπρόσωποι του έθνους πιο πολύ είχαν στο νου τους τη βία της ριζοσπαστικής Ακροδεξιάς που θα μπορούσε να απειλεί ζωές, την ελευθερία ή τη σωματική ακεραιότητα.

Ως συνήθως, και η εφαρμογή του αντιρατσιστικού ατόνησε. Τον επικαλούνται αποκλειστικά εμμονικοί για δημοσιεύματα – στην ουσία δηλαδή μετατράπηκε σε εμπόδιο στην ελευθερία της έκφρασης. Αλλά όταν πρόκειται για πραγματικές επιθέσεις ομάδων κατά της ταυτότητας άλλων ομάδων, ουδείς τον επικαλείται.

Οι επιθέσεις (οι επιθέσεις, όχι οι διαδηλώσεις) κατά Εβραίων, λόγω της εθνικής ή της θρησκευτικής τους ταυτότητας, με τη δικαιολογία ότι το Ισραήλ αδικοπραγεί όταν πολεμάει στη Γάζα, στην Ελλάδα είναι μια απλή καλοκαιρινή συνήθεια. Πάει με τα πανηγύρια.

Το κράτος, και κατ’ επέκταση η κυβέρνηση, αντιμετωπίζει συχνά την πίεση ομάδων και κομμάτων προκειμένου να μην εφαρμόζει νόμους. Και προφανώς αξιολογεί ότι μπορεί να το κάνει, για να μην εξελίσσονται μικρές διαμαρτυρίες σε μεγάλες κρίσεις.

Κάπως έτσι, όμως, η χώρα είναι ξανά βυθισμένη όχι απλώς στην ανομία αλλά στη δημόσια έκθεσή της.

Ας κάνουμε μια περιήγηση στην Αθήνα. Γιγαντώνεται μια κατάληψη των προσφυγικών πολυκατοικιών στην Αλεξάνδρας, ενώ επείγει η ανάπλαση της περιοχής. Στο Σύνταγμα, συνεχίζει και νοθεύει την κανονική ζωή και το νόημα του Αγνωστου Στρατιώτη το επιβεβλημένο διά της βίας αυτοσχέδιο «μνημείο» των νεκρών των Τεμπών, παρότι δεν χρησιμοποιείται πια για την έξαρση της συγκίνησης.

Η κυβέρνηση αποφεύγει να αντιπαρατεθεί με τις εστίες ανομίας. Ανέχεται κάθε «εξαίρεση» του κανόνα, για να εξασφαλίσει μια εύθραυστη ισορροπία.

Αλλά βέβαια, ίσως γι’ αυτό παραμένει κυβέρνηση – ενώ πρόσωπα που δεν απέφευγαν τις συγκρούσεις, όπως ο Στέφανος Μάνος, έβλεπαν τις εξελίξεις από μακριά.